Unhas 15.000 persoas aínda traballan como falsas autónomas, figura que se estende a ensino, fontanaría ou avogacía

"Búscase transportador de vehículos independente na Coruña, autónomo, flexibilidade horaria e salario de 20 euros por hora. Precísanse repartidores de paquetería en Santiago de Compostela, autónomos e con coñecemento das rutas asignadas. Necesítase docente autónomo de Igualdade de Xénero para impartir clases vía teleformación para incorporación inmediata”. Velaí anuncios reais que estes días se atopan en portais de traballo e que evidencian a fina liña que se traza entre o traballo autónomo e o que se realiza por conta allea. Neste contexto, non son poucas as empresas que botan man do traballo autónomo para evitar a contratación de persoal coa intención de aforrarse os custos da Seguridade Social e aproveitan, ademais, a tarifa plana para novas autónomas e autónomos. Malia a dificultade para dar visibilidade a esta situación laboral e poder saber cantos casos existen na actualidade, a Unión de Profesionais e Traballadores Autónomos (UPTA) vén de estimar que na Galiza existen unhas 15.000 persoas que traballan como falsas autónomas, das cales 3.000 estarían en Vigo. A falsa cooperativa Na Galiza, o caso máis significativo estivo relacionado coa colocación por parte da, en teoría, cooperativa Servicarne de falsas e falsos autónomos en importantes empresas do sector cárnico (como Campofrío, Sada, Coren, Embutidos Rodríguez ou Cárnicas Frivall) baixo un aparente contrato mercantil de arrendamento de servizos. A Xustiza confirmou hai un ano que Servicarne non realizaba a actividade propia dunha cooperativa e certificou que as persoas que a integraban vían limitados “os seus dereitos laborais individuais, con inferiores condicións de traballo e de protección social respecto doutras empresas do sector". Ademais, polo seu traballo de socios cooperativistas estaban “privados de todos os dereitos laborais de carácter colectivo”. A Xustiza golpea de novo os falsos autónomos de Frigolouro No Porriño (comarca de Vigo) viviron esta situación de perto nas instalación que ten Frigolouro na localidade. 263 traballadoras e traballadores desa empresa (constituída dentro do Grupo Coren) estaban como “en fraude de lei” segundo un xulgado vigués, aceptando a demanda interposta pola Tesourería Xeral da Seguridade Social (TGSS), e sumábanse así aos 250 que denunciaron con anterioridade. A sentenza na actualidade está recorrida e pendente de resolución no Tribunal Supremo. Unha das persoas que viviu esta situación foi Rubén Domínguez, que aínda continúa no matadoiro, mais coa situación xa regularizada. Explica a Nós Diario que entrou en Frigolouro despois de acudir a unha entrevista que realizou na empresa. “En moitos casos era o propio xefe de persoal quen as facía cando en principio era para entrar nunha cooperativa”. Relata xornadas interminábeis, “de doce horas ou máis, sen ningún tipo de dereitos”. Entre as peores circunstancias que vivían, o peor era non contar con baixas por accidente laboral. “Se tiñas algún contratempo xa podías buscarte a vida para ir a urxencias”, asegura. O día a día non era o dun autónomo para este traballador. “A empresa era quen marcaba os nosos horarios e tamén o traballo diario que faciamos, non podías rexeitar nada, posto que se o facías non cobrabas”, indica. Agora, despois do proceso xudicial contra a empresa, conta cun convenio estatal que lle permite contar cos dereitos laborais do resto de persoal da empresa, como as vacacións e as pagas extras. Denuncias e lexislación asedian a Glovo O caso de Glovo Outro dos casos máis mediáticos de falsos autónomos na Galiza foi o das plataformas de reparto de comida, principalmente a compañía Glovo. Esta empresa naceu en Barcelona en 2015. Na actualidade ten presenza en 22 Estados e máis de 440 cidades. Na Galiza, desembarcou en Vigo en 2018 para chegar despois a Compostela e A Coruña. A pandemia axudou na súa expansión e en maio de 2020 entrou en Pontevedra, Lugo e Ourense. No seu modelo empregou persoal autónomo para funcionar. En agosto de 2021 aprobouse a denominada 'Lei Rider' e a multinacional, despois de varias sancións económicas, mudou de estratexia. Un dos traballadores que viviu desde o inicio en Vigo a experiencia laboral con Glovo foi David Antonio. "Entrei como autónomo e tiñamos dificultades para ter horarios fixos”, recoñece a Nós Diario, “vendíase como algo temporal, para a xente que xa contaba con outro traballo e para a maioría non era así por ter que estar todo o tempo para Glovo”, engade. Coñece outros casos en que hai emprego a través de aplicacións móbiles que transcenden o mundo do reparto. Sinala que cada vez hai máis exemplos que van desde a fontanaría até traballos de electricistas. “Funcionan dunha maneira singular. O que cobras destas plataformas nunca é unha cantidade fixa, dependerá de se hai quen a faga e acepte a oferta por un servizo en primeira ou segunda instancia”, admite. Para o perito da UPTA, Rubén Bernárdez, este tipo de estratexias que empregan as empresas “bordean a lei que quixo frear os falsos autónomos para poder seguir funcionando e reducir os custos de persoal”. No caso de Glovo, di, a diferenza doutras plataformas como Just Eat, buscan “seguir a través da trampa de que outros facturen, neste caso os estabelecementos onde se recolle o reparto, aínda que o control segue a ser a través desta multinancional”. A nova explotación laboral marcha sobre rodas Transporte e servizos, os sectores con máis irregularidades detectadas Para UPTA, entre os sectores nos que máis se dá esta situación está, por exemplo, o transporte, aínda que se atopa en moitas outras actividades. Na súa maioría correspóndense a sectores como o comercio, a hostalaría ou os servizos, aínda que aseguran que cada vez máis crece o número de autónomos e autónomas de actividades con alta cualificación. Sobre este tema, o perito Rubén Bernárdez asegura que "a intencionalidade de determinadas empresas de empregar falsos autónomos estase xeneralizando a todos os sectores". Recoñece que comezou coa entrada de novas empresas como Glovo e agora é "unha estratexia perfectamente estudada". Teñen constancia de casos no ámbito hostaleiro e da limpeza de hoteis, "que deron ese paso como consecuencia dunha primeira externalización a partir de subcontratas". Coa imposibilidade de obter testemuñas por temor a represalias, Rubén Bernárdez sinala casos paradigmáticos como o sector da comunicación e da publicidade "con falsos autónomos en múltiples departamentos", o ensino privado e outra máis rechamante por saltarse a legalidade, que son os despachos de avogacía. Para Dominguez, estas situacións laborais conforman "unha lacra que lle pode acontecer a calquera, como está a pasar con outra importante lacra como é a dos riscos laborais". Neste sentido, están realizando un seguimento de casos en áreas tan diferentes como é a da sanidade e o ensino privado. "Loxicamente, a Administración pública non vai ter falsos autónomos de maneira directa mais posibelmente de maneira indirecta si que os teña traballando", sinala Bernárdez.