Andrés López, voceiro da Plataforma Galega Vivenda Xa!: "O mercado da vivenda está tensionado en 200 concellos"

—A semana pasada Vivenda Xa! participou na concentración da Alianza pola Vivenda de Vigo na que exixían unha implicacións das institucións no "colapso habitacional", e esta semana chaman a mobilizarse en Vigo, A Coruña e Santiago. Como é a crise da vivenda na actualidade?
Non é unha crise de agora. O prezo da vivenda está constantemente subindo, e parece que non ten teito. Hoxe, mesmo as persoas con profesións cualificadas e con salarios medianamente altos están sufrindo estas consecuencias. Por non falar xa das persoas vulnerábeis. Estas mobilizacións son a punta do iceberg dun traballo que se fai desde os barrios e desde as organizacións. Vimos traballando en cidades como A Coruña ou Vigo, onde a situación é máis intensa, mais tamén en vilas como Vilagarcía de Arousa. O problema da vivenda está totalmente estendido. 

—Como destaca, non é tampouco un problema da mocidade, senón que vai máis alá.
É certo que hai unha compoñente xeracional, porque quen posúe unha vivenda en propiedade está máis a salvo. Mais tamén hai persoas maiores que viven de aluguer e que coa súa pensión non poden facer fronte á suba da renda. É un problema transversal pero non podemos negar que a mocidade somos as persoas máis afectadas. Vivimos de alugueres cada vez máis altos e que nos impiden aforrar para a entrada dunha vivenda, que tamén sobe. Estamos falando de perto de 40.000 e 50.000 euros que temos que ter aforrado só para a entrada dun piso. 

—Que medidas deberían tomar os Gobernos para paliar a crise?
Non vale só cunha medida. Non é só construír, tamén hai que rehabilitar vivenda que estea en mal estado, incentivar que as vivendas baleiras volvan ao mercado e controlar as de uso turístico que proliferan sen control. Por suposto, que exista un parque de vivenda pública. Nos países nos que este problema non é tan intenso é porque dispoñen dun sector público de vivenda potente, como Austria ou Países Baixos. 

—Tendo en conta a situación económica e política actual, é posíbel solucionar esta crise?
O pouco que se está a conseguir é grazas á presión social, pois o problema da vivenda é unha das principais preocupacións da sociedade. Comezaron a tomarse medidas nas institucións, ou polo menos a mudaren o discurso. Vemos como se compite por anunciar quen fai máis vivenda pública, pero é necesario unha coordinación entre a Administración estatal, autonómica e local. Tamén se teñen que facer efectivas esas propostas políticas, porque despois de anunciaren milleiros de vivendas públicas e millóns de orzamentos tan só se constrúen unhas ducias.

—Mentres, a declaración de zona de mercado residencial tensionado é unha medida con efectos a curto prazo, como A Coruña e proximamente Santiago de Compostela?
Todos os concellos deberían recorrer a ela. Non hai medidas máxicas, e esta tampouco o é, pero na Coruña ten efectos positivos, pese a que a Xunta da Galiza non está polo labor e non lle guste a medida. En Vigo estase tardando porque o aluguer está moi alto, mais non é o único sitio tensionado, tamén está Vilagarcía de Arousa. Alí, presentamos unha moción para que se adoptase esa medida, e foi aprobada polo Concello, e parece ser que se poderá incorporar a esta categoría. Dos 313 concellos da Galiza, 200 entrarían tranquilamente en zona de mercado residencial tensionado. 

Até o 50% dos ingresos no aluguer

Segundo a última Enquisa estrutural a fogares do Instituto Galego de Estatística (IGE), publicada no mes de maio, arredor dunha de cada catro familias en arrendamento paga máis de 30% polo aluguer. Son ao redor de 46.000 familias. Case 10.000 máis que as que estaban nesa situación hai unha década, en 2014, e son case 13.000 máis que as familias que no ano anterior á pandemia, 2019, gastaban máis de 30% dos seus ingresos en pagar o aluguer: en só cinco anos o número destes fogares aumentou en 28%.

A radiografía que fai o IGE rexistra, ademais, como deses 46.000 fogares que sobrepasan ese 30% máis de 11.000 dedican a pagar o arrendamento do seu piso ou casa máis de 50% dos seus ingresos. Ademais, 15 de cada 100 fogares viven en réxime de aluguer. Aliás, o aumento do prezo do aluguer triplicou a suba dos salarios durante a última década.