Roi Cuba: "Debemos defender nós o noso"

Un dos maiores retos que enfronta a humanidade é o cambio climático. Como afecta á Galiza en particular e que estratexias considera que se deben seguir para pórlle freo? Estamos a ver as consecuencias deste ritmo económico desenfreado que está a provocar unhas emisións moi grandes e catástrofes naturais en todos os lugares do mundo. A chave é actuar localmente; temos que tratar de aforrar enerxía mais tamén aforrar recursos, é dicir, reducir o consumo superfluo e centrarnos en cuestións que son fundamentais para os territorios, como poden ser a produción de alimentos ou de certos materiais que son necesarios para a nosa vida. Desde logo, o modelo colonial, xa sexa no eido enerxético ou na produción de pasta de papel utilizando unha especie invasora como é o eucalipto, loxicamente non é un bo negocio para a Galiza. Aquí o cambio climático pode afectar de moitas formas; un efecto a medio ou longo prazo pode ser a suba do nivel do mar. Se sobe a temperatura global, vai acabar derreténdose o xeo que hai nos polos e provocando unha suba que, aínda que sexa só duns pouco centímetros pode ser catastrófica para a nosa costa. Todo o relacionado coas secas que o cambio climático provoca tamén pode afectar especialmente na Galiza. Parece difícil de pensar, mais a Galiza pode chegar a ter déficit de auga, tanto para a poboación como para as nosas actividades de consumo ou a propia natureza que vería como mudan os seus hábitats. Todo isto está a acontecer xa e imos ver cada vez como ocorre con máis frecuencia. A respecto do cambio climático temos unha liña estratéxica que aprobamos na última asemblea de Adega e que imos reforzar. Nós levamos traballando sobre o cambio climático desde cando nin se falaba do tema. —O cambio climático afecta todo mundo e, por tanto, todos desempeñamos un papel en intentar frealo. Con todo, as responsabilidades dunha persoa de a pé non son as mesmas que as dunha multinacional ou unha Administración. Que nivel de responsabilidade ten cadaquén? Evidentemente as grandes empresas están nun sistema no que se senten cómodas, polo que nos opoñemos a este sistema. Non pensamos que haxa que facer pequenos cambios senón que apostamos por mudar o sistema directamente. En moitos casos, as Administracións deberían estar a pensar máis no conxunto da poboación e na natureza e non tanto en favorecer as grandes industrias. A Administración galega debería pensar máis en temas que está a deixar pasar como pode ser a protección das nosas especies en perigo de extinción. O mesmo acontece coas especies exóticas invasoras; na maioría dos casos a resposta da Administración adoita chegar demasiado tarde, cando xa non se pode facer nada ao respecto. A chave está en traballar na prevención e evitar plantar estas especies, porque cando xa están no territorio é case imposíbel eliminalas. Nós tratamos de facer divulgación para que a poboación se dea conta da importancia destes temas mais tamén cada persoa pode desempeñar un papel como saber recoñecer estas especies exóticas invasoras, localizalas e avisar de onde están. —Que consellos daría á xente para axudar o planeta? Unha cuestión realmente importante é a xestión de residuos. Nós sempre dicimos que o mellor residuo é aquel que non se xera mais unha vez que se xera, debemos saber que facer para xestionalo correctamente. Os residuos máis abundantes nos fogares son os orgánicos, polo que debemos coñecer as mellores ferramentas para compostalo, principalmente para non ter que estar transportando cara a Sogama desde todos os lugares da Galiza. Se comemos unha mazá, que é todo auga, e a teñen que levar en ocasións a centos de quilómetros para que sexa incinerada é algo que non ten ningún tipo de sentido. A solución que nós propomos é deixar de incinerar residuos para que, a nivel particular, se intente compostar, xa sexa na nosa casa ou compostorios comunitarios. Os outros residuos son máis fáciles de separar e, por tanto, de reciclar. Outras accións que podemos levar a cabo son a aposta por cultivos autóctonos, consumir produtos o máis próximos posíbeis ou mesmo, se podemos cultivar nós parte da nosa dieta sería o ideal, mais sendo conscientes do que lle estamos botando á terra evitando produtos sintéticos. Para alén diso, se temos unha finca na cal poidamos plantar árbores autóctonas e crear puntos que sexan interesantes para a fauna sería algo tremendamente bo para a natureza. —Un tema moi de actualidade no país é o incremento de parques eólicos. Do punto de vista ecolóxico, cales son os maiores retos que enfrontamos após a prevista instalación dos macroparques? Loxicamente cando se fala das enerxías renovábeis, choca un pouco que unha asociación ecoloxista como a nosa se opoña. Obviamente estamos a tratar un tema moi complexo mais nós percibimos que unha gran parte da poboación está a darse conta de que non é tan sinxelo como estar a favor ou en contra dun tipo de enerxía. Ao principio só se falaba de impacto paisaxístico ou de aves que morrían por impactar contra as aspas, mais estamos a ver que é unha problemática que vai máis alá. A nivel ecolóxico hai unha serie de efectos sobre a natureza e sobre os servizos ecosistémicos que é o que nos permite ter un ar limpo, ter auga abundante e de calidade. Nós non nos opoñemos á instalación de todos os aeroxeradores senón que nos opoñemos á intención de levar a cabo un espolio no noso país. Ademais, a