A nova lexislación eólica da Xunta incumpre a normativa estatal e comunitaria

O orzamento é a concreción práctica das prioridades programáticas dun Goberno. As actuacións nel recollidas dan conta dos intereses que defende a forza política que os propón. As empresas enerxéticas, construtoras e promotoras son algunhas das máis favorecidas na proposta de contas públicas da Xunta da Galiza para 2024. A Lei de medidas fiscais e administrativas do Goberno galego recollida na proposta de orzamentos de 2024, popularmente coñecida como lei de acompañamento dos orzamentos, volve ser o instrumento empregado polo Executivo para mudar determinadas lexislacións que non teñen ningunha relación coas contas públicas. Neste caso, a proposta de modificación afecta máis de 30 textos legais, referidos a cuestións tan diferentes como a caza, a saúde, o urbanismo, a minaría, o patrimonio cultural ou o xogo. As compañías eléctricas son as grandes favorecidas na Lei de medidas fiscais e administrativas para 2024. Neste proxecto lexislativo a trámite no Parlamento da Galiza recóllense mudanzas referidas á propia consideración dos proxectos eólicos, á súa tramitación e ao seu desenvolvemento. Malia que as reformas son presentadas como unha tentativa de axeitar a normativa galega ao disposto no Regulamento da Unión Europea do Consello de 22 de decembro de 2022, polo que se estabelece un marco para acelerar o despregamento de enerxías renovábeis, os seus obxectivos e alcance son diferentes. O interese público superior O proxecto da Xunta da Galiza propón no seu artigo 32 declarar “de interese público superior a planificación, construción e explotación dos parques eólicos de competencia autonómica, así como das súas infraestruturas de evacuación. Esta declaración inclúe os seus procedementos de autorización, construción e posta en funcionamento”. Na mesma orientación, no artigo 34 apunta que “a declaración do interese público superior da planificación, construción e explotación dos parques eólicos […] atendendo ás finalidades nas que se basea, implica a presunción de que as indicadas actividades responden a ese interese público superior e contribúen á saúde e seguridade públicas”. O socio director do despacho de avogados Pérez Lema e asociados, Xoán Antón Pérez Lema, cuestiona, en declaracións a Nós Diario, o alcance xurídico desta disposicións e considera que “a nivel de funcionamento non vai cambiar nada porque quen vai valorar finalmente o interese público son os tribunais, que teñen a última palabra no control xudicial dos procedementos”. Fernando de Abel, profesor de Dereito Administrativo da Universidade de Santiago de Compostela, maniféstase nunha dirección semellante e incide en que “por moito que nunha lei se estabelezan presuncións, as mesmas admiten proba en contrario, e a protección do medio ambiente ten preeminencia. De feito a normativa comunitaria fixa como preeminente o valor da flora e da fauna fronte aos proxectos eólicos”. Trámite de exposición pública A proposta do Goberno galego estabelece unha nova regulación no trámite de exposición pública. A este respecto, sinala que “de modo simultáneo ao trámite de información pública, a unidade responsábel da tramitación realizará o trámite de audiencia e de consultas ás administracións públicas afectadas e ás persoas interesadas, solicitando, polo menos, os informes preceptivos indicados para a avaliación ambiental, dando audiencia aos concellos afectados”. Nesta caso, Fernando de Abel observa un claro incumprimento do disposto na normativa comunitaria e nas sentenzas do Tribunal Superior de Xustiza da Galiza (TSXG). Fernando De Abel lembra a Nós Diario que “as sentenzas que anularon a licenza dos parques eólicos de Campelo e Bustelo, na comarca de Bergantiños, sinalaban que o artigo 36.1 de Lei de avaliación ambiental impón que os informes sectoriais deben obterse antes do trámite de información pública”. Na mesma dirección, o TSXG entende que “tanto a lei estatal, como as directivas comunitarias citadas contiñan un mandato claro en orde a conseguir os informes sectoriais antes de someter o proxecto e o estudo ambiental ao trámite de información”. Fragmentación A fragmentación e o fraccionamento dunha instalación eólica en varios parques está detrás da anulación xudicial de varias licencias outorgadas pola Xunta da Galiza. Nesta liña, o Goberno galego propón na Lei de medidas fiscais e administrativas unha nova redacción da cuestión para determinar o alcance da fragmentación, Nesa dirección, sinalou onte Rueda, que “non creo que estas decisións [do TSXG] cuestionen a política eólica da Xunta senón sería que algún maxistrado fai política” e alertou que “poñen en perigo investimentos ". Pérez Lema destaca a este respecto que “o sentido da fragmentación irregular de parques eólicos está perfectamente definido pola xurisprudencia do Tribunal Supremo (TS) e mais polas diversas sentenzas do TSXG”. Neste sentido, considera que “nada cambia en relación co fraccionamento dos parques” e lembra que “ a directiva comunitaria á que fai referencia a Lei de acompañamento só fixa o carácter preeminente das enerxías renovábeis para os hortos solares e a repotenciación de parques eólicos, non para a construción dos novos parques”. Unha norma que ameaza con máis inseguridade xurídica no sector eólico Os xuristas consultados por Nós Diario cuestionan parte da nova lexislación en materia eólica. Xoán Antón Pérez Lema entende que “esta normativa incumpre as directivas comunitarias e o recollido en sentenzas do TS e do TSXG”. Nesta dirección, explica que “a lexislación galega permite instalacións enerxéticas fóra das áreas de desenvolvemento eólico, algo que prohibe de forma expresa o Regulamento da Unión Europea do Consello do 22 de decembro de 2022”. Ao tempo, advirte de que “a Lei de acompañamento non traspón determinados aspectos recollidos na directiva comunitaria". Fernando de Abel pensa que “pouco ou nada pode cambiar” con esta normativa. A este respecto, entende que “esta reforma, en definitiva, debe enmarcarse na desesperación do Goberno da Xunta de Galiza fronte ao verdadeiro caos que se aveciña no desenvolvemento eólico do país, caos que máis que previsibelmente derivará en que a Administración galega quede hipotecada durante anos por ter que indemnizar empresas eólicas cuxas autorizacións serán anuladas pola Xustiza”. Nesta perspectiva, asegura que “non teño dúbidas de que incumpre a normativa estatal e comunitaria e vai xerar aínda máis inseguridade xurídica ". A ecoloxista Adega expresouse onte en termos semellantes, sinalando que “a utilidade práctica destas novas modificacións non vai máis alá da propaganda de cara á patronal eólica”. Aseveran que “a numerosa xurisprudencia contraria fai que esta medida fique como simbólica”.