O Congreso aproba a reforma para disolver asociacións que fagan apoloxía do franquismo

O Pleno do Congreso aprobou definitivamente esta quinta feira a reforma da Lei que regula o dereito de asociación impulsada polo PSOE para poder disolver as entidades que fagan apoloxía do franquismo, que humillen as súas vítimas e que o PP tentara diluír coas emendas que introduciu ao seu paso polo Senado, grazas á maioría absoluta que teñen na Cámara Alta.

Os partidos do Goberno e os seus aliados tombaron esas modificacións do Senado, que só recibiron o apoio de Vox e Unión do Pobo Navarro, e o texto que se enviará ao Boletín Oficial do Estado (BOE) será o que saíu no seu día do Congreso. Durante o debate desta quinta no hemiciclo, os defensores da reforma acusaron o PP de tentar "branquear a ditadura como ofrenda á extrema dereita" de Vox, en palabras do socialista Raúl Díaz.

En concreto, o Senado cambiou o nome da lei e suprimiu o apartado un da norma, no que se fala da posibilidade de disolver asociacións franquistas, e introduciu emendas para abrir a porta á extinción das que fagan enaltecemento do terrorismo ou as que provoquen "humillación" ás súas vítimas. Os letrados do Senado alertaron nun informe de que a reforma impulsada polo PSOE tiña visos de inconstitucionalidade, como lembrou o deputado do PP, Enrique Belda, aínda que a Mesa da Cámara Alta decidiu admitila a trámite para non correr o risco de prevaricación.

Memoria democrática

Coa aprobación da reforma dáse cumprimento á disposición adicional sétima da Lei de Memoria Democrática, que data de outubro de 2022, e que xa prevía a modificación da lei de asociacións neste sentido.

A norma afecta só a asociacións, xa que no caso das fundacións como a Fundación Franco, os intentos de disolución seguen outro camiño, pois dependen do Ministerio de Cultura que encabeza Ernest Urtasun, de Sumar, que iniciou os trámites previos hai xusto un ano. Con todo, ante a posibilidade de que a fundación tente transformarse en asociación para evitar a súa extinción, o PSOE optou por impulsar en paralelo a reforma da Lei de Asociación, segundo explicaron fontes parlamentarias.

Asociacións de vítimas

O que fai a reforma é incluír na Lei de asociacións unha disposición adicional que recolle como causa de disolución "a realización de actividades que constitúan apoloxía do franquismo", ben "enxalzando o golpe de Estado de 1936 ou a ditadura posterior", "enaltecendo" aos seus dirixentes, sempre que "concorra menosprezo e humillación da dignidade das vítimas" do golpe, a guerra ou a ditadura ou con "incitación directa ou indirecta ao odio ou violencia contra as mesmas pola súa condición de tales".

O motivo de disolución aplicarase con independencia dos fins teóricos e actividades plasmados nos estatutos e de que a asociación cuestionada cumprise ou non o deber de inscrición rexistral, tendo en conta que este prevese só a efectos de publicidade.

A disolución terá que realizarse mediante resolución xudicial e poderá instar ben polo Ministerio Fiscal ou polas entidades e asociacións memorialistas, que poderán utilizar a vía penal. "O Ministerio Fiscal valorará o exercicio da acción penal de disolución por delitos relativos a dereitos fundamentais, especialmente no relativo ao delito de asociación ilícita, cando concorran supostos de incitación ao odio ou á violencia", reza a norma.

Rachar co franquismo

Durante o debate, os grupos partidarios da norma afearon ao PP que aproveitase a súa maioría no Senado para "pervertila" con "piruetas parlamentarias" e coincidiron en sinalar que con iso evidencian as dificultades que ten para romper co franquismo, en plena competencia con Vox.

O socialista Raúl Díaz Marín recalcou que as vítimas do terrorismo ás que supostamente o PP quería protexer coas súas emendas do Senado xa teñen unha lei específica con este fin e recomendou a Vox que lle digan "aos seus amigos da Fundación Franco" que cando a disolvan "non poderán ir a unha asociación para seguir facendo das súas".

"Esta lei serviu para desenmasacar o PP", comentou Néstor Rego, do BNG, mentres que Martina Velarde, de Podemos acusou os 'populares' de financiar desde os gobernos autonómicos a asociacións e movementos "abertamente franquistas ou reaccionarios". Jon Iñarritu, de Bildu, destacou que membros do PP como a ex presidenta madrileña Esperanza Aguirre xa defenden "o franquismo sen complexos" e o deputado de ERC Francesc Marc Álvaro Vidal lanzou unha advertencia aos de Alberto Núñez Feixoo.

"A súa alianza ultradereita acaba mal, tiveron que elixir entre ser (Ángela) Merkel ou o abismo e optaron polo abismo. Atoparanllo tanto se gobernan coma se non porque aínda gobernando non van poder domar ao tigre", advertiu, non sen sinalar a Coroa como "herdeira da ditadura", aínda que agora "improvise homenaxes a algúns exiliados".

Desde Sumar, o deputado de Esquerda Unida Nahuel González aproveitou para deostar a corrupción, especialmente do PSOE, porque este fenómeno, resaltou, é "unha fábrica de nazis e de fascistas". Ademais, reprochou ao PP que recorra a "piruetas instrumentais para non condenar o franquismo" e néguese a contribuír "ao final da impunidade para quen odia a democracia".

Do seu lado, José María Sánchez García, de Vox, descualificou a iniciativa asegurando que é "contraria á liberdade política e intrinsicamente inmoral porque pretende impoñer aos españois unha conciencia partisana". Tamén deslizou que "non ten nin pés nin cabeza" a "equidistancia dos dous bandos belixerantes da Guerra Civil" que, ao seu xuízo, establece o PP.

Caso Cerdán

O encargado de responder a todas as críticas aos 'populares' foi Enrique Belda, quen avisou da posíbel inconstitucionalidade da reforma da que xa advertiron os letrados de Senado. "Hai ideas que nos poden repugnar a todos, pero non por iso temos que penalizar -salvo que vaiamos ao último extremo de ataque á dignidade das vítimas, ou que se exerciten con violencia- ás asociacións que as vaian a promover", argumentou.

"Sacar a pasear a Franco é, sen ningunha dúbida, a mellor maneira de estender unha cortina de fume sobre todo o que está a pasar", deslizou en referencia á crise aberta no PSOE polo 'caso Cerdán'. "Non se pode sacar a pasear nin as vítimas nin a súa dor cada vez que o caixón da porcallada comeza a cheirar", resolveu".