O pobo unido xamais será vencido

"Nacer a medio camiño... Morrer porque non chegas a tempo". Con esta frase incrustada nunha secuencia que descorre desde o punto de vista frontal dun coche baixando as curvas dunha estrada pola noite, comeza este documental que reflexiona sobre o abandono do rural e o seu futuro usando como pretexto, e fío condutor, a loita dos veciños e veciñas da Fonsagrada que, a principios dos 90, organizaron unha serie de mobilizacións sociais contra a perda de servizos agrarios e forestais. Fóra da Fonsagrada apenas se coñecen "As Movidas". E nada que ver coa viguesa. As Movidas foi como lle chamaron ás mobilizacións promovidas a principios da última década do século XX pola veciñanza da Fonsagrada, farta do abandono por parte das institucións e do agravio por uns servizos de saúde tan afastados que as curvas entre A Fonsagrada e Lugo levan nome... A gota que colmou o vaso foi a perda da Oficina de Extensión Agraria e de servizos contra incendios, que deixaría aos seus habitantes, a maioría vivindo da gandería e agricultura, na máis absoluta das discriminacións. Pero o pobo uniuse dunha maneira tan férrea que funciona de recordatorio de que "o pobo unido xamais será vencido". A partir de gravacións caseiras, asistimos a unha serie de documentos impagábeis sobre as concentracións, as manifestacións, os encerros no Concello e a complicidade e sintonía festiva daqueles duros momentos, as contundentes cargas policiais, o Entroido como vía de escape humorística para incidir nas cacicadas que estaban a sufrir, ou a histórica obra veciñal para endereitar unha das 360 curvas con toda a veciñanza pau en man. Unha ventá audiovisual ao pasado que conecta co presente a través das lembranzas das testemuñas de todo aquilo, algunha delas acusadas por sedición, ollo, e que serven de fío condutor para abordar o presente e futuro inmediato do rural galego desde un dos lugares máis marxinados de Galiza, tanto xeograficamente como por parte das institucións. Alejandro Gándara (Dorothé na vila) e Ariadna Silva, que debuta na longametraxe documental, logran un equilibrio óptimo entre a coidada fotografía, por ocasións rozando o experimental, e a veracidade das gravacións caseiras xunto co seguimento no cotiá das veciñas e veciños que viviron aquela época de loita. A destacar tamén a xuntanza de amigos na que un mozo, contra todo prognóstico, quere volver á Fonsagrada a vivir após finalizar os seus estudos. A excepción que confirma á regra? Ou aínda hai esperanza de recuperar a Galiza baleirada? Fecha dalgunha maneira o círculo.