Reportaxe

Celsa Argüeso Pardo cunha filla.
star
Reportaxes

Celsa Argüeso Pardo. A crueldade baldía do franquismo

Esta pescuda céntrase na historia de catro membros dunha mesma familia asasinados polo franquismo. As fontes sinalan a Garda Civil como verduga en 1948 de Celsa Argüeso, nai do guerrilleiro Manuel Pardo, coñecido como Trelles, morto en Oroso en xaneiro dese ano. O crime de Celsa supón o apoxeo da represión familiar: o seu irmán Manuel fora paseado en Ferrol en 1936, mentres que Andrés, outro dos fillos de Celsa, caera tiroteado na fuga masiva de 1938 do Forte de San Cristovo (Iruña), onde cumpría condena por "rebelión militar e homicidio frustrado".
As mantas de Reguengos de Monsaraz, unha xoia esencial da artesanía alentejana. (Foto: Fabricaal)
star
Reportaxes

O artesanato portugués hoxe

O país veciño semella ter moito que dicir á hora de conxugar o diálogo entre o pasado e o presente. Centos de iniciativas percorren o país mantendo a artesanía local con vida e dando un espazo fundamental á diversidade creativa.
As mantidas.
star
Reportaxes

Rivas Briones, un xenio por descubrir

Non era home Antón Rivas Briones (1918-2004) nin artista de fastos. Era o retratista da Galiza humilde, da xente do común: monicrequeiros, mantidas, peixeiras, leiteiras... Fixouse nomeadamente nas mulleres, e tivo especial teima coa súa faceta de nais. Cada unha das súas obras é un fragmento da memoria colectiva. E pode que por iso a súa obra emocione tanto: porque xuntou nela toda a verdade que había no seu compromiso coa terra, coa xente do pobo e co soño colectivo daquela República que viviu xa coa consciencia dos 13 anos.
Un rapaz xogando a un videoxogo no MUVI.
star
A fondo

Descifrando o código

Desde os xogos ambientados ou producidos na Galiza até a loita contra os prexuízos sobre o sector do videoxogo ou a súa concepción como produto cultural. Unha perspectiva desde dentro.
Imaxe do cordón policial retendo a xente que se manifestaba en Bonaval o 28 de xuño de 1984. (Foto: Xan Carballa)
star
Reportaxes

O regreso de Castelao ao seu Museo

O 28 de xuño de 1984 Xan Carballa cubriu para o xornal A Nosa Terra a chegada dos restos de Castelao á Galiza. Corenta anos despois, o Museo de Pontevedra que o rianxeiro axudara a pór en marcha acolle unha exposición con medio cento das fotografías tomadas entón, que percorremos co autor e co comisario da mostra, Enrique Acuña, para achegarnos de novo a aquela data, tan histórica como polémica.
Miguel de Lira, Karra Elejalde e Antonio Durán 'Morris'. (Foto: Vía Láctea Filmes)
star
Reportaxes

10 anos de esmorga: o filme que marcou a historia do cinema galego

O filme que revolucionou a escena do cine na Galiza, 'A Esmorga', de Ignacio Vilar, fai xa unha década desde que deixou a súa pegada na historia. Unha crónica intensa de 24 horas na vida de tres compañeiros de troula que van deixando un regueiro de destrución, historia que calou fondo nas espectadoras e nos espectadores galegos. Audiencia e crítica situárona no máis alto, logrando cifras nunca antes alcanzadas por unha longametraxe rodada en galego. Unha película que sentou precedente no cinema galego.
Luísa Villalta, por Andrade.
star
Reportaxes

'En concreto': Luísa Villalta e nós

O símbolo da subida, asentado na experiencia andante de Luísa Villalta, é unha máquina polisémica que serve para expresar tamén a consciencia do labor de escrita poética. Sobe, pois, Luísa, no aprezo de lectoras e lectores e continúa a subir no autorretrato que deseñan os seus versos, na imaxe en que ela mesma descobre novos atributos do seu ser. Afástase a poeta do perfil da súa propia figura para, desde a distancia oportuna, contemplar outro dos seus vértices humanos, o da loitadora esperanzada, soñadora, a que albisca no horizonte un futuro tal vez realizábel de liberdade e xustiza.
A reclamación de maior educación sexual, no punto de mira. (Ilustración: Xeración Alfa)
star
A fondo

