Encontros en Brasilia: o sur está de festa

Dous sucesos de gran relevancia, absolutamente inimaxinables hai uns meses (en realidade, impensables antes do triunfo de Lula en outubro de 2022), acaban de ter lugar en Brasília a semana pasada. O primeiro deles, que merece ser posto en contexto, é a chegada ao Brasil do presidente de Venezuela, Nicolás Maduro Moros, con carácter de visita de Estado. O segundo é a reunión presencial (o Retiro, chamoulle Lula, quen foi o promotor do encontro) dos presidentes e presidentas de América do Sur. Poucas veces na historia se viu tanta conexión de traballo real entre dous países veciños como Venezuela e o Brasil Por que destacamos de maneira especial a visita de Maduro? Porque con ela retómase unha relación de primeira importancia entre Venezuela e o Brasil, a cal na época do presidente Chávez chegou a alcanzar unha intensidade e alcance inusitados. Para darnos conta da dimensión política, económica e social do que foron entón aquelas relacións entre os dous países irmáns que comparten 2.199 quilómetros de fronteira, baste con lembrar que en 2005, ambos os dous presidentes, Lula e Chávez, estableceron unha Alianza Estratéxica que, entre outras disposicións, contemplaba un encontro bilateral cada tres meses, unha vez no Brasil, outra en Venezuela, e así sucesivamente. De tal maneira que, sen contar a súa presencia en reunións multilaterais, os dous presidentes, naquel espléndido marco de compromiso, reuníronse nada menos que 24 veces, entre 2005 e 2011, ano en que Lula se retirou da Presidencia. Poucas veces na historia, seguramente, se é que houbo algunha, se viu tanta conexión de traballo real entre dous países veciños. E por suposto, dáse por descontado que nesas reunións, todos os asuntos de común interese estaban na axenda, desde os temas específicos de tipo económico, financeiro, militar, cultural, agroprodutivo, de infraestrutura ou enerxético, entre outros, ata os grandes temas xeopolíticos. Traballo e cooperación Esta relación tan estreita e de mutuo beneficio, influencia e aprendizaxe, foi continuada logo con similar intensidade por Chávez e Dilma Rousseff, e máis tarde por Nicolás Maduro e Dilma ata a destitución desta en 2016, como é suficientemente coñecido, a través dun golpe de Estado parlamentario. A partir de alí deuse inicio a unha época triste e gris, diplomaticamente falando, onde a relación se estableceu nos mínimos ata 2019, momento no que Bolsonaro chega á Presidencia do Brasil e procede a romper relacións diplomáticas con Venezuela e a conspirar contra ela formando parte do malnacido (e hoxe fenecido) Grupo de Lima, no ámbito das políticas de agresión imperial contra o país bolivariano. De tal maneira que este encontro de agora entre Lula e Maduro, co relanzamento de novos vínculos fraternais, é un signo de que os tempos están a cambiar radicalmente. O xefe de Estado venezolano díxoo claramente: "Nós imos volver a vivir unha época de ouro nas relacións, o traballo, a cooperación, a solidariedade, e nos resultados, entre o Brasil e Venezuela". "O Retiro" Ao outro encontro que se debe prestar suficiente atención, porque é tamén un indicador de que unha nova realidade se abre paso, é o dos xefes e xefas de Estado de América do Sur, que acudiron case na súa totalidade (a excepción foi a da presidenta do Perú, que enviou con todo ao seu chanceler) ao chamado de Lula da Silva. O tema central da axenda foi, como era de esperar, a procura da cooperación e integración dos seus países, para intercambiar puntos de vista, perspectivas e posibilidades de acordos. A intensa reunión de traballo que se efectuou o dia 30 de maio, terminou coa firma dun documento que leva o nome de Consenso de Brasília. Nel reafírmase a visión común de que "América do Sur constitúe unha rexión de paz e cooperación, baseada no diálogo e o respecto á diversidade dos nosos pobos, comprometida coa democracia e os dereitos humanos, o desenvolvemento sostible e a xustiza social, o Estado de dereito e a estabilidade institucional, a defensa da soberanía e a non inxerencia en asuntos internos". A partir de aí, tomaron unha serie de decisións de tipo práctico, como a do establecemento dun grupo de contacto permanente e a elaboración dunha folla de ruta para a integración de América do Sur. Nese contexto positivo, non podían faltar por parte dos representantes de Chile e Uruguai, (cuxos Gobernos son expresión de formas políticas que adquire hoxe a dereita) algún comentario fóra de lugar contra a Venezuela Bolivariana. Pero, como non podía ser doutra maneira, tales anacrónicos ataques caeron no baleiro máis absoluto. Pola contra, o propio presidente Maduro fixo unha vez máis un chamado a non ideoloxizar as políticas internacionais. Así que, tal como expresou Diosdado Cabelo, vicepresidente do Partido Socialista Unido de Venezuela, o sur está de festa.