A Xunta carece dun "plan integral" para xestionar o crecente problema do xabaril

Xabarís nadando na praia da Magdalena, en Cabanas, comarca do Eume; xabarís paseando por un parque infantil en Oleiros, comarca da Coruña, fozando no lixo nunha rúa de Ourense ou mesmo obrigando a interromper un concerto en Alfaoleiros. Os xabarís xa hai tempo que abandonaron o monte para pasar a interactuar en espazos más urbanos, e ás veces con consecuencias tráxicas, como no accidente mortal desta semana en Chantada no que faleceron dous mozos nun accidente provocado por un xabaril. De feito, esta especie causou en 2022 na rede viaria da Galiza unha media de 10 accidentes cada día, o que supón case 30% do total de sinistros. En todo o ano pasado rexistráronse case 12.900 accidentes de tráfico na Galiza, dos que 5.494 foron atropelos a animais e, destes, 3.585 foron causados por xabarís. As catro zonas quentes do país a este respecto é a de Lugo, ademais das comarcas de Verín, Valdeorras e Ferrolterra. O xabarín ‘deseucaliptizador’ de Paramá: "Arrincou todos os eucaliptos” Os sinistros son só unha parte do problema relacionado coa proliferación do xabaril. Unha especie sobre a que, por certo, se descoñece o seu número de exemplares na Galiza. As estimacións manexadas por Jacobo Feijoo, de Unións Agrarias (UUAA), cifran entre 180.000 e 200.000 o número de porcos bravos que hai na Galiza. Na última década as familias de xabarís non deixaron de aumentar, denunciou a Asociación de Prexudicados pola Fauna Salvaxe na Galiza (Aperfasa), o que significa "que as medidas adoptadas pola Xunta nestes anos non lograron o efecto desexado". Nest sentido, Elías Somoza, gandeiro e coordenador de sectores gandeiros da Federación Rural Galega (Fruga) denuncia a Nós Diario que a Xunta "non ten un plan integral para o xabaril, carece dun plan de xestión para el, e estamos a falar dun problema ben grande, un problema grave e complexo". Unha acusación que tamén se partilla desde o ecoloxismo. Roi Cuba, presidente da Asociación para a Defensa Ecolóxica da Galiza (Adega), lamenta a preguntas deste medio que non exista un plan, máis aló dunha "xestión exclusivamente cinexética", é dicir, das batidas de caza. Perdas millonarias "Algo se está facendo mal", afirma o presidente de Aperfasa, José Antonio Muíño. A Asociación rexistrou en abril unha carta dirixa ao presidente do Goberno galego, Alfonso Rueda, para que "busque alternativas" ao aumento da poboación de xabaril en todo o territorio e aos danos que provocan "no agro, nas estradas e agora, tamén, nas contornas urbanas". A poboación de xabaril "causa perdas de entre 17 e 18 millóns de euros ao ano nas explotacións gandeiras e agrícolas" da Galiza, denunciaba. Porén, para este 2023 a Xunta destinará apenas 1.7 millóns ás axudas para previr e paliar os danos ocasionados polo xabaril. Desde o ano 2016, indicaba, a Administración galega destinou case 10 millóns de euros a estas axudas. Unha cifra que non cubriría os danos causados por esta especie nun só ano, segundo os cálculos do propio sector gandeiro. Incendios e abandono do rural O problema do xabaril non pode abordarse sen ter en conta outros aspectos e factores, indican Somoza e Cuba. Un deles, o "abandono do monte, como gran parte do que podería ser superficie útil está a mato". Os incendios ou a eucaliptización ("o xabaril come castañas, landras... nun monte cheo de eucaliptos non hai nada") son factores a ter en conta para entender, indican, como o xabaril cada vez está máis presente en zonas urbanas e habitadas. Esta especie apenas ten depredadores (excepto o lobo e o home), ten un alto ritmo de reprodución e nos últimos anos a súa presenza non se fai rara xa en ámbitos onde até non hai tanto eran descoñecidos. "Eu son de Sarria e teño andado moito monte. E lembro a primeira vez que vin un xabaril, foi en Cospeito en 1996. Antes non era nada habitual velos, todo o contrario ao de agora", explica o representante da Fruga. Somoza cifra en ao redor de 17.000 os exemplares de xabaril que se cazan cada ano na Galiza. Para Roi Cuba, unha xestión "realista" e "eficiente" desta especie debe de pasar por contemplar "criterios técnicos, biolóxicos e non deixar todo en mans dos cazadores". Unha reflexión que tamén se partilla desde o mundo do agro e a gandaría cando se indica, como ten incidido Jacobo Feijoo, que "o control poboacional do xabaril non será só posíbel coa caza social". Delegar De feito, unha das críticas que se fai á Xunta por parte deste colectivo é a de que delegase a xestión do xabaril exclusivamente nunha problemática a solucionar con batidas de caza. Malia "declarar a emerxencia cinexética dúas veces nos últimos anos en diferentes concellos", os ataques e os danos ocasionados por esta especie continúan, denunciaron desde Aperfasa. "Non vemos que os tecores aproveitasen para corrixir o suficiente a problemática", afirmaba a Asociación de Prexudicados pola Fauna Salvaxe na Galiza, que censurou que a Administración galega "delegase" toda a competencia e control do xabaril nos Tecores. Un Tecor societario é un tipo de Tecor (Terreo Cinexeticamente Ordenado) que está promovido polas sociedades ou as asociacións de cazadores legalmente constituídas. Cada ano cázanse na Galiza uns 17.000 exemplares de porco bravo Aumentar a frecuencia de batidas e a caza do xabaril sería unha solución á situación actual? Desde o sector gandeiro e do agro vese un elemento necesario mais non o único elemento para intentar controlar a poboación desta especie. Desde o ecoloxismo, Roi Cuba apunta a que non sempre isto produce os efectos desexados. "Hai estudos que indican que cando se mata o macho principal dunha manda, as femias paren antes, vai haber máis crías e acaba aumentando a poboación". A Xunta defende a súa xestión A preguntas de Nós Diario, a Consellaría de Medio Ambiente, informa qu ten constituído desde hai varios anos un grupo de traballo multidisciplinar para a posta en marcha dun paquete de medidas para a xestión do xabaril e control de danos. Cita, así, a colaboración con outras Administracións e actores, en cuestións como "a planificación da xestión da especie". O paquete de medidas para o manexo da problemática asociada á xestión do xabaril, que non se basea unicamente no seu control cinexético, inclúe unha serie de actuacións cuxo obxectivo último é controlar unha posible superpoboación, eliminando ou minimizando os danos que esta poida ocasionar", afirman. E no que atinxe aos danos causados, a Consellaría exploca que hai xuntanzas "co sector agrogandeiro e cos cazadores, para estabelecer, de xeito coordenado, o protocolo de actuación para previr e/ou reducir os danos agrícolas producidos polo xabaril".