Museo Marco

Os corpos atormentados de Francisco Leiro

O Museo de Arte Contemporánea de Vigo exhibe, até o vindeiro 16 de outubro, unha exposición de Francisco Leiro centrada en obras que teñen a figura humana como tema principal. Sen ser unha retrospectiva, a mostra permite observar a evolución do artista, así como a fidelidade aos seus principios estéticos.
Unha das salas da exposición sobre Leiro que se pode visitar no Marco de Vigo. (Foto: Nós Diario)
photo_camera Unha das salas da exposición sobre Leiro que se pode visitar no Marco de Vigo. (Foto: Nós Diario)

Entrar no Museo de Arte Contemporánea (Marco) de Vigo supón atoparse cunha galería de xigantes, corpos robustos que se converten en tótems intimidantes, figuras colosais inmersas en cerimonias herméticas o en ritos que reflicten os conflitos sociais que asoman á actualidade recorrentemente. O antropomórfico, o corpo humano, constitúe a base do alfabeto co que traballa Francisco Leiro, un silabario co que nos transporta a un universo que se sitúa entre un tempo mitolóxico e remoto e a contemporaneidade máis palpitante.

O antropomórfico, a exposición que se pode ver até o 16 de outubro no Museo de Arte Contemporánea de Vigo, centra a atención nese aspecto da obra de Leiro -talvez o máis substancial- para mostrarnos Escorredoiras, Pavitas, Androias, Jaivotas, Homes de pau, Danzantes e Ceboliños: unha panoplia de figuras que conxugan o tráxico e o humorístico, o monumental e o próximo.

Dunha forma ou doutra, Leiro é un narrador, un artista cuxas creacións contan historias a quen queira velas. Non é difícil ver tras das súas obras o pouso popular -de lendas e contos irónicos e retranqueiros- co que se achega aos temas que trata. Tampouco é complicado ver un certo sentido case relixioso na devoción con que se achega aos corpos: unha especie de versión desacralizada de todas as mitoloxías que achegan o mundo dos seres humanos e o dos deuses.

E talvez ese desencontro entre os altos voos da nosa imaxinación e o peso que nos ata a terra é o que dá a clave do gran tema da escultura de Leiro: a fraxilidade do ser humano, a vulnerabilidade desa raza con pretensións divinas e corpo bestial. Un corpo sagrado, mais que marca con crueza os patéticos límites da ambición.

O peso do mundo

En realidade, ese paradoxo é o que está no fondo do substrato máis popular asumido por Leiro na súa maneira de tratar a dor humana: a distancia irónica que protexe, a materialidade da ferida, o peso do mundo.

 Escala e materia contribúen a visualizar ese desencontro entre o real  e o ser humano: granito, bronce e, sobre todo, madeira adoptan proporcións sobrehumanas para reflectir a grandeza do drama que se desenvolve acotío e que as súas criaturas escenifican nun teatro interminábel. Testemuñas do seu tormento, entendemos mellor a violencia que preside a existencia.

A contrapelo

A exposición do Marco non é exactamente unha retrospectiva, mais inclúe traballos realizados desde mediados da década de 1980 até hoxe mesmo. Iso permite comprender mellor a excepcionalidade dun artista que se deu a coñecer como escultor a contrapelo, nunha época en que o mundo da arte exaltaba a pintura como fórmula de encontro coa modernidade.

Mais na súa obra percibíase  xa unha curiosidade pola arte de todas as épocas e todas as xeografías -da Grecia clásica ao surrealismo francés, das artes populares mexicanas á refinada obra de quen se pode considerar a súa inspiración primixenia, o escultor Asorey- que o insería nunha tradición humanista quizais non suficientemente entendida: os moldes clásicos xa estaban presentes.

A forza que exsudaba a súa obra e o diálogo que estabeleceu entre ambas beiras do Atlántico, cando comezou a traballar entre Nova York e Cambados, acabaron por reafirmalo como un dos grandes nomes da escultura internacional. Tamén un tanto a contrapelo, xa que nunca renunciou a seguir espremendo o manancial da figuración, nun tempo en que a abstracción semellaba a única vía valida.

Hoxe, a obra de Leiro é xa un exemplo de como o diálogo entre a tradición local e as formas expresivas chegadas doutros lugares do mundo conforman o caldo de cultivo perfecto para crear novos paradigmas creativos que renoven -no seu caso, cada vez dun modo máis complexo e sofisticado- o caudal da arte.

A maneira en que as súas esculturas ocupan o espazo das diáfanas salas do MARCO -como unha procesión que vai máis alá do monumental para complexizar as relacións espaciais- outórganlle ao lugar un toque case máxico e estimulante que o transforma nun contundente desafío as expectativas e á gravidade.

O encontro entre os corpos e as circunstancias que os angustian

As obras reunidas no "antropomórfico" teñen o seu punto de arranque nas súas viaxes a México, no momento en que decide abrir estudio primeiro en Madrid e despois en Nova York, buscando novos diálogos e estímulos. En México sorpréndelle a escultura azteca, as súas formas quebradas, a súa dureza, mesmo a súa natural crueldade. Aí comeza a formular obras que reúnen situacións de enfrontamento, de dor: a loita entre o corpo orgánico e o que o atormenta.

comentarios