instalación masiva de parques eólicos podería afectar zonas de alto valor ecolóxico e zonas de alto valor produtivo como son vales e zonas poboadas. Desde Adega escoitamos todas as posicións e intentamos actuar co que sexa o mellor para o país. A plataforma ‘Eólica, así non’ leva facendo un traballo moi interesante desde o ano pasado aglutinando até 75 colectivos para loitas pola defensa da Galiza. En definitiva, cremos que o plan eólico está totalmente desfasado con leis de xentrificación administrativa que nós chamamos lei de depredación. Deberiamos ter maneiras de protexer nós o noso. —Falando sobre as renovábeis. No caso galego, cal cre que son as enerxías renovábeis que se deberían promover e implantar? Non é tan simple como mudar un sistema de enerxías fósiles por un de renovábeis, porque todas as enerxías teñen o seu impacto. En moitas ocasións, os materiais que fan falla para instalar estas estruturas enormes poden traer certos problemas. Por iso cómpre apostar polo aforro, tentar reducir o consumo e mudar o sistema. Debemos tratar tamén de ser eficientes e aí é onde é preciso analizar cales son as enerxías máis lóxicas para implantar en cada territorio. Pode ser eólica con aeroxeradores, se cadra, máis pequenos e que estean situados perto dos núcleos de consumo. Pode ser enerxía solar tamén, aproveitando a cuberta de parques empresariais ou até xeotérmica e hidráulica nos lugares onde sexa necesario. A chave está en minimizar os transportes de enerxía. —Acerca da eucaliptización. É un dos grandes problemas que o país enfronte mais cal é a dimensión verdadeira da problemática e cales serían os pasos a dar para tentar solucionalo? Estamos falando dunha superficie de plantacións de eucalipto de aproximadamente entre 17 e 20% da superficie total galega, é dicir, entre 500.000 e 600.000 hectáreas desta especie invasora. Con isto xa podemos facernos unha idea do dramática que é a situación. A perda de biodiversidade é un dos principais problemas, tanto polos efectos que ten a planta como pola súa xestión. É vital que se mude a política forestal e apostar máis polas especies autóctonas e facer un mercado de madeiras de calidade. Mais isto é aínda máis grave se pensamos que aquí nin sequera se fecha o ciclo produtivo, producimos a pasta de papel que se exporta a outros países para facer papel hixiénico. É realmente descorazonador o que están a facer co noso territorio. —Sobre as prealertas de seca que se veñen dando nos últimos tempos. Hai un perigo real de que se impoñan restricións ao consumo de auga na Galiza? Se non a curto prazo, a medio ou longo prazo non podemos estar tranquilos a 100% en ningunha comarca do país. Unha das consecuencias do cambio climático é esa, períodos moi longo sen chuvias que provocan secas ou período de chuvias moi fortes pero máis concentradas. É moi necesario que coidemos moito a nosa auga, sermos moi precavidos á hora de botar, por exemplo, puríns antes de chuvias para non contaminar acuíferos e demais. —Para alguén que non coñeza a Asociación para a Defensa Ecolóxica da Galiza, en que consiste o seu labor, que papel desempeña? Adega é a unha asociación aínda máis vella ca min, fundouse non anos 70 e nace da necesidade de protexer o medio ambiente galego como seu propio nome indica. Nós en Adega funcionamos como unha serie de socias e socios e unha directiva moi ampla na cal hai persoas expertas en distintas materias, normalmente todas teñen a ver co medio ambiente, mais tamén hai xente experta noutros ámbitos. Desde a directiva tentamos ter sempre pensamentos críticos e ben formados, polo que é fácil asesorarnos en case calquera tema. É un funcionamento práctico e eficaz mediante o cal podemos dar resposta ás problemáticas ambientais que temos na Galiza. Unha cuestión da que gusto moito de Adega é a parte activista de desempeño de actividades en contacto coa natureza como poden ser actividades de educación ambiental e outras divulgativas ou máis reivindicativas como as deseucaliptizacións. —Sinala que Adega botou a andar antes de que vostede nacera. Que loitas históricas destacaría da entidade que agora dirixe? As primeiras reivindicacións grandes de Adega foron contra as nucleares. Pretendíase instalar en Xove unha central nuclear o cal supuña moitos problemas, sobre todo no vertido dos residuos radioactivos. Naquel momento fixéronse moitos actos contra esa central, viaxouse a Bruxelas para dar visibilidade ao problema. Outra loita histórica da nosa asociación foi contra Ence e a súa instalación na ría de Pontevedra, unha batalla que hoxe continuamos. —Como é a cobertura do ecoloxismo no panorama mediático actual? En xeral, mal. É fundamental proporcionar información científica á poboación, sen informacións manipuladas por sectores económicos que acaban por ser moi perigosas para o clima en xeral. O papel dos medios é fundamental nesta batalla que nos afecta a todas e todos. —Como valora a existencia de ‘Nós Diario’ como xornal diario dixital e en papel íntegro en galego? A existencia de Nós Diario é tremendamente positiva. É importante que sexamos conscientes do que temos no noso territorio e traballar nel, pensar no país desde o país. Nós Diario achega información galega desde a Galiza e iso é fundamental. Son lector do Nós e a verdade e que me sinto privilexiado de que se conte con Adega para poder expresar os nosos puntos de vista sobre o clima e a defensa ecolóxica do país.