O Brasil envía o Exército para acabar coa minaría ilegal e o xenocidio do pobo yanomami

O ministro de Defensa do Brasil, José Múcio, desprazouse esta cuarta feira ao Estado de Roraima —no noroeste do país— con Silvio Almeida, titular de Dereitos Humanos do Executivo de Lula da Silva, a presidenta da Fundação Nacional do Índio, Joenia Wapichana, e os principais comandantes das Forzas Armadas para escenificar o comezo oficial da operación conxunta entre arredor de 500 axentes policiais, o Exército e a Mariña para expulsar a máis de 20.000 mineiros ilegais que espolian ouro e outros materiais do territorio do pobo indíxena yanomami, que se estende por case a metade de Roraima. As medidas sucedéronse desde a declaración de emerxencia de saúde pública no territorio a finais de xaneiro decretada por Lula, que posteriormente programou o operativo masivo, que deu inicio coa orde ás Forzas Armadas de fechar o espazo aéreo do territorio yanomami para cercar antes do asalto os mineiros e os campamentos ilegais nos que residen, posto que o uso de avionetas é o principal medio de transporte na zona, de difícil acceso. Nos primeiros avances esta semana do que denominan “asfixia loxística”, as forzas de seguridade xa destruíron un helicóptero e un avión en varias pistas de aviación clandestinas, ademais dun tractor. Tamén foron confiscadas embarcacións, armas, combustíbel, xeradores, antenas ou alimentos. A iniciativa de Lula, sobre todo o feche do espazo aéreo e de varias vías fluviais para evitar a chegada de armamento pesado co que os criminais puidesen responder á operación militar, provocou a fuxida de milleiros de mineiros ilegais, denominados garimpeiros no Brasil; “é un momento de pánico para miles de mineiros que pretenden, voluntariamente, abandonar a zona”, explicou o coordinador da asociación 'Garimpo é Legal', Jailson Mesquita. Nese sentido, diante do volume das persoas que están a marchar, reabriuse de forma parcial o espazo aéreo do territorio yanomami esta semana para facilitar a saída dos mineiros. O Goberno brasileiro agarda que aproximadamente 80% dos garimpeiros deixe a rexión antes de ter que aplicar medidas coercitivas. Múcio destacou que a principal preocupación do Gabinete neste caso é resolver a “cuestión humanitaria”. Até 1.000 yanomamis foron rescatados para recibir atención deste o comezo do estado de emerxencia. Unha vez liberado o territorio da minaría ilegal, o Goberno planificou a construción dun hospital e de varias depuradoras para frear a contaminación. “Os yanomami non teñen auga para beber”, incidiu Sonia Guajajara, ministra dos Pobos Indíxenas, que alertou de que aínda falta por coñecer a presenza real da minaría ilegal e a “gran destrución” que provocou. O secretario de Saúde Indíxena, Ricardo Weibe Tapeba, destacou onte que “só será posíbel asegurar a universalización da saúde para o pobo yanomami co retiro dos mineiros”, e subliñou que xa foi instalado un hospital de campaña e prevese colocar dous máis. Amais, anunciou a substitución dos coordinadores dos 34 distritos indíxenas designados no anterior período, que se suma a destitución de máis de cincuenta cargos públicos pola súa responsabilidade na deterioración da situación dos yanomami. Xenocidio contra o pobo yanomami A Polícia Federal xa está a investigar múltiples funcionarios pola súa responsabilidade na crise humanitaria, entre denuncias por corrupción nos contratos de saúde referentes ao territorio indíxena. En paralelo, o Supremo Tribunal Federal investiga por xenocidio o Executivo do ex presidente de extrema dereita, Jair Bolsonaro. “Máis que unha crise humanitaria o que vin en Roraima foi un xenocidio, un crime premeditado contra os yanomami cometido por un Goberno insensíbel ao sufrimento do pobo brasileiro”, denunciou o progresista Lula despois de visitar a zona, en referencia ao seu predecesor no cargo. Por unha parte, responsabiliza a Bolsonaro por permitir e instigar a minaría ilegal na zona, chegando a propor legalizar a minaría nas terras indíxenas. Os yanomami relatan a violencia que sofren de parte dos mineiros que desenvolven as explotacións ilegais, que contaminan as fontes de auga da comunidade con mercurio. Esta contaminación está detrás da morte de 99 crianzas yanomani de entre un e catro anos en 2022, e até 570 nenas e nenos morreron pola contaminación ou a fame entre 2019 e 2022, cando decorreu o mandato de Bolsonaro. Pola outra, o ex mandatario está acusado de “abandonar a súa propia sorte” os yanomami, ignorando a crise humanitaria que están a padecer, sostivo o avogado xeral do país, Jorge Messias. En 2021, un documental de O Globo no que se amosaban crianzas desnutridas e sen acceso a atención sanitaria no territorio yanomami, levou a Fiscalía de Roraima a exixir o Executivo de Bolsonaro que actuase, ao constatar que pese aos supostos investimentos gobernamentais na zona “empeoraron os indicadores de saúde, a mortalidade infantil, a desnutrición e a malaria”. Esta última doenza protagonizou unha explosión polas duras condicións nas que se ve obrigado a vivir o pobo yanomami, con máis de 11.500 casos confirmados en 2022 nunha poboación de arredor de 30.000 persoas. Lula pretende acabar coas leis que favorecen o espolio A lei "permite que o ouro ilegal se converta en ouro legal, polo que as distribuidoras que compran ouro non precisan cumprir certas pautas ao presumir a boa fe do que compra e do que vende", explicou o ministro de Xustiza brasileiro, Flávio Dino, antes de anunciar que para o Executivo de Lula “esa lei é inconstitucional”, polo que estudan impugnala á Xustiza do país. De ser anulada a norma, suporía “desincentivar a minaría ilegal no Brasil”, salientou. Un estudo da Universidade Federal de Minas Gerais calculou que até 30% das exportacións de ouro brasileiras corresponde á minaría ilegal, xustificada a través da falsificación de documentos ao só ter que declarar onde foi extraído. Precisamente no Estado de Roraima non hai ningunha mina de ouro legal. Novos territorios indíxenas Para garantir a protección das rexións habitadas polos indíxenas, Lula fixo público que aprobará a demarcación de 13 novos territorios indíxenas, o que implica 843.000 hectáreas máis de áreas protexidas, após negarse Bolsonaro a aceptar a creación de novos territorios indíxenas. Aproximadamente 12,5% do territorio brasileiro está en mans dos 305 pobos indíxenas no país, que suman 900.000 persoas.