O Museo de Lugo acolle o gravado humanista de Albino Fernández

Era, en palabras de Luís Seoane, o "exemplo dun tipo de galego que anda polo mundo, o fillo de emigrantes nado en un sitio, adaptado a outro e que mantén no seu fogar os costumes e o xeito todo de ser que procede da Galiza". Albino Fernández naceu en La Habana, en 1921, fillo de emigrantes galegos que volverían en 1929 á Galiza por mor da crise económica internacional. Mais despois de tres anos na parroquia de Viana, en Chantada, a familia toda volveu emigrar, desta volta á Arxentina, onde Fernández destacou axiña como debuxante. En Bos Aires estudou con mestres tan destacados como Antonio Berni ou Lino Enea Spilimbergo (amigos do Colmeiro mozo, na súa primeira estancia na Arxentina), e o seu traballo como gravador chamou a atención desde o primeiro momento, aínda que a súa obra como pintor tamén foi valorada moi positivamente. Presente en numerosas coleccións artísticas de Suecia, Arxentina, España, Noruega…, participou nas Bienais Internacionais de São Paulo, México, Chile, La Habana… Premio do Salón Mar de Plata, do Salón Municipal de Bos Aires, o seu nome é parte fundamental da historia da arte arxentina. En 1963, fixo unha grande exposición en Madrid que Luís Seoane cualificaba en 1973 de "acontecemento", porque "por moitos días houbo en Madrid un berro independente". A de Albino Fernández é unha figura inxustamente esquecida que nos últimos anos está volvendo reclamar o seu lugar na historia da arte. Dentro desta operación de rescate da súa obra, o Museo Provincial de Lugo inaugurou onte, 18 de xullo, unha exposición que percorre a súa vida artística e que -comisariada polo crítico Carlos L. Bernárdez e o director do Museo do Gravado de Ribeira, Xoán Pastor Rodríguez, producida polo Museo de Artes do Gravado Estampa Dixital de Ribeira e coa colaboración do Consulado Xeral da República Arxentina en Vigo- poderá visitarse até o 15 de setembro. Coñeces a obra que garda nos seus fondos a Fundación Luis Seoane? Parte dela pódese ver agora nesta exposición Unha arte social A importancia de Albino Fernández non vén dada soamente pola notábel calidade da súa obra, senón tamén por un labor organizativo e divulgativo que foi quen de proxectar as artes gráficas ao máis alto nivel. Profesor na Universidade de Tucumán, na Escola de Artes Gráficas e no Instituto Arxentino de Artes Gráficas, foi ademais o principal promotor do Club da Estampa de Bos Aires, cuxo principal obxectivo era promover o coleccionismo de arte entre públicos de recursos medios, que podían adquirir obras orixinais a través dunha cota mensual, o que significaba un paso cara á democratización das artes plásticas. "A súa arte insírese inicialmente no realismo de entreguerras, unha plástica que visaba a modernizar a pintura cunha gran compoñente social de transfundo", explica Carlos L. Bernárdez, en conversa con Nós Diario. "Por aí foi atopando o seu lugar no contexto cultural arxentino". Unha vez acabados os seus estudos, Albino Fernández acompaña o seu mestre Spilimbergo -que lle transmitiu un concepto da arte indisociábel das preocupacións sociais e dun profundo sentido humanista- a Tucumán, onde o pintor porteño dirixe a sección de pintura do Instituto Superior de Artes da Universidade de Tucumán, unha experiencia que deixa unha profunda pegada na súa obra. "Outra das grandes influencias que se manifesta nesa época é a do pintor Torres-García, quen realiza unha síntese de trazos precolombianos e universais, tratados cunha sintaxe vangardista, que tivo un grande ascendente na Arxentina e no Uruguai", explica Bernárdez. Fernández vai modulando a súa linguaxe a través do expresionismo, con ecos da abstracción informalista, mais sempre cunha obra portadora de intensas reflexións humanísticas e con preocupacións sociais que evitan a tentación da pura especulación formalista. Series como América, realizada entre 1971 e 1975, ou á dedicada ás Malvinas, iniciada en 1982 a raíz da guerra desatada entre Arxentina e o Reino Unido pola soberanía destas illas, non son senón dous exemplos desa forma de entender a arte. "É nese contexto onde debemos enmarcar as iniciativas do artista dirixidas a crear conciencia sobre a importancia que tiña o gravado na difusión da arte, entre as que destacan a creación do Club de la Estampa, en 1965, que logrou reunir os principais gravadores da Arxentina para favorecer a creación de coleccións de obra gráfica para un público amplo", afirma o comisario da exposición. Co exilio galego Fernández compatibilizou ese compromiso universalista coa colaboración mantida no tempo coa causa galega. Nunha época en que o mundo da arte arxentina vibraba coa aparición de correntes que mostraban as distintas caras da modernidade, exiliados galegos como Luís Seoane, Rafael Dieste, Arturo Cuadrado ou Lorenzo Varela participaban desa efervescencia intelectual e creativa despregando unha actividade que incluía desde a organización de exposicións até a fundación de editoriais, desde a emisión de programas de radio até a edición de revistas. Albino Fernández chegou a colaborar estreitamente cos proxectos da diáspora galega na Arxentina, algo que o propio artista lembraba ao evocar a figura do seu amigo Arturo Cuadrado: "Arturo era como un irmán, o mesmo que Luís Seoane ou Lorenzo Varela", declaraba a un xornal galego en 1999. O seu traballo como editor de coidadísimas publicacións ilustradas con obra gráfica, por exemplo, estivo moitas veces ao servizo da Galiza. Nas décadas de 1970 e 1980, a editorial fundada por el, Albino y Asociados, dá ao prelo libros de extraordinario valor con xilografías orixinais como a colección de gravados Imágenes de Galicia (1979) de Luís Seoane, ou os catro volumes de Senos de Ramón Gómez de la Serna, con xilografías orixinais de Víctor L. Rebuffo, Luís Seoane, José M. Moraña e do propio Albino Fernández. A exposición que agora se presenta no Museo de Lugo mostra ese profundo compromiso do artista, así como a súa intensa colaboración coa cultura galega na Arxentina, especialmente con Luís Seoane, con quen o uniu unha forte amizade que se mantivo até a morte deste último, en 1979. O fillo do artista, na inauguración A deputada de Cultura da Deputación de Lugo, Iria Castro, inaugurou a mostra acompañada do fillo do artista, Lino Fernández, o comisario da exposición Carlos López, a directora do Museo Provincial Aurelia Balseiro e a xerente da Rede Museística de Lugo, Encarna Lago. Ao acto, que abriu cunha intervención musical de Nicolás Ravelli Barreiro, director artístico da Xoven Orquestra de Lugo "Terra Nova", tamén asistiron Silvina Montenegro, Consulesa Xeral da República Arxentina en Vigo e Vera Pozzi, agregada para Asuntos Administrativos e Encargada de Asuntos Culturales. O proxecto está comisariado por Xoan Pastor Rodriguez Santamaría e Carlos L. Bernárdez, autores dos textos do catalogo desta mostra. A exposición conta, ademais, cun vídeo elaborado polo documentalista Xan Leira. A mirada da ciencia e a mirada da arte como claves para entender o mundo