Triunfa a riqueza extravagante

En 2014 imaxinei unha aldea habitada por só 25 veciños, os máis ricos do mundo, e deseñei dous indicadores da concentración da riqueza: 1) o patrimonio medio de cada mil-millonario comparado co PIB galego, e, 2) o patrimonio conxunto comparado co PIB do Estado español. Entre 2014 a 2024, os dous indicadores multiplicáronse por 3,5. —Patrimonio medio / PIB galego. En 2014, o patrimonio medio dos 25 máis ricos era igual a 40% do PIB galego. Unha poboación activa de 1 millón de persoas debería traballar case cinco meses de balde e doar o valor íntegro do producido para constituír o patrimonio de un só dos 25 magnates. En 2024, o patrimonio medio dos 25 máis ricos era igual a unha vez e media o PIB galego. Unha poboación activa de un millón cen mil traballadoras e traballadores necesitarían 18 meses, ano e medio, para dotar a riqueza media dos principais capitalistas. —Patrimonio conxunto / PIB Estado español. En 2014, o patrimonio conxunto dos 25 máis ricos superaba a metade do PIB español. Unha poboación activa de 18 millóns de persoas debería traballar gratuitamente algo máis de seis meses e entregar o valor do producido para constituír o patrimonio conxunto dos grandes magnates. En 2024, o patrimonio conxunto dos 25 máis ricos achegábase a dúas veces o PIB español. Case 22 millóns de traballadoras e traballadores necesitarían uns 23 meses, no limiar dos dous anos, para abastar a facenda dos 25 capitalistas máis relevantes. A comarca dos mil-millonarios Elevemos agora o drone para observarmos a bisbarra completa dos mil-millonarios, os que posúen máis de 1.000 millóns de dólares. Segundo Forbes son 3.028, 247 máis que un ano antes. As súas fortunas suman 16,1 billóns de dólares, equivalente ao PIB anual dun planeta habitado por 1.200 millóns de seres humanos. En ningún feudo coñecido nin imperio pasado se acadara esta obscena concentración da riqueza e o poder. Os motores da acumulación de riqueza Para analizarmos os motores desta extraordinaria concentración da riqueza ollaremos para a familia más rica dos Estados Unidos, os irmáns Walton, propietarios dos almacéns Walmart. Enriquéceos a explotación, a captación de rendas, un sistema fiscal favorábel e o reinvestimento dos dividendos. Nos almacéns de Walmart traballan máis de dous millóns de persoas. A compañía paga salarios baixos e priva os traballadores e traballadoras de plan de pensións e seguro médico. Walmart prohibe a constitución de sindicatos. Nos Estados Unidos, desde 1980 a 2020, os salarios dos traballadores que non remataran o instituto reducíronse nun 15%, os dos que cursaran dous anos de universidade permaneceron conxelados. As dúas categorías representan 80% da poboación activa. A explotación é o principal motor da concentración da riqueza. Walmart vende produtos dunhas 100 mil empresas e, o mesmo que Amazon, Mercadona, e todos os grandes distribuidores, desenvolve unha agresiva presión de prezos que lle permite apropiarse dunha parte da máis-valía producida polos seus fornecedores. Nas últimas catro décadas sucédense as reformas que minguan a carga impositiva dos máis ricos. Nos Estados Unidos todos os grupos sociais pagan en impostos entre 25 e 30% da súa renda, agás os ultra-ricos que pagan 20%. Os dividendos permiten investir en activos financeiros, accións doutras empresas, fondos de investimento e propiedades inmobiliarias que renden beneficios que se reinvisten, o capital aliméntase a si mesmo. O incremento do gasto militar até 5% do PIB acelerará a máquina da desigualdade Un motor adicional que alimenta a desigualdade é o poder de mercado que constrúen as grandes empresas mediante o secuestro das innovacións tecnolóxicas producidas socialmente, a compra de posíbeis empresas competidoras, as fusións e adquisicións e os efectos de rede que permiten que o gañador domine todo ou unha parte decisiva dun produto ou servizo e fixe marxes comerciais excepcionais. Entre os 25 súper-millonarios encontramos 10 do sector tecnolóxico. Outros catro no sector financeiro, un negocio que extrae mais non produce valor. A concentración é tamén espacial. 18 dos 25 magnates son estadounidenses. O incremento do gasto militar até 5% do PIB acelerará a máquina da desigualdade. Europa comprará armas fabricadas nos Estados Unidos que engordarán os dividendos distribuídos polos grandes fabricantes ao tempo que se reducirá o gasto social. O núcleo dunha economía política igualitaria é hoxe a oposición ao incremento do gasto militar. Porén, só a propiedade social dos sectores estratéxicos mudará as tendencias de fondo que alimentan a riqueza extravagante.