A Fiscalía asume a versión do Estado no xuízo do Alvia e exculpa Cortabitarte

O fiscal encargado do 'caso Alvia', Mario Piñeiro, non ve delito na actuación de Andrés Cortabitarte, director de Seguridade do Administrador de Infraestruturas Ferroviarias (Adif) no momento do sinistro ferroviario de Angrois (Compostela), que provocou a morte de 80 persoas o 24 de xullo de 2013. Piñeiro, nomeado fiscal xefe da área de Compostela en 2008 por Cándido Conde-Pumpido (daquela fiscal xeral do Estado e hoxe presidente do Tribunal Constitucional) entende agora que Cortabitarte non incorreu en "infracción ningunha" no exercicio das súas funcións como responsábel do ente ferroviario e retíralle as acusacións. Neste sentido, fai recaer a responsabilidade de todo o acontecido no maquinista do convoi, Francisco Garzón, para quen reclama catro anos de cárcere. A resolución de Piñeiro significa unha emenda á totalidade da súa posición inicial. Concretamente, no seu primeiro escrito, sinalaba que Cortabitarte, “na súa condición de director da Dirección de Seguridade de Adif infrinxiu o deber que ostentaba polo seu status dentro de Adif, como o máximo responsábel de dita dirección, que tiña o deber de xestionar e mitigar os riscos por exceso de velocidade non cubertos polo propio sistema de protección da liña e do tren. En definitiva, tiña que garantir que a liña era segura. Non o era. A LAV082 [liña de alta velocidade Ourense-Santiago] era altamente vulnerábel no treito en que se produce o accidente ao erro humano, e a fonte de perigo extrema ante o cambio significativo de velocidade e a curva”. Un fiscal ‘obediente’ O cambio de postura do fiscal foi criticado polas vítimas e os seus representantes legais. Así, o voceiro das persoas afectadas polo sinistro, Jesús Domínguez, acusou Piñeiro de “obediente”, afirmou que “o fiscal non é independente" e avanzou como “explicación” que o fiscal xeral do Estado "recibiu a orde" de que se produza esta mudanza. Na mesma dirección, o avogado das vítimas, Manuel Alonso Ferrezuelo, asegurou que o fiscal "quitou a careta" e advertiu que “non é normal que un fiscal retire unha acusación en sala”. Ao tempo, aclarou que "ao final" trátase dun “xuízo no que está o fiscal", cuxo xefe é "nomeado polo Goberno" e está "a acusar a un organismo que pertence ao Estado e ao que está a defender a Avogacía do Estado". As vítimas veñen denunciando desde o comezo da vista diversas "manobras" para exculpar a Cortabitarte. Precisamente, na primeira sesión do xuízo os avogados das familias das vítimas criticaron que a maxistrada, Elena Fernández Currás, irmá dunha antiga conselleira de Núñez Feixoo, aceptara como proba un vídeo elaborado polo Adif que eludía calquera responsabilidade no sinistro do seu antigo responsábel de seguridade. Tanto é así, que un dos letrados da acusación particular, Francisco José González Losada, sinalou que a montaxe “está gravada con claro ánimo de exculpar o señor Cortabitarte e estabelecer a única responsabilidade do maquinista”. O relato do Estado O novo discurso asumido pola Fiscalía é coincidente co relato mantido polos diferentes Gobernos españois desde o sinistro en 2013. A versión, defendida desde o inicio da vista pola Avogacía do Estado, séguese sustentando nas conclusións dun informe elaborado pola Comisión de Investigación de Accidentes Ferroviarios (CIAF), adscrita ao Ministerio de Fomento, que concluíu en maio de 2014 que as causas do accidente foron o exceso de velocidade e o descoido do maquinista, Francisco Garzón. Só dous anos máis tarde, a Axencia Ferroviaria da Unión Europea impugnou esta investigación ao considerar que “non foi independente” e que nela non se abordaron “elementos chave”. As dúbidas sobre as responsabilidades das autoridades españolas no accidente levaron en xullo 2017 a Dirección Xeral de Mobilidade e Transportes da Comisión Europea a reclamar á CIAF reabrir a investigación e levala a cabo con total independencia. Na mesma dirección, as autoridades comunitarias puxeron no foco a falta de medidas de seguridade nalgúns dos tramos do ferrocarril galego. Neste sentido, os seus argumentos eran coincidentes cos expresados en xullo de 2013 polo propio presidente de Adif, Gonzalo Ferre, quen afirmou que “o accidente sería evitado se ese tramo contara co sistema de seguridade ERTMS e a máquina tivera o sistema a bordo”. As responsabilidades de Blanco e Pastor As medidas de seguridade activas neste tramo ferroviario foron decididas polos ministros José Blanco (PSOE) e Ana Pastor (PP). Neste sentido, as vítimas do accidente denunciaron que Blanco “asinou e autorizou o cambio de proxecto orixinal, suprimindo o sistema de seguridade no tramo máis perigoso, onde aparece a primeira curva despois dunha longa recta” e acúsano de “enganar toda a cidadanía e a UE” ao informar “a esta última de que a liña contaba co sistema de seguridade propio da alta velocidade en toda a liña”. Pastor foi acusada polas vítimas de ser a responsábel política da desconexión do sistema de seguridade ERTMS na zona de Angrois e de entorpecer a investigación. En 2016, sendo ministra, remitiu unha carta á comisaria de Transportes da UE para evitar que se fixese público un informe da Axencia Ferroviaria Europea onde se evidencian as responsabilidades das autoridades españolas no sinistro. Andres Cortabitarte, un cargo de confianza en Adif do PP e do PSOE Andrés Cortabitarte era director de Seguridade do Administrador de Infraestruturas Ferroviarias (Adif) cando o departamento de negocio de Renfe solicitou a Adif que desconectase o sistema de seguridade ERTMS no seu tramo de Ourense a Santiago de Compostela. Esta decisión adoptouse en xuño de 2012, tras rexistrarse múltiples queixas e atrasos na liña desde a súa entrada en funcionamento en decembro en 2011, após a modificación do proxecto orixinal. Cortabitarte levaba varios anos como cargo de libre designación do Ministerio de Fomento cando se produciu o sinistro de Alvia e así continuou até maio de 2021. Concretamente, a súa designación como director de Seguridade de Adif produciuse en 2006, sendo a responsábel do seu nomeamento a socialista Magdalena Álvarez, naquela altura ministra de Fomento. José Blanco mantivo no cargo Cortabitarte após suceder Magdalena Álvarez á fronte do Ministerio en 2009. Precisamente, durante a etapa do deputado do PSOE por Lugo á fronte de Fomento executouse a liña de alta velocidade entre Ourense e Compostela, chegando a modificar o proxecto para acurtar os tempos da obra. A deputada do PP por Pontevedra, Ana Pastor, tamén contou sendo ministra con Cortabitarte. Neste período, produciuse o sinistro de Angrois, que non provocou o seu cese como alto responsábel do Ministerio e Fomento. Tanto é así, que en 2017 foi nomeado polo Goberno de Pedro Sánchez, subdirector xeral de Xestión Loxística e Aprovisionamentos de Adif.