Un "grande incendio" desvelado polo teatro galego e o portugués

Unha fábula moderna sobre dúas aldeas situadas nun val, xunto a un regato e separadas por unha ponte. A un lado do regato medran viñedos e ao outro pastan bois, vacas, cabalos e ovellas. De súpeto, prodúcense diferentes eventos naturais (unha seca, inundacións, unha estraña febre contaxiosa e un grande incendio) que afectan só unha das aldeas, mentres que a outra entra nun período de prosperidade económica. Ante as catástrofes ambientais, a desigualdade crece e a distancia física e emocional entre as aldeas irmás aumenta, o que leva á destrución dos lazos comunitarios que as unían. O grande incêndio, de Roland Schimmelpfennig, é a peza teatral que desenvolve a fábula, unha coprodución entre as compañías Sarabela, de Ourense, e A Escola da Noite, de Coimbra, unha desas colaboracións transfronteirizas que seguen alimentando un espazo lingüístico e cultural moitas veces reivindicado mais con frecuencia esquecido. "Nós xa coñecemos a xente da Escola da Noite desde hai moitos anos", explica Ánxeles Cuña, directora do espectáculo, a Nós Diario. "Para facer unha peza coma esta precisabamos un equipo moi profesional, porque Schimmelpfennig é un autor moi exixente. Mais o proceso de posta en escena, malia que moi intenso, desenvolveuse nunhas condicións óptimas, porque eles contan cun equipo técnico, de produción e artístico absolutamente incríbel. Foi un auténtico luxo traballar con eles", afirma. Conexión Coimbra Desde hai moitos anos a compañía de Coimbra vén desenvolvendo relacións de intercambio con estruturas e artistas da Galiza, acollendo espectáculos galegos e asociándose a diferentes proxectos en áreas como a información, a edición, a documentación ou a organización de festivais. En 2023, xunto con Cena Lusófona e en colaboración cunha ducia de institucións da cidade, organizou a Mostra de Teatro Galego en Coimbra, unha iniciativa que terá a súa segunda edición este ano, a finais do mes de outubro. Ánxeles Cuña Bóveda é a segunda directora galega que dirixe un espectáculo da compañía, dez anos despois de que Cándido Pazó puxese en escena A Canoa. En concreto con Sarabela Teatro, A Escola da Noite foi afondando nunha relación de gran complicidade, que agora se materializa na primeira de dúas coproducións coa compañía ourensá previstas para o bienio 2025-26. Un autor audaz Roland Schimmelpfennig non é un descoñecido para Cuña nin para Sarabela, que xa encetaron O dragón de ouro, outra obra de cartel, que recibiu catro premios María Casares na última edición destes galardóns e que abrirá a próxima tempada do Teatro de la Abadía de Madrid, do 11 ao 28 de setembro. "Unha peza de Schimmelpfennig é sempre un gran desafío, porque é un autor que coñece moi ben a mecánica teatral pero, ao mesmo tempo, deixa moita liberdade aos responsábeis da posta en escena. É un dramaturgo que coñece tan ben as engrenaxes da dramaturxia como a alma humana", afirma Cuña. E a forma en que mostra como o cambio climático a grande escala "ten consecuencias desastrosas para as persoas é dunha orixinalidade impresionante", di, pois "mestura moitas formas de teatralidade que contribúen a xerar un espectáculo, ao tempo físico e poético, no que é o público o que vai construíndo o sentido". Roland Schimmelpfennig (Göttingen, Alemaña, 1967) comezou a súa carreira como xornalista. Posteriormente estudou dirección en Múnic e traballou como autor independente para teatros como o Deutsches Schauspielhaus de Zúric, o Deutsches Theater de Berlín ou o Burgtheater de Viena, converténdose no autor teatral alemán máis traducido. En 2010 foi galardoado co Dramatikerpreis de Mülheim (Premio ao mellor dramaturgo) por O dragón de ouro. "Schimmelpfennig é quen de comezar a peza como unha comedia lixeira para, pouco a pouco, ir desvelando a gran traxedia que se oculta detrás das transformacións que provoca o cambio climático, desde os desastres naturais até o drama dos refuxiados, pasando polo aumento das desigualdades sociais ou os conflitos creados na loita polas materias primas", enumera Cuña. E todo iso "cunha linguaxe poética e un ritmo moi enérxico, case trepidante, que non dá descanso". A obra de Schimmelpfennig non só é un prodixio teatral, é un exemplo de como tratar temas que son urxentes para a sociedade contemporánea Estreada o pasado 29 de maio no Teatro da Cerca de São Bernardo en Coimbra, o espectáculo segue en cartel até o vindeiro 15 de xuño, para despois trasladarse ao Teatro Principal de Ourense, onde se representará os días 18, 19 e 20 de xuño. O propio Schimmelpfennig ten confesado nalgunha ocasión o impacto que a difícil situación dos refuxiados que tentan chegar a Europa tivo na súa escrita. Estamos, declaraba, "nun momento grave da historia, nun deses momentos nos que se dubida do significado de calquera forma de arte", no que se cuestiona a capacidade da comunidade mundial para protexer a todos aqueles que se ven obrigados a "pór en risco as súas vidas para salvarse dos perigos mortais que existen nos seus países". Unha catástrofe narrada como unha fábula Comezando na primavera e seguindo as estacións até a primavera seguinte, a obra presenta un momento inicial que pasa por "unha situación idílica, como nun un conto de fadas", seguida dun "verán catastrófico", onde se sente o impacto do cambio climático; un outono onírico, e un "inverno moi duro, moi frío que castiga a quen non ten recursos", explica Ánxeles Cuña. "A obra de Schimmelpfennig non só é un prodixio teatral, é un exemplo de como tratar temas que son urxentes para a sociedade contemporánea", di. A montaxe conta cun equipo que combina talento galego e portugués. Ademais de Ánxeles Cuña, forman parte do equipo Iris Branco e Cristian Andrade (escenografía), Baltasar Patiño (deseño de iluminación), Vadim Yukhnevich (música orixinal), Ana Rosa Assunção (vestiario e atrezzo), Rut Balbís (apoio ao movemento) e Zé Paredes (axudante de dirección). O elenco está composto por Ana Teresa Santos, Igor Lebreaud, Maria Quintelas, Miguel Magalhães e Ricardo Kalash. Tras este traballo conxunto, en 2026 será a quenda do director da Escola da Noite, António Augusto Barros, quen dirixirá outro espectáculo en Ourense, cun elenco de actores e actrices da Galiza e de Portugal.