As chaves do novo curso político: a celulosa de Altri, no centro do debate en 2025
2025 arranca como rematou 2024. Se a axenda política galega estivo marcada nos últimos nove meses do pasado exercicio polo debate ao redor do proxecto da celulosa que a multinacional portuguesa Altri pretende instalar en Palas de Rei, na comarca da Ulloa, a dinámica do que ano que comeza vai polo mesmo camiño, unha vez que o Goberno galego ten preparado a documentación para autorizar nas primeiras semanas de xaneiro a concesión de augas solicitada pola pasteira lusa no encoro de Portodemouros, emprazado nas comarcas de Arzúa, Melide e O Deza.
A concesión desta licenza a Altri por parte da Xunta da Galiza avanza un aumento da mobilización social contra este proxecto, que xa en 2024 sacou a rúa a milleiros de persoas nas masivas mobilizacións desenvolvidas en Palas de Rei no mes de maio e en Compostela en xuño e, sobre todo, en decembro. Neste sentido, PP non agocha a súa preocupación polo alcance deste conflito, tanto pola alta participación nas protestas organizadas como, sobre todo, pola presenza nas mesmas de sectores significados da base social dos populares.
O temor fundamental do PP está na no carácter transversal da oposición ao proxecto de Altri. A este respecto, os dirixentes populares consultados por Nós Diario consideran que o seu apoio á celulosa está a erosionar a súa base electoral nas comarcas máis afectadas polo proxecto, de xeito moi significativo, na comarca de Arousa, cuxa poboación supera os 110.000 habitantes e resulta chave para o reparto de escanos na circunscrición de Pontevedra. Na mesma dirección, os esforzos dos partidos da oposición diríxense a gañar a estes sectores tradicionalmente ligados ao Partido Popular, descontentos coa pasteira.
A posición do mundo orgánico e social do PP non é monolítica no caso de Altri. Segundo puido saber Nós Diario de fontes internas da formación, a celulosa é rexeitada por alcaldes e cadros locais do partido e non gusta a determinados conselleiros, como a titular de Medio Ambiente, Ángeles Vázquez, cuxo enfrontamento coa responsábel de Economía, María Jesús Lourenzá é público. Na mesma dirección, o proxecto ten enfronte a sectores relevantes da patronal galega e do capital operante na Galiza, como acontece coa madeireira Finsa, con Naturgy ou con Ence.
A batalla política sobre Altri librarase na fronte institucional e xudicial mais, sobre todo, na social. Estando condicionado a execución da celulosa á recepción de axudas públicas por unha contía de 250 millóns de euros e dependendo, en última instancia, das decisións políticas das autoridades estatais e comunitarias, o seu futuro estará determinado, en boa medida, polo alcance da oposición á factoría, que en último caso será chave na posición final das administracións públicas.
A lóxica económica e política detrás do proxecto de Altri é semellante á dunha parte moi importante das iniciativas mineiras e eólicas en marcha na Galiza. Precisamente, a tentativa de reactivar a explotación de cobre de Touro, na comarca de Arzúa, co apoio do Goberno galego coloca este tema no centro da axenda política galega e avanza un conflito social de envergadura, con derivadas institucionais e xudiciais e coa conselleira de Economía, María Jesús Lourenzá, iniciada na política a carón de Beatriz Mato, outra vez no foco da polémica.
A sanidade
A sanidade volverá situarse en 2025 no centro do debate político. Sen ir máis lonxe, a plataforma Sos Sanidade Publica ten convocada para 16 de xaneiro unha mobilización en Vigo contra a privatización sanitaria que os seus promotores agardan que sexa histórica. A cidade escollida para a marcha e o seu obxecto non se pode disociar da actuación da Xunta da Galiza en relación co Hospital Álvaro Cunqueiro, que rematou provocando un sobrecusto de 470 millóns de euros e unha redución da superficie hospitalaria de 31.500 metros cadrados.
A continuada perda de servizos da rede de Atención Primaria, os recortes na Atención Especializada ou o aumento das listas e os tempos de agarda nos diversos niveis sanitarios derivados da caída dos investimentos nesta materia avanzan coan agudizar a problemática neste ámbito.
A lingua
A delicada situación do idioma, evidenciada pola enquisa sobre o coñecemento e uso do galego publicada polo Instituto Galego de Estatística (IGE) en outubro do ano pasado, abriu a porta a un debate que se alongará ao longo de 2025. Mentres o Goberno galego defende elaborar un novo Plan Xeral de Normalizacións Lingüística pero mantendo a vixencia do Decreto de plurilingüismo, as forzas da oposición e os colectivos en defensa da lingua reclaman a súa derrogación e un cambio nas políticas lingüísticas da Xunta da Galiza.
Queremos Galego ten convocada unha mobilización para 23 de febreiro e as posicións do PP e do BNG e PSdeG estás cada día máis separadas. Neste contexto, a posibilidade dun acordo lingüístico nos termos formulados pola Xunta da Galiza non semellan posíbeis.
