Clima: 30 anos deixándoo repousar a lume forte

En 1995 celebrouse a primeira Conferencia das Partes da Convención das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (COP) en Berlín. Xa en 2025, entre o 6 e 21 deste mes, desenvolveuse a trixésima edición en Belém (COP30). Durante estes anos, lonxe de mellorar, a situación climática segue empeorando: o nivel do mar elévase e os océanos acidifícanse, as tempadas de calor son cada vez máis longas, os fenómenos extremos coma El Niño ou mesmo as Depresións Illadas en Niveis Altos (DINA, como a de Valencia e outras zonas da península o ano pasado) aumentan en frecuencia e gravidade. Porén, fronte ás irrefutables evidencias que nos brindan tanto a comunidade científica coma os nosos propios ollos, o "escepticismo climático" vai gañando cada vez unha maior cota de pantalla, fundamentada sobre intereses económicos casposos e insostibles. Brasil, como país anfitrión da COP30, atópase baixo o foco porque, a pesar de estar na Amazonía, segue autorizando novas explotacións de combustibles fósiles (por exemplo, perforacións da petroleira estatal Petrobras), o que pon en risco os ecosistemas e os dereitos dos pobos indíxenas. Retroceso É un momento crítico porque o quecemento global xa superou os 1,5°C, un límite considerado clave pola ciencia para evitar efectos catastróficos, e que representaba un dos principais obxectivos do Acordo de París. Estanse a superar os límites do único planeta que temos, porque non vos equivoquedes: os recursos da Terra son finitos. Incluso se se cumprisen todas as promesas climáticas dos Estados, o quecemento superaría os 2ºC con respecto a niveis preindustriais (spoiler: non sería unha situación ideal). Amnistía Internacional apoiou unha declaración aberta da sociedade civil dirixida á Presidencia da COP30. Nela, máis de 50 organizacións esixen que as reparacións por perdas e danos causados polo cambio climático sexan recoñecidas nas negociacións oficiais do cumio. Piden que se teña en conta tanto a opinión consultiva da Corte Internacional de Xustiza como a OC32 da Corte Interamericana de Dereitos Humanos, a cal incidía na forte relación entre os Dereitos Humanos e a crise climática e incitaba os Estados a ser ambiciosos na loita contra esta última. A COP é un dos poucos escenarios globais nos que a crise climática sae á palestra, mais as medidas que se propoñen en cada edición son insuficientes A falta de ambición política ante a emerxencia climática trasládese a Galiza: Greenpeace e o Observatorio Galego da Acción Climática (Ogacli) veñen de considerar como insuficiente o proxecto de lei sobre cambio climático que debate o Parlamento galego. Nel non se mencionan os combustibles fósiles (que representan 72% da enerxía primaria galega), nin se planifica unha transición enerxética real. No canto de supoñer un paso adiante respecto ao anteproxecto de 2023, elimináronse elementos relevantes, coma a obriga de establecer presupostos de carbono cada cinco anos ou a integración da perspectiva climática en políticas sectoriais coma transporte ou enerxía. Ao final, aqueles que sofren as peores consecuencias desta crise son quen levan sendo vítimas de discriminación, colonización e atropelos durante décadas. As comunidades máis afectadas polo cambio climático, como as indíxenas ou aquelas que viven preto de infraestruturas contaminantes, deben ter voz nas negociacións e recibir apoio real para poder adaptarse. A financiación climática é un eixo fundamental: os países ricos deben dar axudas en forma de subvencións (non só préstamos) para que os estados máis vulnerables poidan afrontar o cambio climático sen endebedarse no proceso. Compromisos Amnistía Internacional tamén subliña que os dereitos humanos deben estar no centro da acción climática: os gobernos deben comprometerse nun abandono progresivo, rápido e xusto dos combustibles fósiles. A COP30 é un dos poucos escenarios globais nos que a crise climática sae á palestra, mais as medidas que se propoñen en cada edición, tales coma a creación dun fondo de reparación de perdas e danos, ou compromisos de doazóns económicas, son insuficientes. Nos momentos nos que me atopo escribindo estas liñas, un grupo de 29 países vén de enviar unha carta á Presidencia da COP30 reclamando un texto máis ambicioso e advertindo de que o borrador actual é inaceptable: non é crible, carece dunha folla de ruta clara para abandonar os combustibles fósiles, non aborda a deforestación e non garante os medios de implementación necesarios. Canto máis teremos que soportar para que se faga algo?