Loita Amada: nova canción protesta

A primeira pregunta que coido que cabe facer é como chegan o cantante de Nao, Pablo Carracedo 'Jásper', e unha pandeireteira como Nébeda Piñeiro a formar o grupo chamado Loita Amada? Nébeda Piñeiro: Eu teño alma de roqueira absolutamente. A Jásper coñecino nos festivais porque era moi fan de Nao. Non sei en que momento el soubo que eu era pandeireteira, creo que estivo un pouco compinchado coa súa parella, Olaia [integrante do grupo Tanxugueiras]. Jásper: Eu quería darlle ao proxecto un toque máis galego, non só na música, senón que tivese un algo de raíz. Nese aspecto precisaba que alguén me botase unha man, porque eu non veño dese estilo. Falando coa miña compañeira, decidín chamar a Nébeda, porque era amiga, porque canta moi ben e porque toca moi ben. Quedamos nunha especie de cita ás cegas onde eu lle preguntei se quería tocar comigo e ela dixo que si á primeira. Nin eu sabía realmente como cantaba ela nin ela sabía que ía facer eu. A primeira vez que ensaiamos descubrimos que os nosos timbres encaixaban un co outro. O resultado foi unha parella estupenda. N.P.: A historia foi un pouco así. Atopabámonos nas noites compostelás e el dicíame: "un día vas cantar comigo". Eu, que son un pouco escéptica, pensaba que eran ocorrencias de Jásper a altas horas da noite. Pero non, aquí estamos. Con traxectorias tan diferentes da unha e do outro, será complexo encadrar o primeiro disco publicado en decembro nun estilo musical concreto? N.P.: Lin nas redes que o noso disco se podería encadrar no concepto de "nova canción protesta". Igual é un pouco presuntuoso, pero coido que me convence o termo. J.: Ese concepto permite dicir de onde bebes, de onde nos inspiramos. Coincidimos en que nos gustaría mirar para a canción protesta antiga. Desde Fuxan os Ventos, Voces Ceibes, Suso Baamonde, e noutras latitudes Víctor Jara. Nós queremos facer algo así similar. Encaixa ben esa etiqueta porque nos dá amplitude, non nos define nun estilo concreto: non é rock, non é pop, non é punk nin pasodobre. Podes facer o que che piden as cancións. A verdade é que quitamos o complexo: co paso dos anos non tes os medos que podes ter cando es máis inmaturo e gústache explorar novas sonoridades. As cancións pedíronnos estes estilos. Se Loita Amada se encadra na nova canción protesta galega, o propio nome do grupo é unha chiscadela á loita armada. J.: Nós somos de amor á loita. N.P.: E de convencer con amor. J.: Hai que loitar e pelexar as cousas. Este é un discurso que queremos deixar moi claro. A loita non está nas pantallas dos teléfonos móbiles: a loita está nas rúas. A revolución non se pode facer en "Meta". A revolución non se fai, a revolución organízase, como dicía Lenin. A nosa tese é que hai que organizarse e loitar, loitar por todo. O sistema ten moi claro como defender os seus intereses e leva dándonos unha malleira 'por goleada' desde hai séculos. É o momento de reaxir e estar aí, no combate. En que ámbitos se pode loitar desde a música? N.P.: A música, como a poesía, é unha arma potentísima para crear conciencia. J.: A nosa arma máis potente é o ámbito propagandístico. A música realmente toca o corazón da xente porque ocupa o mesmo espazo que as emocións. É algo que vivín moitos anos con Nao: a xente á que non chegarías con ese discurso, chegábaslle porque a música tócalle os sentimentos. Neste caso teño claro que a música é unha arma potentísima. Hai xente que a desaproveita completamente e prefire facer todo o contrario. Nós temos claro que non estamos aquí para malgastar balas. Ímolas utilizar todas e se podemos acertar o tiro á primeira mellor. Fóra do ámbito músical, Jásper, por exemplo, participa do movemento asociativo a través da plataforma Vía Galega. De que maneira se poden relacionar eses dous ámbitos, a loita na rúa e a música? J.: O obxectivo que podemos ter con isto é que a xente faga súas as cancións e que fagan as reflexións que nós facemos coa nosa proposta musical e as temáticas que tratamos. Están completamente relacionadas, somos xente de a pé de rúa, pisamos terra, non navegamos polos espectros metafísicos e tampouco queremos estar niso. A mercadotecnia está moi ben pero a realidade na que vivimos é outra. Nestes tempos en que