O motor interno dun país minguante

Un país minguante como Galicia, no conxunto do reino de España, éo por perder peso na poboación total e no emprego. En boa medida por iso temos unha máis intensa emigración crónica (cara a fóra de España e cara ao resto de España) e unha moito menos intensa inmigración, porque medran menos entre nós as probabilidades de emprego. De rebote tamén é menor a natalidade. E o círculo vicioso está pechado como tentarei argumentar nesta breve análise. Porque este círculo vicioso favorece que o noso crecemento económico anual sexa inferior ao da media española. Un xeito de visualizar o porqué dese menor crecemento é reparar no comportamento dun dos motores básicos do crecemento en calquera país: a demanda interna. Unha demanda que en boa medida depende da progresión demográfica, do emprego e dos ingresos e gastos dos residentes. Non só no consumo privado, senón tamén no consumo público (para as necesidades educativas e sanitarias) e dende logo nos investimentos para vivendas. Tres vectores determinantes da demanda interna dun país. Demanda interna É así que, cando elaboramos unha gráfica que recolla a evolución desta demanda interna tanto para Galicia como para o conxunto do reino de España nos últimos anos (con datos do INE e do IGE, gráfica coa que se abre esta análise), fáisenos presente o retardo que sobre o crecemento económico se deriva de ser un país minguante. Abonde con pór en primeiro plano que só en dous dos once últimos anos (en 2017 e 2023) o crecemento da demanda interna foi superior en Galicia que o que se anotou no conxunto de España. No resto, en nove de once anos, o motor interno da economía galega non superou o conxunto da de España. Con esta premisa é doado imaxinar que a demanda interna e o consumo final de Galicia van perdendo peso nesas mesmas magnitudes que no conxunto de España. Velaí máis outra faciana de por que somos un país minguante. Como somos un país minguante en poboación e emprego tamén o somos na achega da demanda nacional ao crecemento económico Este é un resultado que se corresponde coa perda de peso na poboación do conxunto de España: dun 5,9% en 2014 pasamos a un 5,6% en 2023 (o que significa que de non ter perdido peso teriamos que ter 154.000 habitantes máis). Pero tamén coa perda de peso na poboación ocupada do total español: pois pasamos de 5,7% a 5,3%. O que é peor aínda, supón que de non ter perdido peso no emprego do conxunto de España teriamos que ter noventa mil empregos máis dos que temos. Dise pronto pero serían case cen mil emigrantes menos en dez anos. Iso si, como somos un país minguante en poboación e emprego tamén o somos na achega da demanda nacional ao crecemento económico. Certo é que se en algo non somos minguantes é na porcentaxe de pensionistas que temos no conxunto de España, pois co último dato do ano 2025 (datos da Seguridade Social) andamos en 7,6% do total. Moito máis que na poboación total ou no emprego. Pero neste caso a demanda interna galega non se activa cunhas pensións semellantes á media española, senón que andamos nun 86% de media. Moita cantidade de beneficiarios, pero escasa renda para alimentar a demanda. Demanda externa Nestas circunstancias á economía de Galicia só lle pode valer que o motor externo (exportar máis do que importemos) nos permita tirar da actividade e do emprego, para compensar este factor que nos impide medrar e crear emprego a un nivel semellante ao conxunto de España. Claro que o motor externo ten dous problemas non pequenos. O primeiro é que o seu peso no conxunto do PIB é moito menor que o motor interno (80 puntos o interno, 20 puntos o externo sobre o PIB). Catro veces menos de impacto potencial. Pero vai ser un segundo problema o que se está a facer especialmente ameazante nos últimos meses. Pois se certamente o motor externo viña sendo unha axuda ao noso crecemento económico por riba do que o facía no conxunto de España, cos últimos datos deste ano 2025 compróbase que a situación se está revirando. Polas turbulencias arancelarias que a nova globalización proteccionista de Trump está despregando fronte á vella globalización non proteccionista (aquela da OMC). Turbulencias que para o caso de Galicia –no segundo trimestre deste ano– fixeron que a demanda externa se afundiuse respecto do que achegara no primeiro ao crecemento do PIB (segundo as estimacións do Instituto Galego de Estatística). En resumo: cun motor interno ranqueante por sermos un país minguante, e cun motor externo desacelerándose por causa do trumpismo campante, o resultado global deste ano 2025 non promete dar para moitas bombas de palenque. Nin para as oportunidades de emprego nin para o benestar social da poboación galega.