60% das peaxes das autoestradas van a fondos de investimento estranxeiros

Por cada 50 euros que as galegas e os galegos pagan en peaxes nas autoestradas da Galiza, case 43 van ás contas de fondos de investimento estranxeiros (as autoestradas galegas de pagamento están nun 60% en mans de fondos foráneos). Aliás, 85,5% dos quilómetros de autoestradas de pagamento e con peaxes en sombra no país están en mans de empresas e sociedades de capital foráneo, en total 283 quilómetros dos 330,8 pertencen a capital estranxeiro. O negocio arredor das autoestradas galegas tense convertido nestes anos nun auténtico campo de batalla entre distintos fondos estranxeiros que cobizan parte destes viarios, só o pasado 2023 xeraron a Itínere (sociedade que participa nas cinco concesións que explotan perto de 525 quilómetros de autoestradas na zona España Norte) uns ingresos de 303 millóns de euros, un 11,8% máis que o exercicio anterior. Nas autoestradas participadas por Itínere circulan máis de 20.000 vehículos diarios de media, unha cifra que medra máis de 3% cada ano. O negocio da xestión e cobro de peaxes nas autoestradas galegas é tan rendíbel que as sociedades de capital estranxeiro mesmo entran en disputas xudiciais para facerse cunhas parte maior dos beneficios. Acaba de acontecer entre Globalvía e Algemene Pensioen Groep (APG). Ambas as dúas comezaron en 2017 unha guerra xudicial pola venda de 39,64% de participacións que a primeira tiña en Itínere, finalmente hai acordo e o fondo de pensións neerlandés APG pagará máis de 520 millóns de euros por esta participación para acabar facéndose con 99,8% de Itínere a través de distintas sociedades. Itínere participa en cinco concesións que explotan un total de 524,8 quilómetros de autoestradas na chamada zona “España Norte”. Controla 100% da AG-57 a través de Autoestradas da Galiza e da AP-9 a través de Audasa e, ademais, ten 18% da AP-53 que ten concesionada Acega. Con este cambio de mans o fondo de pensións neerlandés APG logra unha participación da totalidade de Itínere (99,84%), xa que o 0,16% restante do accionariado está en mans de directivos individuais, autocarteira e outros accionistas minoritarios. Á cuarta vai a vencida? Cronograma para entender por que esta terza feira se volve debater no Congreso a transferencia da AP-9 a Galiza O presidente non executivo de Itínere é, desde maio de 2019, o avogado catalán Juan María Nin, que en novembro de 2023 foi elixido tamén presidente do Círculo de Empresarios. Entre outros cargos en consellos de administración de bancos e empresas a nivel estatal e internacional, Nin pertence ao grupo de investimento estadounidense Corsair, controlado polo fondo de pensións APG, que vén de afianzar a súa posición en Itínere. Os activos que manexa APG ascenden a 35,6 millóns de euros. A AP-9, a máis rendíbel Desde que en 1979 se abrira ao tráfico o primeiro tramo desta autoestrada, as galegas e os galegos levan 45 anos pagando pexes por circular por esta vía vertebradora pola costa do norte e o sur da Galiza. De todo o negocio das concesionarias de autorestradas de pagamento, a AP-9 é a máis rendíbel. Ten un total de 178 quilómetros, e non só os beneficios que deixa ás concesionarias son os máis altos da Galiza, senón que tamén é unha das autoestradas de peaxe máis rendíbeis de todo o Estado. Os beneficios que a concesionaria agarda até 2048 -ano en que remata a prórroga da concesión dada polo Goberno español de José María Aznar (PP) no ano 2000-, ascenden a 9.561 millóns de euros. Estas cifras explican a loita que APG mantivo con Globalvía nos tribunais para facerse con 39,64% do grupo Itínere e colocarse -logo de pagar