Rosa Crujeiras: "Queremos gobernar desde onde se fai a universidade e con quen a fai"

—A súa candidatura conseguiu 41% dos votos na primeira volta após unha mobilización altísima da comunidade universitaria. Con que obxectivo enfronta esta segunda xeira?
É un aspecto moi positivo a destacar esa participación tan alta desde todos os sectores. Nós chamamos a que se repita e se incremente na segunda volta, na votación do día 11 de marzo, porque penso que é un exemplo que damos como comunidade universitaria do exercicio da nosa autonomía na toma de decisións. Agora, despois de achegar o programa, o obxectivo é comezar a traballar. Estamos proxectando xuntanzas nos centros para coñecer mellor as realidades de cada un en materia de formación, persoal e infraestruturas para a partir do día 12 empezar a aterrar as nosas propostas, contando coa participación e coa visión que se ten desde onde se fai universidade; desde os servizos, os centros de docencia e os centros de investigación.

—Cal é a cerna do seu proxecto para a USC?
O noso programa constrúese sobre catro piares que deben rexer toda a acción de goberno. Queremos unha universidade que avance, que se adiante ás demandas sociais, que innove en toda a súa actividade, tamén na relación cos demais; que conte coas persoas, que coide do noso, a lingua, a cultura, o patrimonio. Estes son os principios e valores transversais que moven toda a actividade de goberno que imos desempeñar. A partir de aquí centrámonos en ámbitos de actuación que son a nosa razón de ser: formación, investigación e transferencia, ademais de creación e difusión da cultura, conservación da lingua e do patrimonio, tres aspectos novos dentro da lexislación universitaria; e centrámonos nas persoas, o activo principal en todos os colectivos: estudantado, persoal docente e investigador, persoal técnico de xestión e administración de servizos. Engadimos un último apartado de bo goberno e transparencia porque pensamos que a universidade ten que ser exemplo de ética e integridade académica, desde unha planificación rigorosa dentro da defensa da nosa autonomía e da nosa identidade como universidade pública, avogando por unha universidade sostíbel, feminista e inclusiva, unha universidade para o país.

✍🏻 Rosa Crujeiras venceu na primeira volta das eleccións ao Reitorado da USC con 41% do voto ponderado. Agradecida polo apoio da comunidade universitaria encara a votación final cunha proposta de cambio e liderado "accesíbel".

🗞️ Toda a información: https://t.co/PKCrWpWswQ pic.twitter.com/64upoGlWFX

— Nós Diario (@NosDiario) March 5, 2026

—Todas as propostas de goberno para a USC defenderon unha necesidade de cambio. Cales serían as bases para un novo modelo de universidade?
Temos que construír a universidade do futuro. Neste sentido preséntanse múltiples retos, pero eu quixera citar tres fundamentais. Un é o relativo ás persoas. Imos ter que facer fronte a un importante relevo xeracional tanto no persoal docente e investigador como no persoal técnico de xestión, administración e servizos. Temos que facer esa remuda captando e retendo talento e asegurando unha transferencia efectiva de coñecemento. Outro é a formación. Como universidade temos que facer un exercicio de defensa e recoñecemento de novas propostas de titulación desde o noso coñecemento académico e tendo en conta o que podemos achegar á sociedade. No ámbito da investigación e da transferencia do coñecemento, creo que ninguén dubida da nosa excelencia académica e científica, pero creo que temos unha débeda con outros ámbitos que merecen recoñecemento e respecto. Refírome a todo o que facemos no eido das ciencias sociais, xurídicas, humanas e artísticas. Somos unha universidade referente no ámbito da lingüística, no ámbito da historia, con centros moi potentes como o Instituto de Desenvolvemento Económico de Galiza (Idega), como o Centro de Investigación en Paisaxes Atlánticas e Culturais (Cispac), con grupos punteiros como o Grupo de Historia Agraria (Histagra), referente en materia de memoria histórica; con todos os grupos que conforman a Facultade de Filoloxía ou que entraron a formar parte do Instituto de Humanidades ou do Instituto de Lingüística. Creo que temos que apostar por aí porque facemos moito e facémolo moi ben.

