Aves na nosa ausencia

Narra Jean-Noël Rieffel no seu libro Elogio de las aves de paso a súa biografía ligada á inmersión no apaixonante mundo da ornitoloxía, que ben podería ser a de tantas persoas que nos criamos nos anos 80 e 90 nun mundo sen internet e con escasos medios. Dispoñemos hoxe, entre outros aparellos e dispositivos, de cámaras de fototrampeo, que habitualmente son usadas para localizar e gravar mamíferos, pero que tamén poden empregarse para o seguimento de aves. Ao final do verán e parte do outono, ante a imposibilidade de achegármonos á zona húmida na que habitualmente paxareamos, deixamos unha cámara para que tomara imaxes do que alí había e sucedía na nosa ausencia. O resultado foi fascinante, e non só desde un punto de vista do goce estético ou no plano do inventariado da avifauna, senón tamén para apreciar a evolución diaria e estacional das aves nese lugar. Pasaron e pousaron diante do obxectivo da cámara, en tres meses, máis de 20 especies, sendo as protagonistas principais as lavandeiras brancas. Bulideiras, saen nunha gran parte da metraxe, seguidas, en agosto e setembro, dos biluricos das rochas. No censo están moitas aves que se poden observar alí habitualmente: cisnes, garza real, lavanco real, pita de auga, arceúcha das brañas, rabirrubio, pardal, merlo, corvo etc. Porén, tamén houbo sorpresas. Aves que calquera imaxinaría que poderían pasar e parar nunha pequena zona húmida durante a súa migración, pero que nunca cadrou ver, pasaron e pousaron xusto diante da cámara, como a aguia peixeira. Outras, de hábitos máis esquivos, deixáronse retratar e puidemos gozar delas, caso da zurrasca ou dos papoazuis que pasan aquí unha boa tempada. Non obstante, mirando as imaxes tamén se pode apreciar a poesía, a estética do escenario no que reside todo ese elenco de seres alados, ou o hábitat –que diría calquera especialista na materia–. Así, a imaxe de verán que marca 30 ºC, e na que se aprecia o barro seco cunhas espadanas amarelas, dá paso á seguinte toma que parece cuberta por unha gasa branca. As espadanas xa apenas se perciben e o termómetro baixou a 6 ºC, de modo que o mesmo lugar semella agora un bosquexo de Brueghel. Ou esoutra fotografía nocturna, na que pasamos dunha apacíbel tarde a ver como o barro se abre en dous, non polo arado de ningún veciño, que xa non hai, senón polo fociño dun xabarín. E entendemos, claro, por que en moitas ocasións a cámara aparece chea de lama e o plano pasa a estar inclinado polo porco bravo. E valoramos tamén a importancia deste mamífero, tan desprezado, como un enxeñeiro do medio, xa que nese furado irán ao día seguinte cantidade de aves buscar alimento. Tamén, por un momento deixamos de ver os cisnes como unha especie que igual non debería estar aí, e admiramos a súa fermosura, dous cisnes brancos impolutos camiñando sobre a lama e baixo a chuvia. Todo o que sucede na nosa ausencia e sen ser visto nin escoitado é, porén, captado na pequena trampa fotográfica, disposta coma un vixía que só pretende atrapar, por un intre, a beleza do que voa.