Descubrindo o río Grañal: un roteiro en Esgos que abrangue oito muíños

O roteiro dos muíños do río Grañal decorre a través do cauce polo seu paso por Esgos (comarca de Ourense). Trátase dun sendeiro lineal sinalizado, duns sete quilómetros, que comeza na aldea de Riodebodas, ao pasar As Campinas, desde onde se accede á zona do río na que se atopan os primeiros muíños, os de Pontepedriña. O conxunto de Pontepedriña está formado por tres construcións. As dúas que se atopan en Esgos están restauradas nas cubertas, ambas as dúas a catro augas con tella curva, e na contorna. Son muíños de regato de grandes dimensións. E a continuación están os de Laioso, nunha zona onde estaban antigamente a presa e a rede de canalizacións que facían funcionar as construcións. Son tres muíños, dos cales o último pode visitarse polo interior. Entre eles pódese ver unha pontella de pedra e unha ponte pola que decorría a auga. Aquí atópase a Área Recreativa de Laioso, lugar desde o cal se poden iniciar rutas alternativas cara a calquera dos dous extremos e reducir o trazado segundo as preferencias. Nesta zona atópase a antiga presa que abastecía o canal dos muíños e que forma un pequeno salto de auga entre as rochas. Pódese modificar o percorrido tamén comezando desde Folgoso e Tarreirigo, en función das paradas e construcións de preferencia. De cara xa ao final, o roteiro principal decorre entre o muíño de Boadela e o de Tarreirigo, situado moi distante a todos os anteriores, a uns 3 quilómetros. O río Grañal considérase o regueiro de máis caudal da zona. Nace na serra da Cabeza da Meda, no sistema montañoso do Macizo Central e considerada unha prolongación da serra de San Mamede, e rega as terras de Esgos e do Pereiro de Aguiar. Un roteiro alternativo a carón do leito une a ruta dos muíños do río Loña, no que desemboca o Grañal, coa de Esgos, conformando un percorrido etnográfico entre bosques de árbores autóctonas acompañado da fauna da zona, principalmente paxaros. Igrexa de Santa María A igrexa de Santa María de Esgos atópase na parroquia homónima. Un templo do século XVI con planta de cruz latina e fachada sinxela, coa porta principal de arco de medio punto e capelas que sobresaen. O retablo principal é de tres corpos, onde destacan as figuras de San Pedro, San Paulo e San Vitorio, obras do século posterior ao monumento. Virxe do Monte O petróglifo da Virxe do Monte atópase a escasos metros da capela do mesmo nome. É unha formación de rochas sedimentarias gravada con numerosas cazoletas aliñadas en filas e acanaladuras. O Concello de Esgos recolle numerosos vestixios do pasado entre petróglifos, cruces e marcos de termo, antas e mesmo un antigo castro. San Pedro de Rocas O mosteiro de San Pedro de Rocas atópase dentro do roteiro da Ribeira Sacra ao seu paso por Esgos. A construción destaca polo seu sistema construtivo e pola súa antigüidade, previa ao século VI, aínda que non se pode determinar unha data concreta. Sufriu varios incendios importantes, un deles no século X, que destruíu o seu arquivo, e outro en 1928, que foi decisivo na historia do monumento, xa que se decidiu non restauralo e edificar unha nova igrexa en Quinta do Monte, onde se trasladaron as campás. Agora no mosteiro atópase o Centro de Interpretación da Ribeira Sacra, onde se mostra a vida dos monxes e a historia desta cosntrución.