vivimos, un "golazo" que nos están metendo é a virtualización da nosa realidade co fin de que nos afastemos do que nos está a acontecer, que é gravísimo e non hai resposta social de ningún tipo. Hai que recuperar isto e nós imos achegar o noso gran de area co noso proxecto. Como ven o panorama musical galego após a pandemia da Covid-19? N.P.: Coido que hai propostas moi interesantes. Está claro que para algúns a pandemia axudou a seguir creando. Non foi o meu caso: eu tiven parálise creativa total. Vai recuperándose pouco a pouco. J.: A nivel música hai un salto cualitativo cara a certos ritmos electrónicos. A maioría dos artistas novos están tendendo cara a algo que xa está de moda desde hai dez anos, que é o electro latino, e aquí danlle unha visión galega moi interesante. É algo do que os creadores galegos poden estar orgullosos. Noutros casos son estilos que, a min, non me interesan nin me chaman. Moitos grupos fan o de sempre e volvéndose underground, cando underground antes era facer cousas de tipo electrónico. Vexo un cambio total e tamén xeracional a nivel ideolóxico. Xente que fala de reivindicar sen reivindicar e esa é a mesma xente que nunca pisou unha manifestación. Fala de que fai un rollo revolucionario cando o que está facendo é unha imitación barata de Bad Bunny. Nese sentido vexo, e concordo con artistas da miña época, que hai unha fenda xeracional que non notara até o momento. Con Nao tiña 40 anos e cantaba para rapaces de 15 até señores de 60. Agora con xente moito máis nova non me entendo co estilo musical que eles fan. Son cambios de tempo, é cíclico, sempre dá voltas, así que tampouco me preocupa, pero se o analizo desde o punto de vista da perspectiva histórica que podo ter é unha cousa moi novidosa. N.P.: Si que noto unha perda de interese por músicas que no seu momento foron moi importantes, como é o caso do folk. Fálase dunha crise profunda neste estilo: se non teñen concertos, non poden continuar. Concordo con Jásper, hai un cambio de mentalidade. Non notan entón un 'efecto Tanxugueiras'? J.: Notamos que moita xente se puido achegar á música tradicional a través das Tanxugueiras. Xente moi nova, incluso xente que comeza a falar galego ou a aprender a tocar pandeireta cando nunha o farían. Porén, tamén noto que non hai imitadoras directas de Tanxugueiras no ámbito musical. Si hai outra variante que fai música e a nivel ideolóxico non pretende transmitir absolutamente nada e que se puxo de moda dun tempo a esta parte, ás veces parece que desde que morreu Nao e Berri Txarrak. Coido que hai público que bota en falta isto e aí entramos nós. Falando dese público que pode botar en falta esa música máis reivindicativa, como tomaron os seus fans a creación deste grupo? N.P.: Eu non sei se teño fans, pero o meu alumnado de pandeireta si que quedou un pouco impresionado coa miña deriva. A verdade é que estou un pouco fóra da miña zona de confort porque sempre cantei música tradicional. En realidade, o meu corazón sempre estivo aí. J.: A min non me preocupa. Vin críticas, na maioría positivas. Todo o mundo sabía que eu non ía volver a Nao, nin eu quería, porque para iso xa está Nao. Eu quería experimentar e abrir novas tonalidades. A maneira en que se gravou o disco foi con produción íntegra en estudio, sen banda de músicos. O estudo levou as cancións por uns camiños que a min nunca se me ocorrerían e era algo que me apetecía moito. Se fose máis inmaturo, probabelmente non o faría, pero apetecíame deixarme ir. Hai xente que ve Nao nas cancións, que as cancións teñen a forza de Nao pero cun estilo completamente diferentes. O medo que tiña era que o disco fose brando ou que non transmitise o que queríamos pero non foi así. Estou moi satisfeito e sorprendido e a xente tamén o viviu. Agardaba malas críticas pero non foi así. Das cancións do disco, cal agardan que sexa un hit? N.P.: Depende do público obxectivo. O meu público, a xente que fala comigo, teno claro: "O monstro". Namóranme os metais que gravou Paino, un arranxo de metais súper bonito. Os teus… J.: Os meus "A soga". E nós se nos poñemos de acordo digo "Quero", por como canta Nébeda e polo que contido da letra da canción. Coido que representa perfectamente o novo estilo que estamos a facer. "Quero" sería, entón, a "canción bandeira" de Loita Amada. J.: Tanto a canción como o videoclip poden explicar o que queremos facer con este novo grupo. Temos moitas ganas de tocala en directo. O 25 de febreiro teremos a oportunidade de escoitar por vez primeira Loita Amada en directo. Como afrontan o concerto na Capitol? J.: Eu, nerviosísimo. Xa non estaba afeito a estar neste estado de alarma constante. Pero por riba dos nervios están as ganas e a responsabilidade de mostrar este proxecto. Estivemos ensaiando moito, agora xa está a banda a punto. Afrontámolo tamén como un reto: queríamos que fose unha gran festa. Cando organizas un evento especial queres darlle unha forma de que sexa especial de verdade. Non queremos que sexa unha presentación a secas, senón que, ao mesmo tempo, sexa unha gran festa da música galega que a nós nos representa. O concerto do día 25 vai ser unha fantasía e, se teño que soñar un concerto, soño este en Compostela. N.P.: Aínda hai tempo para nervios. Polo momento, estou moi contenta e emocionada. J.: Queremos que a nosa xente quede cun concerto de inicio de xira moi besta. Será unha gozada versionar de novo Fuxan os Ventos con Mini, volver tocar con Patty Castro, facer música coas alumnas de pandeireta de Nébeda e coas Tanxugueiras e logo diso tocar "Cultura Crítica" unha vez máis. Pero todo desde o punto de vista deste novo proxecto que é Loita Amada. Temos moitas ganas. Haberá xira entón. Agardamos a Loita Amada nos escenarios dos festivais galegos deste verán? J.: Si, claro! Aínda non tocamos e xa temos festivais fechados. Isto xera unha responsabilidade enorme, por iso teño estes nervios! Haberá tamén xira de salas, xira de teatros ao rematar do verán e fecharemos de novo na Capitol. Moitos dos festivais do país dependen de axudas institucionais para poder desenvolverse. Como valoran o apoio das institucións ao sector cultural? J.: As axudas son unha porta doada para formalizar certos proxectos que, logo, en realidade, non se materializan co éxito que poderían ter ao estar "axudados por". Isto é algo que leva sucedendo na Galiza desde hai moito tempo. O ano pasado foi o segundo ano de Xacobeo cunha cantidade inxente de subvencións para festivais. A cultura ao final é completamente dependente das axudas; pódese criticar ou non pero é unha realidade e unha necesidade. Vímolo durante a pandemia: a cultura é algo esencial para o ser humano. Nós non queremos ter esa dependencia, porque non queremos ter que autocensurarnos para seguir existindo. Queremos que a nosa música transcenda porque, parafraseando a Castelao, non hai maior orgullo que o que estás facendo represente unha causa maior como é o da nación galega. Nos últimos anos vénse producindo un aumento das restricións para os locais de música. Extremáronse as condicións para realizar concertos en directo. Como repercute isto nos grupos? N.P.: Coñecemos moi ben o caso de Compostela. Cremos que é unha perda de interese cultural dunha cidade absoluta. Viviremos ademais unha "europeización" da cultura, con eventos culturais cada vez máis temperáns. J.: Primeiro, hai que criticar por que se fai: porque queren ter cidades para os turistas, e están expulsando a veciñanza das zonas vellas. Ao poder tamén lle interesa que a xente quede na casa e non nas rúas, que é onde se organiza a mobilización social. Segundo, eu, á miña idade, prefiro tocar de día! Falando do ano Xacobeo, cal sería o seu cartel ideal no Son do Camiño? J.: Vendo a cantidade de artistas de fóra que traen, eu xa lle diría ao Partido Popular que en vez de organizar O Son do Camiño, organizase o "Ence Fest". N.P.: Si, caretas fóra. J.: Que nos gustaría ver? Treixadura, Guadi Galego, Xabier Díaz, Tanxugueiras, Ruxe-ruxe, Dios Ke Te Krew, Daquí da Ría, Broa, Machina, Berto –non son moi fan, pero gustaríame velo alí, e gustaríame ver todas as bandas que andan xirando e loitando pola música galega desde hai moitos anos. Hai cartel, e cartel para facer un festival eterno. Ven futuro na música galega? J.: Sempre vai haber. O día que non o haxa, non existiremos como pobo. O día que non haxa quen cree desde aquí, coa conciencia de aquí, o día que non haxa iso, non haberá país. N.P.: Haberá futuro, precario ou non, pero seguiremos tendo esperanza.