A superficie forestal volve crecer e xa ocupa perto de 61% do territorio galego

A superficie forestal da Galiza non deixa de crecer desde a incorporación do Estado español á Comunidade Económica Europea (CEE), antecedente da actual Unión Europea (UE), á volta de 1985. Segundo os datos que vén de facer públicos a Enquisa sobre superficies e rendementos de cultivos de 2024, elaborada polo Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, a masa forestal ocupa 1.803.640 hectáreas no país, o que representa 60,9% de todo o territorio galego e 5,7% do estatal. A porcentaxe de superficie forestal da Galiza é moi superior á da media do Estado e do espazo comunitario. Mentres no conxunto estatal representa, segundo os datos do Ministerio, 38,5% do territorio, no ámbito da Unión Europea, conforme ás cifras achegadas Oficina Europea de Estatística (Eurostat), significa 38,7%. Só Finlandia, con 66,1%, e Suecia, con 62,4%, rexistran unha extensión de monte superior á galega. O actual modelo forestal ten unha pegada 'negativa' de 15.500 millóns de euros anuais 9.157 hectáreas máis de monte nun ano A masa forestal incrementouse na Galiza no último ano en 9.157 hectáreas, o que supón un aumento de seis décimas porcentuais en relación a 2023, cando a superficie forestal chegaba ás 1.794.483 hectáreas –isto é, 60,3% do territorio galego e 5,7% do estatal–. Asistiuse nas últimas décadas a unha progresiva mudanza da paisaxe agraria, até o punto de estimar en 2023 a Consellaría do Medio Rural que merecen a consideración de solo forestal 5,2% dos solos caracterizados como de pasteiros ou pasteiros arbustivos. Os datos fornecidos polo Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación para 2024 apuntan que 597.796 hectáreas –33,1% da superficie forestal da Galiza– están ocupadas polo mato, que perdeu 799 hectáreas nun ano. Precisamente, a superficie de monte destinado a mato non deixa de minguar desde comezos dos anos 50, cando os planos forestais impulsados polo franquismo comezaron a incrementar a superficie arborada, que se incrementou no monte en 780.000 hectáreas entre os anos 1951 e 1974. Así as cousas, nos últimos 50 anos a extensión forestal de mato reduciuse en 258.204 hectáreas. O aumento do eucalipto A superficie ocupada polo eucalipto fica actualmente arredor das 500.000 hectáreas. Mentres a Enquisa sobre superficies e rendementos de cultivos de 2024 non achega datos concretos para o país e o Inventario forestal continúo da Galiza de 2024 –da Xunta– fala de 419.000 hectáreas, 9.974 hectáreas máis que na anualidade anterior, as aproximacións presentadas polo Ministerio para a Transición Ecolóxica en 2021 do Goberno español apuntaban a 471.000 hectáreas, elevando esta cifra os colectivos ecoloxistas a perto de 600.000. As explotacións de eucalipto non paran de incrementarse na Galiza nas últimas décadas. As cifras aportadas pola Administración do Estado indican que a finais dos anos 60 non chegaban a 20.000 hectáreas, alcanzando na primeira década do século XXI as 248.000 hectáreas de masas puras de eucaliptos. Nesta liña, a maioría das estimacións divulgadas nos últimos tempos consideran que nas últimas seis décadas a extensión territorial do eucalipto está perto de multiplicarse por trinta no país tomando como referencia a situación de seis décadas atrás. A moratoria do eucalipto, sen resultados positivos a un ano do seu fin 80% das cortas de eucalipto do Estado Galiza concentra 80% das cortas de eucalipto efectuadas no Estado en 2023. As plantacións de eucaliptos suman en toda Europa uns 1,5 millóns de hectáreas, das cales algo máis de 1,4 millóns atópanse na Península Ibérica e arredor de medio millón na Galiza. A superficie ocupada por esta especie no país é maior que a doutros estados considerados grandes produtores, como Chile, con 232.000 hectáreas; Uruguai, con 217.000; Nova Zelandia, con 150.000; Suráfrica, con 100.000; Etiopía, con 100.000; Italia, con 70.000, ou China, con 48.000 hectáreas. A produción de alimentos A extensión ocupada polo mato e o eucalipto supera a superficie de terra cultivada na Galiza. A este respecto, a última Enquisa sobre superficies e rendementos de cultivos de 2024 indica que o país dedica 335.172 hectáreas á produción de alimentos. Neste sentido, 28.876 hectáreas dedícanse a cereais e gran, 8.714 hectáreas a tubérculos –fundamentalmente a patacas–, 24,662 a viñedos, 20.045 a froiteiras non cítricas e 28.818 a hortas familiares. Radiografía da balanza comercial dos alimentos: as importacións galegas superan en 600 millóns de euros as exportacións O terreo dedicado ao mato e mais o eucalipto é, tamén, superior á superficie destinada a prados e pasteiros. Nesta liña, o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación sinala que a este uso están dedicadas 476.587 hectáreas, que representan 16% do total da extensión da Galiza. Os datos do citado estudo presentado polo Goberno estatal certifican unha caída de 3.448 hectáreas do solo dedicado a pasteiros, co seu impacto na base territorial das explotacións. Precisamente, a falta de base territorial é un dos principais problemas que deben afrontar as explotacións gandeiras no país, provocando un aumento dos custos de produción, o que implica que as explotacións deban destinar perto de 70% dos seus ingresos a facer fronte aos gastos de alimentación dos animais. 35,7% da superficie agraria galega, abandonada O incremento da superficie forestal vai ligado a unha caída da superficie agraria útil (SAU). Segundo as cifras do último Censo Agrario, un documento elaborado polo Instituto Nacional de Estatística (INE) cada 10 anos seguindo unha metodoloxía común a todos os estados do espazo comunitario, en 2020 a SAU galega sumaba 597.933 hectáreas, o que representa 131.181 hectáreas para a actividade agraria menos que en 1986, significando unha redución de 15,9% na extensión das terras de cultivo e de 72,9% no número de explotacións. Os datos do Informe 2024 sobre a estrutura do solo rústico de España, publicado polo portal especializado en cuestións agrarias Cocampo, sitúa Galiza como o territorio do Estado con máis superficie agraria abandonada, pois 35,7% da súa superficie agraria útil está sen traballar. Acompañan á Galiza nos últimos postos do Estado Murcia (33,2%), País Valencià (25,4%) e Asturias (21%). Os datos achegados por Cocampo sitúanse na liña do enunciado nun informe en outubro de 2023 polo Ministerio para a Transición Ecolóxica, tomando como base as cifras achegadas polo Ministerio de Agricultura para 2020. Neste relatorio recóllese que até 35,4% da SAU da Galiza está abandonada.