"Pasas a vida pendente do teléfono": Asociacións de pacientes e usuarias denuncian o sistema de 'buzón' do Sergas

O Salón de actos da Fundación Abanca, en Compostela, acolleu este sábado un evento informativo para usuarios e pacientes da sanidade galega co motivo de presentar e dar a coñecer a queixa colectiva elevada á Valedora do Pobo polo funcionamento das "axendas dinámicas", aplicadas nas consultas externas do Sergas.

O acto, moderado por Fernando Abraldes Rois, presidente da Asociación de Pacientes e Usuarias do CHUS (Apuchus), foi organizado por esta mesma asociación, a Unión Galega de Epilepsia (Ugade), Querendo-Asociación de Mulleres con Endometriose, A'Creba Saúde Mental, a Federación Galega de Asociacións en favor de Persoas con Discapacidade Intelectual (Fademga), a Asociación Dano Cerebral Compostela, a Asociación Galega de Persoas Amputadas (Agapa) e a Asociación Galega de Persoas Transplantadas de Medula Ósea e Enfermidades Oncohematolóxicas (Asotrame).

Este protocolo, máis popularmente coñecido como "buzón" polas usuarias e pacientes, "non se inclúe de forma oficial en ningunha lexislación nin normativa que regula o Sergas e, de feito, contradí o Decreto 104/2005, norma que regula os tempos máximos de espera", explicou este sábado unha das poñentes. As axendas dinámicas consisten en meter o paciente nunha "lista opaca" na que está de forma indefinida sen ter unha data fixa de atención, atendendo supostamente a criterios de xestión e recursos. Contrasta co citado decreto, que fixa uns prazos máximos de espera en días e sempre atendendo a criterios médicos salvo causas extraordinarias relacionadas co propio servizo.

Segundo varias testemuñas compartiron durante o acto, aberto a todo usuario, usuaria ou paciente, é moi frecuente recibir chamadas ou mensaxes citando o paciente con menos de 24 horas de antelación. "Unha vez estás no 'buzón', nunca sabes cando te van chamar. Pasas a vida pendente do teléfono. E, se non podes acudir polo motivo que sexa, volta a empezar". As demoras denunciadas van dende uns meses para probas diagnósticas até máis de un ano de espera para algunhas cirurxías, pasando por casos de revisións de cancros e prescricións de material protésico.

"Dixéronme se quería ir á concertada, eu díxenlles que si, que o que fose con tal de operarme, xa que non aturaba máis a dor. Logo mandáronme recado de que eu dixera que non. Aínda sigo sen data para a operación”, laiábase outro paciente, en espera desde hai varios meses por unha operación de cadeira.

"Entendemos, polas innumerábeis experiencias desde 2021, que é unha directiva interna completamente inxustificada e que resulta nunha incerteza insoportábel", apuntou outra das poñentes. "Por que? Para que? Se é ilegal, ineficiente e inhumano! En que se invisten eses cartos que tanto se precisan na sanidade?", replicou un dos poñentes.

"Psicoloxicamente é moi duro, xa que non só tes que pasar a enfermidade, senón tamén pelexar cun sistema que parece que che fai un favor atendéndote, cando é o noso dereito como cidadáns", queixábase unha das pacientes do público, quen sufriu atrasos de varios meses na revisión do seu cancro de mama. "Eu tiven sorte, son unha privilexiada porque estou aquí e agora estou ben. Pero non todas teñen a miña sorte. Canto se podería ter evitado con máis prevención e respectando os prazos?".

Denuncian "descoordinación" entre facultativos

Tamén denunciaron a "frecuente a descoordinación" entre médico de cabeceira e médico especialista, dándose casos de ter que ir varias veces de un a outro até poder conseguir estar no 'buzón', dilatando aínda máis o proceso. A partir de aí, a "incerteza absoluta". "Claro, danche cita para a revisión, pero non para as probas. A que vou á revisión sen ter nin unha triste radiografía?", apuntaba outra paciente. "É a pescada que traba no rabo!".

"Calquera pode ter un familiar nunha situación de enfermidade mental, o cal xa é de por si un inferno. Pois enriba sentímonos completamente abandonados pola administración no que é o ámbito da Psiquiatría, só se tratan as crises en Urxencias: entras comendo 14 pastillas e saes con 25, pero non amañas nada. De feito, esas 25 pastillas teñen 50 efectos secundarios que só agravan a situación no medio e longo prazo", laiábase un familiar dun paciente do servizo de Saúde Mental. "Non hai profesionais nin recursos suficientes".

Un sistema que só funciona "pola porta de atrás"

Esta queixa colectiva xorde tamén da "impotencia" que supón seguir a vía ordinaria das queixas das e dos pacientes. "Puxen 12 queixas. Nin caso", afirmaba outra usuaria, tamén afectada de cancro de mama. "Só cando fomos aos medios e se empezou a destapar a nosa historia intentaron solucionar o tema, pero como se fose un favor. Dicíndonos cousas coma 'Xa sabedes onde estamos' ou 'Chámame a min'. Un sistema sanitario non pode depender de 'portas de atrás' nin de favores, é o noso dereito, non reclamamos nada extraordinario", sentenciou.

Todos os e as presentes concluíron que, se ben é un problema sistémico no que participa todo o persoal, ben por obriga ou por convicción; "isto ten nomes e apelidos concretos detrás". "Sabemos que estas decisións tómanas persoas, e é imposíbel a estas alturas que non saiban o que están facendo. Non existen criterios técnicos, legais, económicos, sanitarios e moito menos humanos que xustifiquen este protocolo. E resulta máis inexplicábel que se siga aplicando logo de denuncialo abertamente. Todo isto lévanos a pensar que non é un erro nin algo puntual".