A rúa como escenario

O verán, e concretamente agosto, é a época en que o teatro toma a rúa, en que máis espectáculos se poden ver polas prazas e rúas de vilas e cidades. A tradición de levar a escena ás rúas, aínda que con séculos de historia, procede na nosa época do prurito de democratizar a práctica dramática, de achegar a arte ao pobo e de incorporar os elementos teatrais populares ao repertorio das compañías. Cultivado con espírito subversivo de provocación, o teatro de rúa do século XX -moi relacionado co agit prop e o teatro proletario- pretendía, en principio, ser un teatro político que fuxiría das salas "burguesas" para propiciar novas formas de socialización que alterasen a orde estabelecida. Co paso dos anos, porén, a institucionalización do teatro de rúa, convenientemente subvencionado polas administracións, foi evoluíndo cara a uns obxectivos máis estéticos que políticos, aínda que, en principio, a intención inicial de subvertir a orde non chegou a perderse de todo. No Estado, os espectáculos de compañías como Comediants ou da primeira Fura dels Baus deu a medida desa comuñón entre festa popular e impugnación da autoridade que rexía o espazo público. Pouco a pouco -e a medida que a carpa ía perdendo prestixio- as artes do circo foron estabelecéndose nese territorio, e por esa vía déronse dúas consecuencias antagónicas: a primeira foi que o teatro de rúa se foi abaratando até se converter nunha animación pouco coidada que servía para entreter -máis ou menos- as familias e para que as compañías puidesen facer algo de caixa nos meses estivais. A segunda, e tal vez como reacción á anterior, foi que os artistas máis preocupados pola súa expresión foron mesturando linguaxes na medida en que llo esixía a súa obra. Moitas das formas expresivas que deron lugar ao que hoxe chamamos "novo circo" teñen a súa orixe nesa procura dunha linguaxe que fose popular e que, ao tempo, puidese desenvolverse en escenarios ao aire libre. Mais na Galiza, desde hai pouco tempo, deuse un fenómeno peculiar que ten que ver coa desestruturación dun sistema pouco dado a deixar ocos ás estéticas e as formas dramáticas máis audaces: é a danza contemporánea a que está a tomar as rúas. A falta de ousadía dos programadores dos teatros está sendo compensada por festivais que presentan as novas propostas en espazos que contan cun público alleo aos prexuízos que habitan nas salas. Espectáculos que mesturan a danza con outras disciplinas, obras que teñen a súa "versión de rúa" ou simplemente funcións que se presentan en escenarios pouco habituais, atopan o lugar onde medirse co público nas rúas da cidade. Se cadra, é só produto da necesidade, mais ten algo de revolucionario ese encontro circunstancial entre a creación e o seu público.