Fóra do estigma: visibilizar e falar de saúde mental fronte aos tabús e aos prexuízos

Psicólogas, psiquiatras e divulgadoras da Galiza e do mundo fan que a saúde mental deixe de ser tabú. Loitan cotra os prexuízos, pola normalización e unha atención sanitaria gratuíta.
Laura Veiga, Purificación Leal, Martina González e Noelia Moreau.
star
A fondo

Máis alá do sexo: un achegamento ás primeiras veces, a masturbación e o desexo

Máis alá das recreacións de partos en directo, os debuxos de aparatos reprodutores nas clases de bioloxía ou as primeiras charlas sobre sexualidade, quedan aínda dúbidas por resolver.
Ilustraçom comemorativa do 100 aniversario das Escolas de Ensino Galego (Foto: Leandro Lamas).
star
Reportaxes

Escolas Semente vindicam o acervo educativo irmandinho no cem aniversário da Escola de Ensino Galego

O dia 23 de abril de 2024 figérom-se cem anos da instituiçom da Escola de Ensino Galego por parte das Irmandades da Fala. Um projeto educativo popular, curricularmente autocentrado, multilíngue e pedagogicamente vanguardista. A sua luz secularizadora e humanística atravessou a escuridom da ditadura primorriverista chegando aos nossos dias para alumiar o horizonte da Escola Nacional Galega.  
Ampliación do Centro de Saúde da Laracha, en Bergantiños (Foto: Héctor Santos-Díez).
star
Reportaxes

Ezcurra e Ouzande: Nas puntas dos pés

Cando o espazo a intervir ten valor histórico, unha actitude posíbel é a de ser sutís e discretos. O estudio de arquitectura Ezcurra e Ouzande ten demostrado gran sensibilidade na rehabilitación.  Traballando con sixilo, sen facer ruído, como quen anda nas puntas dos pés. Conxugan a actualización dos edificios co mantemento da súa atmosfera orixinal. Nas obras novas apostan pola innovación conxugada coa sustentabilidade.  
O 'Xabarín Club' acompañou durante anos as merendas da rapazada galega. (Foto: S. G.)
Reportaxes

O fenómeno audiovisual e sociolóxico do Xabarín Club, 30 anos despois: queda alguén aí?

Xabarín faise vello. O vindeiro 18 de abril fará 30 anos ininterrompidos presentando un programa que transcendeu da pantalla e deu nome a toda unha xeración. Hoxe, aínda que non todo o mundo o sabe, o 'Xabarín Club' aínda existe e, se ben dispón de cada vez menos tempo e recursos e non recibe o trato que lle correspondería a un exitoso veterano coma el, está a piques de alcanzar a cifra redonda dos 150.000 socios e socias. Tres décadas despois de irromper nos televisores de todo o país para mudar para sempre o concepto de programación infantil cabe preguntarse: que queda daquel Xabarín? Le a reportaxe completa comprando nos quiosques o semanario Sermos Galiza deste sábado 13 de abril.
Varias imaxes de Moncho Valcarce.
star
Reportaxes

Moncho Valcarce: un símbolo para Galiza

Hai 31 anos que nos deixou Moncho, pero a súa lembranza está viva. Moito máis nestes tempos nos que o capitalismo salvaxe e depredador intenta unha vez máis poñer as gadoupas sobre os nosos recursos naturais, a nosa cultura, o noso idioma… Mudaron os nomes (Fenosa e caciques de medio pelo) por outros como Altri, Iberdrola ou eólicas. Moncho está vivo porque a súa loita fainos máis fortes.
Cadriño de 'Cousas', de Castelao.
star
Reportaxes

As Escolas do Insiño Galego: unha experiencia pedagóxica emblemática das Irmandades

Hai 100 anos, en abril de 1924 botaron a andar na Coruña, animadas por Ánxel Casal (1895-1936), as "Escolas do Insiño Galego". Concibíronse como exemplo do que as Irmandades podían facer para romperen as ataduras con que o ensino oficial mantiña excluídos das aulas nesa época o idioma propio do país e numerosos aspectos do seu devir histórico, da súa realidade xeográfica e do seu específico medio natural.
Monumento a Ramón María Aller en Lalín, unha das últimas obras que executa Asorey (1959). [Foto: Alberte de Maceda e Carmela Galego]
star
Reportaxes