—Esta é a universidade máis visíbel. Que ten que mudar na xestión interna, outro desafío identificado por quen traballa a diario nos campus de Lugo e Santiago?Temos que facilitar o traballo dentro da universidade, esa é a clave. Entre os nosos principios reitores da acción de goberno está a cuestión de innovar e promover cambios baseados no coñecemento, cambios que non son necesariamente tecnolóxicos pero que permitan mellorar e xeren valor. A simplificación administrativa foi un aspecto diagnosticado por todas as candidaturas e eu alédome de que fora así. Todas dentro da comunidade universitaria recoñecemos que hai que facer algo neste ámbito. Unha das grandes apostas do noso programa, e unha gran diferenza, é que nós sabemos como concretalo.

A nosa proposta é comezar en tres grandes ámbitos de actuación: xestión académica, xestión económica e xestión da investigación, onde temos catalogados os procesos. Hai que empezar por revisalos, coas achegas da administración e da parte usuaria, para despois incorporar as ferramentas. Creo que apostar pola integración de intelixencia artificial ou pola dixitalización sen mirar realmente o que facemos non ten sentido. Mais unha vez teñamos iso haberá que prestar atención á gobernanza do dato dentro da nosa institución para poder avanzar cara a unha institución na que se tomen decisións informadas. Vai a ser un cambio profundo na institución pero eu creo que é necesario.

— Ningunha destas propostas de cambio semella doada e menos sen investimento. Cales son os seus obxectivos en materia de financiamento?
Somos unha universidade pública e temos que reclamar o financiamento que para o sistema universitario esixía a LOSU. Hai que chegar a ese 1% e isto temos que facelo ante o Goberno autonómico. Ademais temos aí o grande reto de negociar o novo plan de financiamento do Sistema Universitario de Galiza. Nese plan temos que reclamar que se financie a actividade estrutural da universidade: formar, investigar, transferir, difundir cultura, preservar e pór en valor o patrimonio, pero ademais temos que pór sobre a mesa o nos valor diferencial.

Tampouco temos medo a que se nos avalíe por resultados, por lo que facemos, porque o valor da nosa investigación, da nosa transferencia do coñecemento á sociedade, non é todo en termos de produción científica senón do impacto social que xeramos como universidade. A nosa visión aquí é clara, temos que facer unha boa análise desde dentro para coñecer ben onde realizar as principais apostas e investimentos. Temos por diante o reto do relevo xeracional, que nos vai afectar moito porque un terzo do persoal técnico que comeza o mandato non o remata. E temos que analizar o plan de financiamento dos últimos anos. O módulo estrutural asinado en 2024, de 264 millóns de euros non cobre as nosas necesidades estruturais. Como se sostén a universidade? Sostense porque fomos capaces de captar máis de 100 millóns de euros en investigación. Somos unha universidade moi competitiva en investigación, pero non o podemos fiar todo ás convocatorias externas. A propia Administración ten unha responsabilidade coas súas universidades.

—Tras a saída do profesor Luís Míguez, vén de confirmar o seu equipo de goberno. Quen son?
Somos xente con traxectoria na universidade, cun coñecemento profundo da institución, con solvencia científica e académica e vontade de diálogo. Somos persoas accesíbeis, coas que se pode falar, persoas que queremos gobernar onde se fai a universidade: nos centros docentes, nos centros de investigación e nos servizos. Esta etapa de campaña está a ser moi enriquecedora. Recibimos moitas chamadas, moitas peticións de xuntanza, pero non só comigo, senón coas persoas responsábeis de cada servizo para ver como encaixa a nosa proposta política, para falar, para facer propostas e isto é o interesante. É así como queremos levar a nosa acción de goberno. Creo que define moi ben o novo liderado que pretendemos para a USC.

Un "liderado diferente" para cambiar a USC

Após a xornada electoral do 11 de marzo, a proclamación definitiva da nova reitora da USC terá lugar o día 23. Por primeira vez será unha muller quen asuma un novo mandato por seis anos e sen opción de reelección. "É relevante que chegue unha muller, pero o máis importante é que non sexa a última. Hai que recoñecer que houbo mulleres que o intentaron antes. Mercedes Brea, Pilar Bermejo e Laura Sánchez Piñón fixérono en 2010", destaca Rosa Crujeiras, quen aspira a asumir a dirección da USC "por toda a confianza que nos teñen amosado". "Creo que podemos exercer un liderado diferente e construír unha universidade feminista e inclusiva", un obxectivo, di, que "non vén de seu, hai que gañalo todos os días".