O mundo en guerra: máis dunha cuarta parte dos Estados participan en conflitos armados

No que atinxe aos conflitos bélicos no planeta, as mellores novas cando está a piques de rematar 2023 proceden do Sudán e o Iemen. No primeiro, Mohamed Dagalo, líder dos paramilitares das Forzas de Apoio Rápido, que libran desde abril unha guerra civil contra as Forzas Armadas, comunicou que aceptan negociar a fin das hostilidades coa mediación das organizacións civís, recolleron hoxe medios internacionais, e no segundo estase a ultimar un alto o fogo e o comezo dun proceso político para acabar coa división do país entre as zonas máis poboadas, controladas polo movemento hutí, e o resto do territorio, en mans dos aliados de Arabia Saudita. Non obstante, aínda que estas dúas guerras acaben seguirían activos máis de 110 conflitos armados no mundo, constata a Academia de Dereitos Humanos e Dereito Internacional Humanitario de Xenebra, Suíza, que reporta que no mínimo 55 Estados e máis de 70 actores armados non estatais están involucrados. A rexión máis afectada é o norte de África e Asia Occidental, que concentran arredor de 45 conflitos armados, mentres que no resto do continente africano están a decorrer máis de 35, 21 en Asia -agás a área occidental-, sete en Europa, a meirande parte conxelados coa excepción da guerra en Ucraína, e seis en América Latina. A pesar de que case todos os continentes están afectados pola violencia armada, desde o 7 de outubro a agresión israelí contra Palestina, un territorio que xa padecía a súa ocupación, centra a meirande parte da atención mundial. Máis de 21.000 persoas, 70% crianzas e mulleres, foron asasinadas en bombardeos sistemáticos e indiscriminados contra a poboación civil por parte de Israel. Persoas expertas da Organización das Nacións Unidas (ONU) considérana un xenocidio e unha limpeza étnica. Os ataques ao Iraq e Siria multiplican o risco de que a guerra na Faixa de Gaza se expanda Paula Gaviria, relatora especial da ONU para os dereitos humanos dos desprazados internos, resolve que pensar nun intento de limpeza étnica é “a única conclusión lóxica” en base ás accións israelís, apoiadas polos Estados Unidos e a Unión Europea (UE), que aínda non reclamaron un alto o fogo que segue a ser unha posibilidade real a curto prazo polas presións internacionais, principalmente do Sur Global, o risco en aumento dunha escalada rexional e a perda de influencia fóra da Organización do Tratado do Atlántico Norte (OTAN) de Washington pola dobre vara de medir ao respecto doutros conflitos. Malia que o de Palestina, ocupada polo réxime do apartheid sionista, é un dos conflitos activos máis antigos do mundo con máis de sete décadas, o presidente palestino, Mahmoud Abbas, sinalou que “o noso pobo nunca foi testemuña dunha guerra así”, e o presidente turco, Recep Tayyip Erdogan, incidiu en que non hai diferenzas entre as accións de Benjamin Netanyahu, primeiro ministro do Goberno ultradereitista en Israel, e do líder alemán de extrema dereita Adolf Hitler. Así e todo, tamén Turquía ten ocupada unha faixa do lado sirio da fronteira común, con múltiples bases militares que se suman ás arredor de 30 que mantén no norte do Iraq coa xustificación de loitar contra as forzas kurdas. Tamén os Estados Unidos ocupan unha parte do territorio sirio no que instalaron bases militares, que aproveitan para roubar arredor de 80% da produción de petróleo do país, segundo as estimacións da axencia SANA. Con todo, o Goberno de Bashar al Assad ten o control da maioría do territorio após derrotar con apoio ruso case todas as forzas xihadistas terroristas que intentaron derrubar o Executivo entre sancións unilaterais dos Estados Unidos e a UE, que obstaculizaron o acceso de axuda humanitaria polos sismos que sufriu Turquía e que tamén afectaron Siria en febreiro, deixando case 60.000 mortes entre ambos os dous. As cifras da barbarie: morren máis nenos en Gaza nun mes e medio que nun ano de guerras no mundo Esperanzas de paz No caso do Iemen, no que o movemento hutí é un dos integrantes do Eixo da Resistencia, que está a atacar intereses estadounidenses e sionistas en defensa de Palestina, todo apunta que 2024 será o ano no que a guerra chegue ao seu final, unha década despois do inicio a raíz das protestas pola xestión do presidente Mansur al-Hadi, que levaron os antiimperialistas hutís a tomar o control da capital, Saná. Meses despois, Arabia Saudita, co apoio occidental, lanzou unha intervención militar para restaurar al Hadi no poder, provocando o que a ONU chegou a definir como a peor crise humanitaria do mundo, con 23 millóns de persoas precisando axuda humanitaria urxente. A resolución pacífica do conflito está impulsada pola normalización de relacións entre Arabia Saudita e Irán coa mediación da China. Xa no Sudán, o 15 de abril estoupou a terceira guerra civil, que causou máis de 10.000 mortes. A Organización Mundial da Saúde trasladou amais que 7 millóns de persoas fuxiron dos seus fogares sen saír do país, 1,5 millóns tiveron que refuxiarse nos países veciños e hai unha epidemia de cólera espallándose con 70% dos centros médicos fechados ou cun funcionamento mínimo. Mañá reuniranse en Xibutí Dagalo e Abdel Fattah al Burhan, líder do Exército sudanés. A disposición dos paramilitares a negociar a fin da guerra é especialmente importante polos seus avances nas últimas semanas, chegando a cercar a capital, Khartún. 2022 foi o ano con máis mortes en conflitos armados no século XXI Rusia avanza ante o fracaso da ofensiva de Ucraína No continente europeo, e logo da limpeza étnica cometida por Acerbaixán, o 1 de xaneiro ficará disolvida de forma oficial a autoproclamada República de Artakh, tras a fuxida de case toda a poboación a Armenia, pondo fin a 32 anos de existencia. En Ucraína, o ano estivo marcado polo fracaso da contraofensiva militar de Kíiv, ao que os Estados membros ou da contorna da OTAN comprometeron máis de 230.000 millóns de euros, 90.000 en armamento. En paralelo, Rusia foi quen de facerse co control de Bakhmut e Marinka, cidades chave para intentar avanzar na fronte do Donbás. Todo isto cando está a medrar o enfrontamento público entre o presidente ucraíno, Volodimir Zelenski, e o líder do Exército, Valeri Zaluzhni. A ONU confirmou o deceso de máis de 10.000 civís desde a invasión rusa en febreiro do ano pasado. No sueste asiático, as forzas soberanistas que combaten o Exército na guerra civil de Myanmar, desatada polo golpe de Estado militar de 2021, están a disputar aos militares arredor da metade do territorio. Arredor da situación en América Latina, os conflitos con actores non estatais redúcense a México e Colombia. Neste último país están a decorrer conversas de paz fomentadas polo presidente Gustavo Petro, que aspira a pór fin no seu mandato á violencia armada.