Francisco Asorei: o escultor da Terra

Día 1 das calendas de abril. Era Compostela. O pétreo Mateo manda labrar no lintel do Pórtico da Gloria esa data do ano 1188. Robusto, granítico, simbólico. Semella que todos estes adxectivos quedan adheridos á plástica escultórica galega. Neste 2024 celebramos un escultor para conmemorar o Día das Artes Galegas, fixado no día 1 de abril. Unha tradición que conta nove anos e que corre a cargo da Real Academia Galega de Belas Artes.
Bailadoras e bailadoras en 'Ceibe'. (Foto: Aigi Boga)
star
Reportaxes

'Ceibe': a danza liberadora de Fran Sieira

Danza para explorar os grandes temas sociais e expresar as inquedanzas persoais. Fran Sieira fusiona o baile tradicional co contemporáneo e convida o público a compartir historias e emocións nunha experiencia única. Mentres artistas como Mondra ou Tanxugueiras triunfan levando o tradicional á vangarda coa música, Sieira destaca na danza. A pesar de ser unha disciplina con menos popularidade, o seu traballo mostra de que forma a danza pode estar ao servizo dos grandes temas que preocupan e achegar valor cultural. Fran Sieira é un exemplo de como a tradición pode inspirar a arte contemporánea e é un dos grandes protagonistas deste doce momento que vive a cultura galega.
Benito Vicetto. (Ilustración: S. G.)
star
Reportaxes

Vicetto: bicentenario do pioneiro da Historia de Galicia

Ao observar a importancia galaica na Idade Media, acostumamos pensar que a doma e castración foi a fin da vida autónoma que tiña o noso país. Cómpre, porén, referírmonos a uns omnipresentes e necesarios matices. Botemos unha ollada ao que nos ten que dicir Benito Vicetto nas páxinas dedicadas á historia moderna e contemporánea, período que abrangue desde a instauración da Real Audiencia até a morte de Fernando VII (1480-1833).
Unha paisaxe da Antártida. (Foto: UTM)
star
Reportaxes

Expedicións galegas á Antártida

Nos confíns da Terra, onde o branco etéreo abraza a inmensidade, emerxe a Antártida, un reino xeado a máis de 14.000 quilómetros de distancia da Galiza. Un santuario da natureza que atrae os galegos e as galegas en busca de coñecemento. Nun dos mellores laboratorios naturais do mundo, estes atópanse entre as 1.000 e 5.000 investigadoras que buscan abrigo alí cada ano, somerxidas en múltiples proxectos e pescudas científicas.
Ofrenda floral na inauguración do Memorial ás vítimas do franquismo de Ferrolterra, Eume e Ortegal. (Foto: Iago Varela)
star
Reportaxes

Honrar a memoria en Ferrolterra, Eume e Ortegal

A cidade de Ferrol conta á fin cun Memorial que recolle a lista das vítimas mortais do franquismo nas comarcas de Ferrolterra, Eume e Ortegal. Son os nomes das 904 vítimas da barbarie entre os anos 1936 e 1975 cuxos casos puideron ser contrastados en fontes documentais. A inauguración do monumento supón un fito importante para a Comisión Pro Memorial, tras perto de sete anos loitando polo cumprimento do acordo para a súa construción.
A malva (Malva sylvestris). [Foto: Xerais]
star
Reportaxes

Flora galega: descubrindo as plantas da Galiza

A variada flora da Galiza está mudando constantemente. Hoxe, algunhas plantas autóctonas como a xesta de Ons ou a santolina de Melide atópanse en perigo de extinción, mentres que especies estranxeiras chegan ao país espallándose até o punto de que as cremos propias, como as mimosas. Outras actúan aquí como invasoras, como é o caso dos trebiños. O botánico Xosé Ramón García achega a maioría das plantas que existen na Galiza, con 1.715 taxons e 1.493 fotografías, nunha nova edición, corrixida e aumentada con 330 especies máis que as anteriores, da 'Guía das plantas de Galicia' (Xerais, 2023).