Así afecta a Covid-19 á taxa de mortalidade: subiu dous puntos na primeira metade de 2020

O Instituto Galego de Estatística (IGE) vén de publicar un avance dos datos de defuncións rexistradas na Galiza durante a primeira metade de 2020, período que se corresponde coa chegada do novo coronavirus, a declaración da pandemia da Covid-19 e os efectos da primeira vaga de contaxios. Segundo os datos provisionais ofrecidos polo IGE, entre xaneiro e xuño de 2020 faleceron 16.520 persoas, das cales 9.075 morreron durante o primeiro trimestre e 7.445 no segundo, coincidindo coa etapa na que Galiza sumou a maior parte das primeiras mortes relacionadas co coronavirus. Son 338 persoas máis que as falecidas no mesmo período de 2019, cando se rexistraron 16.182 defuncións. O impacto da Covid-19 O Servizo Galego de saúde notificou a primeira morte por Covid-19 na Galiza o 14 de marzo. Desde mediados deste mes até finais de xuño o Sergas notificou o falecemento de 619 persoas, das que 274 afectaron a residentes e usuarias dos centros de maiores e atención á diversidade. Porén, a finais de 2020, o Instituto Nacional de Estatística avanzou unha cifra de mortes por coronavirus na Galiza superior á que contemplan os datos oficiais da Administración galega. Só entre marzo e maio apunta 643 defuncións relacionadas coa Covid-19, ás que suman outras 76 sospeitosas. Os datos elaborados polo INE parten dos certificados médicos de defunción e atende normas da Organización Mundial da Saúde (OMS), de forma que as persoas falecidas con coronavirus son aquelas nas que se identificou o SARS-CoV-2 e a presenza da patoloxía asociada a este virus. Pola súa banda, os casos sospeitosos refírense ás defuncións nas que non se puido identificar o virus, "pero nas que o persoal médico sospeita que o podía ter ao mostrar síntomas compatíbeis coa enfermidade da Covid-19". Con todo, as estatísticas oficiais de defuncións reflicten a mortalidade nun territorio sen distinguir as causas, polo que non se pode medir de forma exacta o impacto da pandemia mais si observar variacións á alza que confirman tanto os datos ofrecidos polo Instituto Galego de Estatística como polo seu homólogo estatal. De feito a mediados de 2020 puxo en marcha unha estatística experimental co fin de estimar as defuncións ocorridas durante a pandemia da Covid-19. Primeiro semestre de 2020 Se atendemos aos rexistros históricos de defuncións divulgados polo IGE na última década, a mediana de persoas falecidas ao ano entre 2010 e 2019 na Galiza é de 30.871, cunha taxa de mortalidade de 112,8 por cada 10.000 habitantes. A mediana de falecementos por trimestres amosa lixeiras variacións mais permite observar unha tendencia consolidada ano tras ano, e é que o normal é que morran máis persoas no primeiro trimestre que nos tres restantes. Así, a estatística indica que a mediana é que na Galiza morran 8.783 persoas entre xaneiro e marzo, cunha taxa de 32,1 por cada 10.000 habitantes; 7.373 entre abril e xuño, cunha taxa de 26,8; 7.014 entre xullo e setembro, cunha taxa de 25,6, e 7.710 entre outubro e decembro, cunha taxa de 28,1 persoas falecidas por cada 10.000 habitantes. Se tomamos en consideración a taxa de mortalidade correspondente ao primeiro semestre de 2020, Galiza rexistrou 61,1 defuncións por cada 10.000 habitantes fronte ás 58,9 taxadas para o mesmo período da década anterior, o que revela un incremento de dous puntos coincidindo coa chegada do coronavirus e a propagación da pandemia, que despois de conceder unha pequena tregua coincidindo co inicio do verán, volveu coller folgos a comezos de agosto. Desde entón sucedéronse dúas vagas máis de contaxios que até finais de xaneiro deixaron un total de 1.806 persoas falecidas cunha PCR positiva. Rexistros semanais Sen poder precisar as causas das defuncións, as estatísticas do INE que buscan reflectir o impacto da Covid no número de falecementos rexistrados indican unha variación á alza en todas as semanas da primeira metade do ano 2020 con respecto ao ano anterior salvo na primeira. Até a semana 26, a que vai do 22 ao 28 de xuño, o INE anota para