Un berro pertinente

"Ninguén vai falar por min", exclama a protagonista de Iphixenia na porta do súper. Previamente, golpeou o público cunha fervenza de violencia verbal, insultos variados e disparates produto do alcol e das drogas. Unha choni algo tarada, pódese pensar. E non obstante, a medida que avanza a obra, decatámonos de que, en realidade, esa muller, tan vulnerábel e fráxil coma calquera de nós, está a lanzar a chamada á revolución máis concreta e precisa que se escoitou nun escenario en moito tempo. De feito, un dos grandes atractivos do texto de Gary Owen é, precisamente, a narrativa que lle permite ir afondando nunha personaxe que revela gradualmente as diferentes capas dunha personalidade agochada baixo o papel de arrabaldeira adicta ás resacas. A poética que se desprende desta versión populacheira do mito de Ifixenia transforma esa caricatura da poboación "poligoneira" nunha denuncia social de enorme calado. Ifigenia foi a filla de Agamenón, sacrificada polo seu pai para garantir un vento que permitise que as súa naves puidesen chegar a Troia para promover a ambicións dos gregos. A Ifixenia contemporánea é sacrificada en aras do mito do crecemento económico e dunha conta de beneficios hipertrofiada. E o seu alegado apunta sen rodeos nin sutilezas aos estragos realizados sobre os servizos sociais, sobre o corazón dunha comunidade resignada a unha resiliencia silenciosa: de aí a relevancia do seu berro. Ambientada nun escenario sombrío que evoca por igual a parada de bus dun suburbio periférico, a sala de espera dun ambulatorio desleixado ou unha lúgubre discoteca de barrio, a austeridade da posta en escena permite que a personaxe se vaia elevando sobre o seu ámbito, exercendo o seu dereito a ser escoitada e a acusar os que a rodean de complicidade cun sistema que os afunde no maltrato social. O seu discurso vai amoblando esa escenografía frugal con imaxes dunha austeridade imposta pola recorrente economía dos recortes na sanidade, na escola, nos coidados. A Compañía Humana, de feito, aborda desde esa idea da austeridade unha posta en escena que descansa no monólogo implacábel da protagonista. Son as súas palabras as que evocan a atmosfera triste dun neoliberalismo no que as persoas son a última peza que se ten en conta. Alba Caneda responde esplendidamente ao desafío que supón o desenvolvemento da súa personaxe, malia que o torrente de enerxía que proxecta lle xogue algunha mala pasada no control da voz. Converte Iphixenia na porta do súper nunha montaxe intelixente e delicadamente emotiva. E sobre todo, un berro pertinente que ao que cómpre prestarlle atención.