Sentido colectivo

O fenómeno das orquestras de jazz en Portugal merece ser observado con atención para comprobar como unha vella –nos sentido máis nobre– tradición é quen de actualizar o seu argumentario para expandir os seus límites e adaptarse aos novos tempos e tendencias. Dentro das xa varias formacións que están en activo no país veciño, o caso da Orquestra de Jazz de Espinho e a súa última gravación, Dual Core, pode valer perfectamente como paradigma desa relectura dun xénero durante moito tempo postergado. Baixo a dirección de Paulo Perfeito e co vibráfono de Eduardo Cardinho e a guitarra de Miguel Moreira como solistas principais, este rexistro reúne até 21 músicos –entre eles o rianxeiro Bernal Muiños– que conseguen aglutinar as máis diversas influencias –desde a música erudita até as máis recentes correntes da improvisación– nunha linguaxe orquestral que resulta innovadora e fresca sen soar disruptiva: o contemporáneo abraza o tradicional sen falsas aventuras pseudovangardistas. Nalgúns casos, a orquestra retoma elementos do jazz da década de 1970, como na fermosa e completa "Suite do Relógio", que se desenvolve en tres partes empregando escalas pentatónicas que outorgan orixinalidade ás harmonías de blues máis ortodoxas. Noutras ocasións, son as axitacións máis próximas á música culta do século XX as que son conquistadas por unha masa orquestral que as devolve a un rexistro máis secular, como na vibrante "Coentros". A música de Dual Core é urxente e actual. Cardinho dálle cor a unhas composicións que acollen con entusiasmo o brillo do instrumento, mentres que a guitarra de Moreira engade capas de profundidade. Os ventos, entrementres, fornecen un contexto magnético que prové de sentido colectivo cada unha das pezas. Se cadra, é en "Bipolar Hallucination" onde mellor se aprecia esa vontade de afondar nas posibilidades que dá unha formación desa magnitude. Repescada do álbum de Cardinho Black Hole, onde era interpretada en formación de quinteto, a peza iníciase nunha atmosfera calma e envolvente; a orquestra presenta os motivos e o vibráfono desenvólveos en diálogo co piano e a guitarra. Logo, a orquestra volve facerse cargo da situación para ser interrompida por un sosegado solo de trompeta, até que, paulatinamente, a conversa entre todos os elementos da orquestra devolve ese sentir colectivo ao tema. Todo anima a descubrir os sinais asemblearios que a música reivindica. O jazz orquestral está prendido da vontade da tribo, do discurso colectivo que ten vocación de evoluír sen perder os sinais de identidade. Este disco deixa claros algúns camiños. Habería que seguir o exemplo.