A quebra das caixas galegas, baixo sospeita

O Partido Popular resístese a activar a comisión parlamentario de investigación sobre a quebra das caixas galegas. A decisión de pór en marcha un grupo de traballar para explicar o acontecido en Caixa Galiza e Caixanova e determinar as posíbeis responsabilidades adoptouse o 20 de outubro de 2020, tras unhas iniciativas previas do BNG e do PP e unha sentenza da Audiencia Nacional que apuntaba directamente ao Banca de España, ao Goberno do Estado e a Xunta da Galiza. Naquel contexto, os populares optaron por axilizar a constitución da comisión co obxectivo de mudar o foco do debate social e convocaron a súa primeira, e até agora, única xuntanza da comisión o 11 de decembro. O ditame de Santalices As dúbidas da oposición sobre o éxito da iniciativa foron moitas desde o primeiro momento. Malia que o presidente da Cámara Galega, Miguel Santalices aventurou un ditame ao longo desta lexislatura e adiantou que “se poderán incorporar” ás mesmas “moitos acontecementos que foron xurdindo”, nacionalistas e socialistas avanzaron, naquela altura, a Nós Diario que o Partido Popular “non ten ningún interese en aclarar o acontecido con Caixa Galiza e Caixanova” e puxeron como exemplo os 11 minutos nos que o PP despachou a única xuntanza da comisión, sen entregar ningunha documentación nova aos grupos da oposición. Os antecedentes non daban motivos para a confianza a nacionalistas e socialistas. A comisión de caixas constituíuse na súa primeira xeira en 2012, e após unha serie de comparecencias na primeira metade de 2013 os populares apuráronse a fechala antes do verán. Houbo que agardar a seguinte lexislatura, concretamente a decembro de 2016 para que o Parlamento da Galiza retomara os traballos pero máis unha vez a maioría do Goberno abortou a súa continuidade un ano máis tarde sen ningún tipo de avance, tras reducir as súas reunións a simples actos de trámite sen resultados prácticos. Ao tempo, denegaron de xeito reiterado información aos deputados, chegando a ser condenada a Xunta por estes feitos polo Tribunal Superior de Xustiza da Galiza, após unha denuncia do representante de En Marea, Antón Sánchez. As razóns do Partido Popular son diversas. Mentres as formacións da oposición parlamentaria, en declaracións a Nós Diario, coinciden en vincular esta actitude do PP “ao seu interese por agochar as responsabilidades do Goberno galego nun proceso fraudulento que remata cun furado superior ao que suman as dúas entidades fusionadas por separado”, os dirixentes populares negan calquera interese “en esquecer o asunto” e acusan “a oposición de non mostrar maior interese, pois tampouco solicitaron ningunha reunión de comisión, que só a empregan para facer propaganda”. José Luís Méndez e a Julio Gayoso As explicacións que achegan desde círculos económicos e académicos son diferentes. Segundo estas fontes “investigar de verdade o acontecido con Caixa Galiza e Caixanova e despois con Nova Galiza Banco significa sacar á luz os segredos mellor agochados dalgunhas das persoas máis poderosas do país, beneficiados en operacións de dubidosa legalidade polas equipas directivas das entidades”. Na mesma liña, sinalan a Nós Diario, que “iso é precisamente o que tenta tapar Núñez Feixoo así como a renuncia, por parte dos seus antecesores, a exercer a labor de fiscalización das entidades, recoñecida no Estatuto da Galiza. A José Luís Méndez e a Julio Gayoso desde a Xunta deixáronlles facer sempre o que quixeron”. José Luís Méndez e a Julio Fernández Gayoso foron os principais responsábeis da crise particular de Caixa Galiza e Caixanova. Un e outro dirixiron durante décadas as entidades rodeados duns equipos feitas a súa medida, unhas prácticas de xestión marcadas polo nepotismo e unhas políticas de investimento que non atenderon a función social definida na propia natureza xurídica das entidades. A súa actuación final, maquillando as contas co obxecto de retrasar o recoñecemento das perdas e a adopción de medidas extremadamente arriscadas comprometeu, aínda máis, o futuro das entidades. O furado provocado por Méndez e Gayoso obrigou a un rescate público que o economista Carlos Sánchez Mato cifrou en 2014 en 36.925 millóns de euros, “aínda que o FROB só cita as inxección directas de capital, 9.783 millóns de euros, realizadas por esta institución e polo FAG”. Sánchez Mato, concelleiro de Economía en Madrid durante o Goberno de Manuela Carmena e unha persoas que máis estudou a problemática das caixas galegas, aseverou nun informe publicado en 2014 que só en concepto de avais públicos para a emisión de débeda recibiu 7.587 millóns de euros e 5.096 millóns de euros en traspasos de activos a Sociedade de Xestión de Activos procedentes da Reestruturación Bancaria (SAREB). A situación contábel de Caixa Galiza e Caixanova A situación contábel de Caixa Galiza e Caixanova era moi semellante nos momentos previos a fusión. Así, a sentenza do xuízo celebrado en 2015 na Audiencia Nacional contra Julio Fernández Gayoso e outros directivos de Caixanova recolle “que Caixa Galiza está practicamente quebrada; e Caixanova, se ben non chegaba ao nivel de insolvencia de Caixa Galiza tería serios problemas”. No mesmo procedemento, o director do Departamento de Inspección de Banco de España, sinalou que “Caixa Galiza era practicamente inviábel, e Caixanova estaba un pouco mellor que Caixa Galiza, pero tamén estaba mal, tendo en conta uns desequilibrios en ambas caixas, que facían que non puideran funcionar por si solas”. A quebra das caixas galegas foi posíbel pola falla de controis dos organismos públicos encargados de fiscalizar as entidades. A unha banda, o Banco de España cuxos servizos de inspección coñecían as contas da entidade, a súa exposición ao sector inmobiliario e a súa política de riscos, que levou a unha e outra entidade a promover operacións non xustificábeis desde criterios de mercado. Doutra banda, a Xunta da Galiza incumpriu de de xeito sistemático o labor de tutela pública das entidades de crédito recoñecida na lexislación galega e renunciou a vixiar a operativa da entidades. Neste sentido, os diferentes Gobernos galegos negáronse a facer valer as competencias na materia e deixaron actuar na máis absoluta discrecionalidade ás cúpulas directivas de Caixa Galiza e Caixanova. A crise das caixas galegas contextualizouse nun marco de crise xeneralizado do sistema financeiro e atendeu, tamén, a razóns de carácter estrutural. O estoupido económico de 2008, que evidenciou a debilidade das entidades de crédito e se saldou cun rescate masivo do sector con fondos públicos, evidenciou o fracaso dun modelo de negocio centrado na aposta por diferentes produtos de risco para maximizar a s conta de resultados, sinalándose para o caso galego o mercado inmobiliario, un paradigma de desenvolvemento baseado nas burbullas especulativas.