máis de 520 millóns de euros- como a dona absoluta da AP-9. A concesionaria da AP-9, Audasa, obtivo un beneficio neto de 36,12 millóns de euros só nos primeiros seis meses de 2023, segundo os datos remitidos á Comisión Nacional do Mercado de Valores (CNMV) esta cifra foi 68,35% máis respecto do mesmo período de 2022. Este mesmo balance contabilizou 24.076 vehículos ao día nesta autoestrada, 3,75% máis que no mesmo período de 2022. A seguir, a concesionaria obtivo 12,08% máis de ingresos polo cobro de peaxes, unha cifra que alcanzou os 89,73 millóns de euros, só entre xaneiro e xullo de 2023. A maioría de usuarios desta vía elixiron a telepeaxe para abonar a súa elevada portaxe, segundo os datos de Audasa 3 de cada 4 vehículos pagaron deste modo representando un ingreso para a concesionaria de 44,1 millóns de euros. Medrou tamén na AP-9 neste período o pagamento con tarxeta un 4,8%, alcanzando a cifra de 15,1 millóns, e os usuarios da autoestrada que pagaron en efectivo baixaron 11,7%, chegando un total de 6 millóns de euros por esta vía de pago. O Estado fecha a porta a rescindir a Audasa a concesión da AP-9, que garantiría a gratuidade da autoestrada Os intereses económicos e políticos arredor da AP-9 teñen provocado nestes 45 anos prórrogas da concesión por parte de Gobernos do Estado tanto do PSOE como do PP. Dúas destas prórrogas (a de 1994 de Felipe González e a de 2000 de José María Aznar) levaron a que a Comisión Europea abrira expedientes sancionadores a España por incumprimento da normativa comunitaria por ter feito estas prórrogas sen publicidade e concorrencia. Rebaixas nas portaxes O acordo de investidura do BNG co Partido Socialista após as eleccións estatais de 2020 logrou que o Consello de Ministros aprobara un Real Decreto de bonificacións. No verán de 2021 comezaron a aplicarse esas bonificacións que supoñen para as persoas usuarias da autoestrada un aforro de 2.300 millóns de euros en peaxes en total. A Galiza tenta a transferencia por cuarta vez no Congreso español Unha delegación do Parlamento galego acomapaña esta terza feira ao Congreso dos Deputados unha proposición de lei apoiada por unanimidade na Galiza para demandar do Estado a transferencia da AP-9. A portavoz nacional do BNG, Ana Pontón; o voceiro do grupo parlamentario popular, Alberto Pazos Couñago, e o do socialista, Xosé Ramón Gómez Besteiro, asisten á Cámara Baixa ao debate da toma en consideración desta iniciativa saída do Parlamento da Galiza. Será a cuarta vez que a transferencia da AP-9 chega ás Cortes Xerais. Pazos Couñago, Pontón e Gómez Besteiro defenderán no Congreso a lei de traspaso da AP-9 En marzo de 2016 o Parlamento galego aprobaba levar esta mesma proposta a Madrid, en decembro dese ano a Mesa do Congreso vetou o debate desta iniciativa do lexislativo galego, sendo presidenta da Cámara Baixa a ex ministra de Fomento Ana Pastor e cun Goberno do PP no Estado. Un ano despois, en maio de 2017, o Pazo do Hórreo alcanzaba un novo acordo para pedir a transferencia da AP-9, o PP voltou a vetar o debate en Madrid aludindo a que xeraría “tensións territoriais” polo procés en Catalunya. En xullo de 2018, xa co PSOE na Moncloa, o Parlamento galego alcanzou un novo acordo unánime para pedir o traspaso. Daquela tamén unha delegación de deputados galegos foi ao Congreso e comezou o proceso para tramitar a lei que permitira a transferencia da AP-9, pero PP e PSOE dilataron o debate con emendan en comisión e chegou a convocatoria de eleccións, que impediu tramitar a lei. O BNG defende a transferencia da Autoestrada do Atlántico á Galiza como vía para conseguir a titularidade galega e liberala de peaxes.