Janet Novás e Mercedes Peón levan arte e identidade ao GUIdance

No ano en que Guimarães exerce de Capital Europea Verde, o seu festival GUIdance cumpre 15 anos, consolidándose como unha cita de referencia para todos os seguidores da danza contemporánea. Con grandes vultos da disciplina en Portugal como Olga Roriz ou Tânia Carvalho, e figuras internacionais de primeira fila como Akram Khan ou Marie Chouinard, o festival logrou infiltrarse no circuíto da danza europea máis renovadora: Vera Mantero, Wayne McGregor, Peeping Tom, Wim Vandekeybus ou Anne Teresa de Keersmaker son nomes familiares na cidade portuguesa. Este ano, no medio desa ringleira de nomes rutilantes, destaca o de Janet Novás e Mercedes Peón, que estarán esta sexta feira no escenario do Centro Cultural Vila Flor co espectáculo Mercedes mais eu, unha peza que xorde dun encontro entre dúas creadoras que, cada unha no seu xénero, lograron o recoñecemento transitando por vías pouco convencionais. A galega Janet Novás, Premio Nacional de Danza 2025 en interpretación Mercedes Peón, en conversa con Nós Diario, subliña "o enorme coñecemento que existe en Portugal sobre a danza contemporánea e sobre todo o que arrodea as artes escénicas" e explica que a peza é o resultado da "relación especial que se creou entre unha artista moi singular, da diáspora, como é Janet, que marchou e formouse por fóra, e unha creadora que decidiu investigar -non desde un punto de vista colonial- para converterse nunha autora de autoestima cultural, que son eu". Cando se estreou Mercedes mais eu, os medios fixeron fincapé no "reencontro" de Novás coa súa "identidade galega" a partir da lembranza das clases de baile galego que tomara de nova, mais Peón nega a maior. "O reencontro vén de algo máis sutil: da orixe, da lingua perdida, da fala, da maneira de relacionarse, da vivenza dun imaxinario. O baile galego que ela aprendeu era o da época: aínda asociado coa sección feminina, os coros e danzas... Pero sería equivocado quedar con esa idea". Mercedes Peón: "Aí está o non-mundo do torreiro, onde non faría falta asociarse porque todo é colectivo" Janet Novás concorda. "O do baile galego é unha capa máis, moi fina", declara a este xornal. "Pero o espectáculo ten que ver co territorio. Este encontro fíxome tomar consciencia da importancia do corpo como memoria e de todo o que movemos cando bailamos. Mercedes fixo unha lectura sobre a miña forma de bailar e eu comecei a identificarme con iso que me explicaba e que eu non vira porque tiña a mirada noutro lugar. Iso completou moito a miña obra, axudoume a ser consciente da importancia de saber onde teño as raíces para construir unha linguaxe propia e honesta para seguir transformando. Escavando nese territorio que é o corpo fun encontrando materiais moi valiosos, e con esta peza atopei o valor que ten o lugar de onde vimos, como o corpo se constrúe desde aí. A nivel de memoria, político, emocional, este espectáculo marcou un antes e despois na miña traxectoria". A confluencia dos universos creativos das dúas artistas é pródigo en suxestións, ideas e sensacións: pulsos, ritmos e tons que reivindican a materialidade dos corpos; silencios e berros que apelan ao político; dinámicas e formas que propoñen reinventar a identidade. Ambas maniféstanse contentas de atoparse cun público como o portugués, que ten vínculos moi estreitos con moitos do temas que aparecen no espectáculo. "O feito de que despois de tantos anos a peza siga en activo xa indica que suscita interese", explica Novás, "e creo que o de Portugal é un público que o vai entender moi ben".