Níxer fai 63 anos da independencia ao bordo dunha intervención militar estranxeira

Milleiros de persoas manifestáronse a quinta feira na praza da Independencia de Niamey, a capital de Níxer, 63 anos despois de que o país africano proclamara a súa independencia de Francia, nunha demostración de apoio á Xunta Militar que se fixo co poder hai unha semana ao derrocar o presidente Mohamed Bazoum, que fora elixido nos comicios de 2021 entre acusacións de fraude. A sublevación foi xustificada sobre todo pola deterioración da seguridade no país debido á ameaza de grupos terroristas xihadistas, unha situación que non cesou a pesar da presenza militar francesa desde hai case unha década con ese obxectivo. Nese sentido, un dos manifestantes, Issiaka Hamadou, insistiu a Al Jazeera en que “só a seguridade nos interesa”, sendo indiferente se provén de “Rusia, China ou Turquía, se queren axudarnos”. Así e todo, fixo fincapé en que “só non queremos os franceses, que nos estiveron a saquear desde 1960, estiveron desde entón e nada mudou”, en tanto outro manifestante que non se identificou declarou a Reuters que o país “está no medio da liberación das cadeas da colonización”. Amais de bandeiras rusas e pancartas contra Francia e a Comunidade Económica de Estados de África Occidental (Cedeao), multiplicáronse os berros a prol de Burkina Faso e Malí, dous países veciños cos que comparten a loita contra grupos terroristas e que están dirixidos por cadansúa Xunta Militar desde 2022 e 2021 respectivamente, o que levou á expulsión das tropas francesas e a un achegamento a Moscova. Porén, sobre Níxer pende a posibilidade dunha intervención militar estranxeira para liberar e restituír Bazoum no cargo. Malia que os militares alertaron de que París preparaba unha operación militar, o que negou, a Cedeao si que deu o domingo pasado un ultimato dunha semana aos golpistas antes de aprobar novas medidas, entre as que non descarta o uso da forza, en paralelo á aprobación de sancións coercitivas contra Niamey, e a Unión Africana outorgou 15 días para a volta das tropas aos cuarteis, advertindo de “medidas punitivas contra os autores”. Arredor desa cuestión, o xeneral Christopher Musa, xefe do Estado Maior de Defensa de Nixeria, cuxo Exército -un dos máis importantes de África- está designado como forza militar de resposta rápida da Cedeao, afirmou que “estamos listos e tan pronto como recibamos a orde de intervir, farémolo”. Con todo, o voceiro do Exército, o xeneral de brigada Tukur Gusau, negou ter recibido xa ordes dos líderes da Cedeao nesa liña, reiterando que é a “última opción”, no contexto dunha xuntanza dos militares de varios membros da entidade en Abuja, a capital nixeriana, para preparar os plans de intervención. Alassane Ouattara, presidente de Costa do Marfil, fixo énfase ao autorizar a viaxe da cúpula militar a Abuja en que as sancións deben ser implementadas “sen demora”, após a negativa de Burkina Faso, Malí e Guinea a aplicalas por “inhumanas”, ao afectar a poboación dun dos países máis empobrecidos do mundo. En base a estas sancións, Nixeria cortou a subministración de enerxía cara ao Níxer, cuxa electricidade depende 70% de Abuja. Apenas 18% da poboación nixerina conta con acceso a electricidade. Abuja busca a intervención O liderado de Nixeria para acabar co golpe de Estado en Níxer está vinculado á súa vez con razóns de política interior, tras asumir a Presidencia Bola Tinubu a finais de maio entre acusacións de fraude electoral e no medio dunha crise social logo de que acabara coas axudas ao combustíbel coa inflación por riba de 20%, o que tamén afectou o Camerún ou Benín. Ao tempo, a conformación do Gabinete está a ser freada polo lexislativo, que ten nas súas mans a aprobación das 47 ministras e ministros propostos por Tinubu. “A súa credibilidade, incluso desde o punto de vista da política interna, dependerá do que logre facer tras o golpe”, explica a Le Monde Benjamin Augé, investigador e especialista en Nixeria do Instituto Francés de Relacións Internacionais, que incide en que se a Xunta Militar de Níxer “non fraquea e el finalmente renuncia á opción militar, isto déixalle poucas formas de saír da situación”. Sobre isto, medios especializados fan fincapé en que os problemas internos de múltiples países da Cedeao xeran dúbidas arredor da posibilidade de que se unan a unha intervención militar, como acontece con Gambia, Guinea-Bissau, Senegal ou Serra Leoa, onde o Goberno denunciou un intento de golpe de Estado esta semana e o presidente Julius Maada Bio enfronta protestas tras negarse a oposición a aceptar os resultados electorais. Aínda así, o Goberno senegalés -que combate unha vaga de protestas que deixaron 16 mortes após disolver o principal partido opositor- trasladou esta quinta feira que participarán nunha intervención militar se o decide a Cedeao. En todo caso, a entidade fixo público que enviaría unha delegación a Niamey para negociar co líder da Xunta Militar nixerina, Abdourahmane Tchiani, que prometeu nunha mensaxe pública crear as condicións para unha transición pacífica a unhas eleccións, amais de rexeitar unha intervención militar e facer un chamamento á poboación para derrotar os que queren “desestabilizar o noso país”. A Xunta Militar busca apoios en Burkina Faso e Malí Logo do apoio de Burkina Faso e Malí á Xunta Militar de Níxer, alertando de que unha intervención militar contra Niamey se consideraría unha declaración de guerra tamén contra eles e provocaría a súa saída da Cedeao, o Exército nixerino enviou delegacións para negociar cos seus homólogos de Uagadugú e Bamaco. Segundo France24, detrás da viaxe a Malí estaba solicitar “a rápida despregadura do grupo Wagner en Niamey”. A pesar disto, o medio Foreign Policy aborda a posibilidade de que Tchiani aposte polo modelo de Burkina Faso, estabelecer lazos con Rusia como socio estratéxico mais sen a presenza de Wagner. Sen a chegada dos mercenarios nin a adopción dunha “axenda abertamente antioccidental”, tanto Francia como os Estados Unidos e a Unión Europea (UE), que tiñan Bazoum como principal socio no Sahel, poderían buscar un “compromiso pragmático” coa Xunta Militar para garantir os seus principais intereses, o uranio, as bases militares e os pactos para frear a migración a Europa. Máis alá desta opción, Francia transmitiu que rematou a evacuación da súa poboación e da cidadanía da UE en Níxer, 1.079 persoas, entre críticas de Tchiani, posto que “non enfrontaron a máis mínima ameaza”. Amais, Washington e Londres ordenaron a evacuación de parte do persoal diplomático.