Quique Peón, elixido Mestre da memoria pola AELG: "Hoxe en día nun concerto é imposíbel non ver ninguén bailando, e iso é marabilloso"

—Como recibe este premio? Cando mo comunicaron quedei moi sorprendido. Xa só o nome do premio, Mestre da memoria, di moitísimo. É poético e fermoso. Ao final, estou traballando con cousas en perigo de extinción. Quizais hoxe non se vexa así, mais hai 40 anos si. Estou moi agradecido por que pensaran en min. —É un premio que pon en valor o saber popular, e hai poucas cousas tan populares como os bailes e as músicas. Efectivamente, porque nada disto está illado. O folclore está relacionado coa xeografía de cada sitio. No seu hábitat natural, desenvólvese dunha maneira ou doutra dependendo do clima, mais tamén dos instrumentos que haxa, das influencias que haxa doutras culturas que cheguen ou que estean na contorna. É un conxunto de cousas e forma parte da historia máis íntima e esencial dos pobos. E por iso tamén é algo moi fráxil. Os informantes desaparecen, polo que a recollida de testemuñas foi unha carreira de fondo. Menos mal que despois se xuntou moita máis xente que foi por todo o país recollendo o que podía. Con todo, ao comezo eramos só uns poucos pioneiros tirando de todo isto. A danza está considerada a primeira das belas artes. O home, antes de saber falar, bailaba. Expresábase con movemento. Mais a danza folclórica está relegada a un décimo plano, xa non un segundo. Fomos conseguindo cousas neste tempo e creo que os resultados están aí. Un exemplo son as foliadas. —Fala vostede do perigo de extinción. Como percibe o panorama actual? Diría que está nun momento moi doce. Grazas ao tecido asociativo, cultural e folclórico do país temos un exército de pandeireteiras, bailadoras, cantadoras, bandas de gaitas... Calculamos que, en activo, somos un colectivo dunhas 40.000 persoas. Un número moi a ter en conta, porque ademais habería que sumar todas esas persoas que non están adscritas a ningunha asociación mais que participan das foliadas. Cando eu era novo iamos aos concertos a mirar como tocaban, aínda que fosen músicas bailábeis. Hoxe en día nun concerto é imposíbel non ver ninguén bailando, e iso é marabilloso. É recuperar a nosa tradición desde a base. E, a nivel escénico, os grupos de música e baile tradicional do país teñen un nivel inmenso. Non fan máis que chamalos de festivais internacionais. E isto ao final ten moito que ver coa calidade artística de todo tipo: recuperación de vestiario, músicas, decoración, movementos, etnografía... Creo que é algo que conseguimos entre todo o pobo. Unha das características principais que ten o folclore ou a arte inmaterial de calquera cultura é o anonimato, o feito de ser de todas as persoas. —Todo este movemento, ademais, tamén chama outras persoas a interesarse. Absolutamente. A cantidade de xente adulta que se apunta a clases de baile tradicional ou de pandeireta hoxe en día é moitísima; non tanto así as crianzas. Creo que na educación regrada debería haber, como en calquera outra cultura, algunha aula durante o curso na que as crianzas puidesen aprender sobre todo isto. É certo que hai actividades para crianzas, mais non tantas como debería, porque ademais facer baile tradicional non te quita de facer outro tipo de danzas. Gozar da túa propia cultura é un alivio para a alma, unha sensación extraordinaria.