Galiza un total de 16.551 defuncións fronte as 16.289 rexistradas no mesmo período de 2019, o que representa un incremento de 1,6%. A semana da primeira metade de 2020 con maior número de defuncións foi a 14, ao igual que no resto do estado. Entre o 30 de marzo e o 5 de abril faleceron na Galiza 850 un 33,6% máis con respecto aos mesmos días de 2019, cando se rexistraron 636 defuncións. Ate finais de novemebro de 2020, o INE estima que na Galiza se produciron 29.361 mortes o que supón un 5,09% máis que no mesmo período do ano pasado e representa un incremento de perto de 1.500 persoas falecidas. A 30 de novembro de 2020 o Sergas notificara 1.232 defuncións relacionadas coa Covid-19. 400 mortes Covid en xaneiro Na noitiña do primeiro de febreiro a Consellaría de Sanidade notificou o falecemento de 40 persoas con coronavirus. A cifra recollida nun comunicado dirixido aos medios é a máis alta das ofrecidas durante a pandemia ao superar as 36 defuncións das que informara o pasado 1 de abril en plena primeira vaga de contaxios. Estas mortes, como as do mes de abril, non se corresponden co último período de 24 horas considerado polo Sergas para actualizar os datos da pandemia na Galiza, senón que se produciron en varios días, nos últimos de xaneiro, o que eleva o número de vítimas do coronavirus até as 1.815, case o triplo das falecidas na primeira vaga. O segundo mes cos peores rexistros Só no mes de xaneiro, segundo os datos achegados pola Administración galega, producíronse 400 mortes, de forma que se converte no segundo mes con maior número de defuncións a causa da Covid-19. A cifra achégase aos rexistros de abril, na primavera de 2020, cando o Sergas contabilizou un total de 407 persoas falecidas cun resultado positivo por coronavirus. Os primeiros meses da epidemia foron os máis duros, ante unha doenza descoñecida, sen materiais de protección suficientes e con medidas de seguridade máis laxas que agravaron a virulencia dos brotes e as súas consecuencias. Agora, coincidindo coa terceira onda da pandemia, o coñecemento da patoloxía é superior. O manexo dos pacientes tamén é mellor, pero a virulencia da enfermidade chegou de súpeto tras as festas de Nadal, sen restricións nin prevención suficiente que limitasen os contactos e a interacción social. Os contaxios multiplicáronse e trouxeron a canda si récords de hospitalización inéditos que ademais de acrecentar a presión asistencial e o estrés do persoal médico tamén contribuíron a un aumento da mortalidade. As estatísticas reflicten que durante o mes de xaneiro, de media, morreron por Covid-19 máis dunha ducia de persoas, a maioría da terceira idade e moitas vinculadas a centros residenciais e de atención á diversidade. Segundo os datos facilitados pola Consellaría de Política Social, desde o inicio da pandemia faleceron 699 persoas residentes, das cales 314 morreron nas residencias onde vivían e 385 en hospitais e residencias integradas. Se atendemos só aos datos rexistrados desde comezos de 2021, perderon a vida 73 persoas en residencias da terceira idade, e 50 en hospitais e residencias integradas. Aumento da mortalidade Os datos provisionais ofrecidos polo Instituto Nacional de Estatística para o segundo semestre de 2020 e as dúas primeiras semanas de xaneiro de 2021 confirman unha suba da mortalidade con respecto a períodos iguais anteriores, cunha variación á alza moi notábel no inicio de 2021. A finais de 2020, o INE estima un total de 33.148 defuncións na Galiza, 1.959 máis que as contabilizadas a finais de 2019, un 6,2% máis. Unha cifra que supera as mortes por coronavirus notificadas polo Sergas a 31 de decembro: 1.406. Da mesma maneira, os rexistros provisionais das dúas primeiras semanas de xaneiro permiten observar esa tendencia a alza. Na primeira semana o INE anotou 739 defuncións na Galiza, 8,9% máis que no mesmo período de 2020, aínda sen casos confirmados de coronavirus mais en plena temporada de gripe. Na semana do 11 ao 17 de xaneiro a cifra de mortes xa supera os peores datos semanais do ano pasado con 853 defuncións, 15% máis que no mesmo período de 2020.