O Brasil, camiño dunha gran potencia

Situado no corazón de América do Sur. O quinto país máis grande do mundo. Tan grande, diverso e poboado que a categoría de país fica cativa; máis exacta sería a de continente. A economía máis grande da rexión en termos de PIB e, desde este ano 2024, presente no selecto grupo das dez economías máis importantes do mundo, moi perto de potencias industriais europeas en declive como Italia e Francia. Trátase do Brasil, a potencia emerxente suramericana membro do bloque multipolar dos Brics, cuxo poder xeopolítico e influencia rexional e global non parou de crecer nos últimos anos. Tras a chegada do libertario Javier Milei á Presidencia de Arxentina, o papel do Brasil gañou unha nova capa de preponderancia no taboleiro rexional. Tras a decisión do novo mandatario sureño de rexeitar a intención de adhesión de Arxentina aos Brics, Brasil quedou como o único representante latinoamericano da principal plataforma da nova orde multipolar en xestación. Fronte a unha Arxentina ateigada de problemas económicos e sociais, en vías de realiñarse ao eixo occidental baixo unha postura de dependencia e subordinación, o Brasil engrandece a súa posición xeopolítica na rexión e aproveita o baleiro de influencia que vai deixando Bos Aires. Ocorre o mesmo ante un México centrado na súa política interna e unha Colombia en pugna por soster a normalidade institucional. Poder agroindustrial O Brasil conta cuns diferenciais importantes de estabilidade política, económica e institucional fronte a outras grandes economías da rexión, o que converte o país-continente suramericano en árbitro hemisférico, cunha capacidade cada vez maior para fixar a orientación xeopolítica de América Latina. O Brasil é sinónimo de poder agroindustrial de alcance internacional. Produción e exportación global de carne vacúa, soia e millo, eixo da súa economía e asento do seu veloz crecemento. Segundo Bloomberg, o Brasil xa superou os EUA como principal exportador mundial de millo e soia. En exportación de carne vacúa, o Brasil duplica EUA, India e Australia, e sextuplica á Arxentina, outrora campioa mundial neste capítulo. Á súa fortaleza económica agroindustrial de talla mundial, o Brasil suma agora a súa fortaleza enerxética Que elementos son indispensábeis para que un país sexa unha gran potencia? O historiador británico Paul Kennedy, autor do libro Auxe e caída das grandes potencias, argumentaba que o factor crucial que determina unha gran potencia é a combinación harmónica entre poder económico e poder militar, o que deriva na capacidade real de impor as súas decisións e intereses no ámbito internacional. Esta máxima de Kennedy parece estar moi perto de cumprirse no caso do Brasil. Á súa fortaleza económica agroindustrial de talla mundial agora suma a súa fortaleza enerxética: o país segue batendo récords de produción petroleira, superando a produción de 4 millóns de barrís diarios. Esta capacidade de produción derivou en que o Brasil se incorpore á OPEP+, formalizando a súa influencia crecente no mercado petroleiro internacional. Aínda que máis de 40% das exportacións de cru brasileiro teñen a China como destino, os seus envíos cara aos EUA tamén son relevantes. Segundo as autoridades enerxéticas norteamericanas reciben perto de 12% das exportacións do país suramericano. Poder militar O Brasil xa non é só sinónimo de agroindustria, senón tamén de poder enerxético para as dúas economías máis importantes do mundo. O pasado mes de marzo, no marco dun encontro co presidente Emmanuel Macron no Brasil, formalizouse a asociación estratéxica para a construción de varios submarinos, que derivarán no reforzamento das capacidades navais brasileiras. En 2028, o Brasil prevé contar co seu primeiro submarino de propulsión nuclear. O fortalecemento do poder militar e xeopolítico do Brasil observouse tamén a finais de febreiro cando autorizou que buques militares iranianos atracasen en Rio de Janeiro. Aínda que o Goberno estadounidense criticou a decisión, non puido evitalo nin tomar accións para intimidar Lula da Silva. Que outro país da rexión podería realizar tal acción sen expoñerse a sancións, represalias diplomáticas ou económicas? O impasse diplomático puxo de manifesto que o Brasil ten as condicións económicas e xeopolíticas para retar os EUA, obrigándoo a quedar de brazos cruzados fronte á chegada de dous buques militares dos seus principais inimigos no medio Oriente. O camiño para converterse nunha gran potencia parece estar perto. Por esta razón o sociólogo portugués Boaventura de Sousa Santos afirmou recentemente que é posíbel que EUA tente desestabilizar o Brasil. Tamén é un axioma das relacións internacionais que toda gran potencia en declive loita para evitar o xurdimento doutras. Dificilmente o Brasil vai escape desta realidade, onde demostrará se ten a fortaleza política necesaria para ser unha gran potencia.