Radiografía do sector forestal: a facturación dos produtos finais con madeira galega descendeu 19,3% entre 2006 e 2024

A facturación dos produtos finais da industria da Galiza xerados a partir da madeira galega descendeu 19,3% entre os anos 2006 e 2024, segundo os datos do informe A cadea forestal-madeira da Galiza 2023-2024, coordinado por Juan Picos, enxeñeiro de montes e doutor pola Universidade de Vigo (UVigo), nun traballo da Escola de Enxeñaría Forestal da UVigo para a Xunta da Galiza no que se estuda a evolución durante este intervalo temporal –do que ten rexistros completos–. Deste modo, a segunda transformación da madeira galega, aquela realizada a partir da madeira de primeira transformación, e que resulta no produto final que se pode vender directamente ás persoas usuarias, rexistrou un descenso –a falta do dato do ano 2005– de facturación nas últimas dúas décadas. Fonte: UVigo - Xunta / Gráfica: Nós Diario Máis en concreto, a facturación da chamada segunda transformación da madeira pasou de 742 millóns de euros en 2006 a 599 en 2024 –estimación a partir dos datos até o 1 de decembro–. Con respecto a 2023 –cando as vendas foron de 605 millóns de euros–, a mingua do pasado exercicio foi de 1% despois dun descenso de 6 millóns de euros. A segunda transformación da madeira supón o fechamento do ciclo produtivo do recurso forestal no país e, polo tanto, a xeración de maior valor engadido na Galiza. O contrario implica o uso ou a exportación da madeira sen transformar ou a limitación do proceso produtivo a tan só a primeira fase –como pode ser a industria da pasta, dos taboleiros ou do serrado– para que posteriormente sexa empregada por unha industria doutro lugar. A moratoria do eucalipto, sen resultados positivos a un ano do seu fin O descenso da facturación nos produtos finais contrasta co resto da cadea de valor da madeira. Mentres as vendas da segunda transformación sufriron unha mingua de 19,3% no período, o negocio dos rematantes –intermediarios entre a propiedade do monte e quen adquire a madeira– aumentou 40,3%, o das empresas de serrado 13,3% e o das industrias da pasta e dos taboleiros tivo unha alza de 11,3%. Así, a facturación dos rematantes pasou de 303 millóns de euros en 2006 a 425 en 2024, a das empresas de serrado aumentou de 331 a 375, mentres que a das industrias de pasta e dos taboleiros evolucionou desde os 915 millóns de euros até os 1.108. A evolución en 19 anos Os datos que achega o informe coordinado por Juan Picos mostran a evolución nos últimos 19 anos na cadea de valor da madeira galega. No que atinxe á segunda transformación, chégase ao pico de facturación desta serie histórica en 2007, cunhas vendas de 774 millóns de euros, 22,6% maiores que as de 2024. A partir dese momento e coincidindo coa chegada da crise económica de 2008, a facturación descende de forma progresiva até ficar por baixo da metade das vendas de 2007 nun período de seis anos, con 369 millóns de euros en 2013. O ano seguinte é aínda peor, cun volume de negocio de 358 millóns. A partir de aí, as vendas de produtos finais de madeira galega realizadas por empresas da Galiza experimentan unha progresiva repunta até o ano 2017, cando se alcanza unha facturación de 487 millóns de euros. Con todo, o fondo do pozo aínda estaba por chegar, pois o mínimo da serie histórica, tras dúas importantes caídas en 2018 (405 millóns) e 2019 (385 millóns), alcánzase en 2020, o ano do estalido da pandemia, cunha cifra de negocio da segunda transformación da madeira de 339 millóns de euros. Un cravo ardendo para o sector forestal galego A industria recuperase nos anos 2021, cando alcanza unhas vendas de 542 millóns de euros, e 2022, cando a facturación aumenta até os 607 millóns de euros. Porén, estas cifras continúan por baixo do nivel de negocio da segunda transformación da madeira galega antes da crise de 2008, e ademais sofren un estancamento nos dous anos seguintes, cun descenso até os 605 millóns de euros en 2023 e até os 599 no pasado exercicio. Mercado laboral O descenso de facturación da segunda transformación da madeira ten reflexo no mercado laboral. Segundo os datos achegados polo informe, en xaneiro de 2009, os traballadores e as traballadoras na fabricación de móbeis, por riba dos 5.000, superaban con creces ás persoas ocupadas na silvicultura e a explotación forestal, que eran menos de 3.000. Pola contra, en outubro de 2024, a afiliación á Seguridade Social no sector da fabricación de móbeis ficaba por baixo das 4.000 persoas, mentres que na silvicultura e na explotación forestal alcanzaba ao redor das 5.000 ocupadas. Os empregos na silvicultura non compensaron a perda de postos nas industrias Ademais, ao contrario que o resto de actividades do sector forestal, regulares durante o ano á marxe da tendencia á baixa no período, a silvicultura e a explotación forestal son fondamente estacional, con variacións de centos de afiliacións á Seguridade Social durante o mesmo ano. Pola súa parte, a industria do papel mantívose estábel por baixo das 2.000 persoas ocupadas entre 2009 e 2024. Mentres tanto, o resto das industrias da madeira e da cortiza contaban cunha ocupación de case 12.000 persoas en xaneiro de 2009, mentres que en outubro de 2024 non chegaban ás 9.000. Así, a creación de emprego na silvicultura e a xestión forestal ficou lonxe de compensar a perda de traballos no resto de sectores. O eucalipto concentra 61% das cortas de madeira galega Sen datos aínda para o ano 2024 ao completo, o informe sobre o sector forestal coordinado por Juan Picos mostra que o eucalipto concentrou 61% das cortas de madeira galega do sector privado en 2023. A variedade globulus, con grande implantación nas zonas próximas ao litoral, alcanzou 30% das tallas totais de árbores, mentres que o nitens, estendido na metade norte do país –incluídas comarcas do interior–, aglutinou 26%. O resto de cortas de eucalipto foron doutras variedades. Tallas de pinos e do resto de especies As frondosas caducifolias só representan 3% das tallas totais O pinus pinaster, cunha distribución máis homoxénea que as variedades de eucalipto aínda que máis presente na vertente oeste no territorio galego, representou 18% das cortas totais de árbores en 2023. Pola súa parte, o pinus radiata, con maior presenza no nordeste da Galiza, representou 16% das tallas. Mentres tanto, o pinus sylvestris ficou en 1% das cortas. Ademais, as frondosas caducifolias, cunha distribución homoxénea polo territorio dada a súa condición de especies maioritariamente autóctonas, concentraron 3% das tallas totais de árbores na Galiza en 2023. Finalmente, o resto de cortas corresponderon con outras tipoloxías de árbores, especialmente coníferas.