O Tribunal Superior de Xustiza da Galiza sentencia a política eólica da Xunta

A política eólica da Xunta da Galiza está en cuestión. Os fundamentos de dereito empregados nas últimas semanas polo Tribunal Superior de Xustiza da Galiza (TSXG) para suspender de maneira cautelar a autorización do parque Lagoa II (Zas e Santa Comba) e anular as licenzas outorgadas polo Goberno galego ás instalacións eólicas de Campelo e Bustelo (Coristanco, Santa Comba e Carballo) abren a porta a declarar ilegais máis dun cento proxectos de renovábeis aprobados nos últimos dous anos. O profesor de Dereito Administrativo da Universidade de Santiago de Compostela e directivo da asociación ecoloxista Adega Fernando de Abel sinala a Nós Diario que “o TSXG acolleu para os casos dos parques de Campelo e Bustelo, promovidos por Greenalia, os motivos de impugnación esgrimidos por Adega”. De Abel salienta que o tribunal "confirma a concorrencia de fragmentación artificial contraria a dereito, que, de feito, impediu unha avaliación ambiental acaída dos proxectos, a ilegalidade da redución do prazo de exposición pública a 15 días, en lugar dos 30 previstos na normativa estatal básica e da normativa comunitaria, e a ilegalidade de non pór á disposición da cidadanía os informes sectoriais no trámite de información pública”. A fragmentación O Goberno galego autorizou as citadas instalacións malia a evidente fragmentación de proxectos. Neste sentido, a resolución do TSXG en relación ao parque eólico de Campelo destaca que “certo é que ningún letrado nega que os tres proxectos compartan liñas e infraestruturas de evacuación, como tampouco que cada un deles fose obxecto de estudo dos seus efectos acumulativos e sinérxicos, así como da súa propia declaración de impacto ambiental, de modo que con iso recoñecen abertamente que se produciu a fragmentación da avaliación ambiental dos proxectos de tres parques eólicos”. Neste caso, refírese as instalacións de Campelo, Bustelo e Monte Toural (Coristanco e Santa Comba). De Abel apunta que “resta por recaer a sentenza relativa á impugnación do parque de Monte Toural, que previsibelmente concluirá tamén a anulación das autorizacións, dado que se trata dun parque que forma parte do mesmo conxunto e proxectos que Campelo e Bustelo". "Adega tamén recorreu en alzada as autorizacións do parque de Cerqueiral, o cuarto deste mesmo grupo de proxectos, e impugnará perante a xustiza o resultado dese recurso administrativo, que seguramente será desestimado”. O TSXG tomba o parque eólico Bustelo, de Greenalia, após notificarlle por erro que o recurso de Adega fora desestimado O recurso á fragmentación para eludir os controis ambientais converteuse nunha práctica habitual no sector eólico. A este respecto, entidades sociais ou colectivos de afectados por proxectos desta natureza teñen denunciado esta situación na fase do trámite administrativo de exposición pública, porén a maioría das veces ese argumento non foi aceptado polo Goberno galego. Neste sentido, De Abel explica que “a liña interpretativa avanzada polo TSXG neste ámbito abre a porta a novas accións legais”. O TSXG entende que o Goberno galego incumpriu a normativa estatal e comunitaria á hora de outorgar a licenza aos parques de Campelo e Bustelo ao non pór á disposición da cidadanía os informes sectoriais preceptivos no trámite de información pública. Porén, a práctica totalidade das instalacións eólicas autorizadas polo Goberno galego non dispón desa documentación nese momento do procedemento. As sentenzas dos parques eólicos de Campelo e Bustelo recollen entre os seus fundamentos de dereito que “o artigo 36.1 de Lei de avaliación ambiental impón que os informes sectoriais deban obterse antes do trámite de información pública, pois respecto diso sinala que ‘esta información pública levarase a cabo nunha fase do procedemento substantivo de autorización do proxecto na que estean abertas todas as opcións relativas á determinación do contido, a extensión e a definición do proxecto’, que é o mesmo que se estabelece no artigo 6.3 da Directiva 2011/92/UE”. As conclusións do TSXG son claras. A este respecto, sinala que “tanto a lei estatal, como as directivas citadas contiñan un mandato claro en orde a conseguir os informes sectoriais antes de someter o proxecto e o estudo ambiental ao trámite de información conxunto (cada un polo seu prazo), do que resulta que como cando se someteu o proxecto ao último trámite de información pública (por un prazo de quince días), aínda non se recibiron todos os informes sectoriais”. Novo golpe xudicial ao modelo eólico da Xunta: paralizado o polígono Laboa II, en Zas e Santa Comba 77 proxectos no foco A consolidación desta liña xurisprudencial, actualmente en casación no Tribunal Supremo, abre a porta a anular gran parte dos proxectos eólicos en tramitación e construción na Galiza. Fernando de Abel considera "cando menos temerario" que a Xunta da Galiza "siga a outorgar autorizacións en procedementos nos que esa eiva concorreu sistematicamente antes de que o Tribunal Supremo se pronuncie” e advirte de que “a Xunta de Galiza acaba de outorgar os permisos para 77 proxectos, e todos e cada un dos mesmos poden ser anulados por aquel motivo de non ter posto os informes a dispor da cidadanía”. A nova conselleira de Economía e Industria, María Jesús Lourenzá, herda un escenario no sector eólico marcado pola inseguridade xurídica. Neste sentido, tocaralle facer fronte nas vindeiras semanas a novas sentenzas que anulan diversos proxectos autorizados polo seu antecesor. Os prazos de exposición pública inferiores a 30 días son ilegais O 26 de abril de 2018, o Consello da Xunta da Galiza, presidido por Alberto Núñez Feixoo e onde sentaba como conselleira de Medio Ambiente Beatriz Mato, declarou de interese especial os parques eólicos de Campelo e Bustelo, promovidos pola empresa Greenalia, co obxectivo de axilizar a súa tramitación e reducir a súa fase de exposición pública a 15 días. Precisamente, a cualificación de moitos proxectos eólicos como “de interese especial” foi unha práctica habitual do Goberno galego nestes anos, limitando dese modo o trámite de audiencia e participación cidadá. O Tribunal Superior de Xustiza da Galiza ten confirmando en diferentes sentenzas esa práctica como ilegal. Así, a resolución referida á instalación de Campelo alude á “instrución do procedemento de avaliación ambiental, que se suxeita ao disposto na Lei de avaliación ambiental, cuxo artigo 36.1 fixa un prazo para iso non inferior a trinta días hábiles, precepto que se atopaba vixente xa desde o ano 2018, e que traspuxo, de forma tardía, a Directiva 2011/92/UE do Parlamento Europeo e do Consello, do 13 de decembro de 2011, relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o medio ambiente”. O propio Goberno galego recoñeceu a ilegalidade desta decisión, obrigando a que os parques foran sometidos a un prazo de exposición pública de 30 días. A este respecto, a actual conselleira de Economía e Industria, María Jesús Lourenzá, que estivo ás ordes de Mato en diversas Consellarías, cualificaba o pasado domingo esta decisión como un erro xurídico.