Unha análise de saliva podería revelar o risco de padecer cancro, enfermidades coronarias ou párkinson

Un equipo de investigación liderado pola Universidade do País Vasco (UPV/EHU) vén de identificar centos de marcadores moleculares na saliva que poderían revelar o risco dunha persoa para desenvolver enfermidades importantes, como o cancro, patoloxías cardiovasculares, diabetes e trastornos neurodexenerativos. Os seus resultados, publicado na revista Genomic Medicine, sentan a base para o desenvolvemento dunha ferramenta poderosa e non invasiva para o diagnóstico precoz e a medicina de precisión.

"A saliva é un dos fluídos biolóxicos máis accesíbeis, pero segue estando infrautilizada na práctica clínica", sinala o profesor de Xenética Médica da UPV/EHU José Ramón Bilbao, autor principal do estudo. "Os nosos resultados demostran que os sinais moleculares presentes na saliva poden reflectir procesos patolóxicos sistémicos, máis aló da cavidade oral".

As mostras de saliva teñen xa un uso habitual para realizar probas xenéticas, por exemplo, para confirmar unha paternidade, pero a potencialidade das análises clínicas baseadas na saliva vai moito máis alá, tal e como demostra esta investigación da UPV/EHU.

A investigación

O equipo traballou con mostras de saliva de máis de 350 persoas e catalogaron as variacións comúns do ADN, coñecidas como polimorfismos xenéticos ou SNPs, que podían influír no funcionamento do xenoma na saliva. En concreto, constataron que eses polimorfismos actúan como un interruptor que activa ou desactiva a función que deben levar a cabo os xenes aos que afectan.

Ao comparar os datos do seu estudo cos resultados previos de grandes estudos xenéticos internacionais sobre o risco para padecer distintas enfermidades crónicas, comprobaron que moitos dos mesmos polimorfismos que detectaran na saliva están relacionados cun maior risco de padecer enfermidades comúns como o cancro de próstata, a enfermidade coronaria, o párkinson ou a diabetes tipo 2.

Ademais, o grupo de investigación demostrou, utilizando ferramentas estatísticas avanzadas, que estes marcadores poden explicar unha proporción significativa da herdabilidade xenética de varias doenzas; nalgúns casos con máis precisión que os indicadores de sangue tradicionais. Aínda que se require validar en cohortes máis amplas de cada unha das enfermidades, estes achados representan un avance importante na identificación de biomarcadores non invasivos de enfermidade.

Consulta de acceso libre

Como explica Alba Hernangómez-Ladeiras, investigadora do Departamento de Xenética, Antropoloxía Física e Fisioloxía e primeira autora da investigación, "este traballo abre a porta ao desenvolvemento de probas baseadas en saliva que, no futuro, poderían utilizarse para a detección temperá de enfermidades ou o seguimento dos tratamentos, sen necesidade de extraccións de sangue nin outros procedementos invasivos".

Outra das achegas do estudo é o desenvolvemento da maior base pública de datos xenéticos derivados de saliva, que pode ademais consultarse a través dunha plataforma de acceso libre. "É de esperar que a natureza de acceso aberto da base de datos impulse novas investigacións e innovacións en distintas disciplinas biomédicas", indican os investigadores.