Galiza tamén é país para os froitos vermellos: o sector, en cifras

A Galiza tamén é terra de froitos vermellos. Os arandos, xunto cos amorodos e outros de tempada, colleron forza pasada a primeira década deste século pola boa acollida que tiña a súa comercialización e uns prezos que animaban ao seu cultivo. Empresas como a galega Horticina, que reconverteu en 2009 as súas terras da Barqueira en Cerdido (Ortegal) cara ao arando, ou a andaluza Surexport, que comezou en 2013 na parroquia de Baamonde, en Begonte (A Terra Chá) para logo estenderse, na mesma comarca, a Cospeito, trouxeron o seu cultivo de maneira intensiva para distribuílo tamén noutros mercados onde o seu consumo está máis estendido, como é o caso do Reino Unido. Porén, a maior parte de explotacións que se dedican aos froitos vermellos teñen entre as súas características un tamaño moito menor, cunha media de unha hectárea por explotación, e un cultivo ecolóxico. 15 delas crearon en 2019 a asociación Berries Galiza, con sede na Estrada (Tabeirós-Terra de Montes) e membros tamén en Teo (Compostela), Lalín e Silleda (O Deza), Vilalba (A Terra Chá), As Pontes (Eume), Vigo ou Dodro (O Sar). Nós Diario entrevistara o seu presidente, Ramiro Touceda, en 2021, co sinal da pandemia presente e cinco explotacións asociadas máis. Esta semana Touceda recoñece que a situación “pouco mudou”, mais agora hai que sumarlle a preocupación pola entrada de produto foráneo -sobre todo de Portugal e Polonia- e a baixada de prezos. No seu caso, dedícase ao amorodo, cunha produción aproximada de 15.000 quilos e unha tempada que iniciou en febreiro "con cambios bruscos de temperatura e a competencia no mercado de países como Marrocos". Ramiro Touceda, agricultor: "Nestes tempos é común traer produtos doutros lugares e vendelos como galegos" Como o arando, cre que “a xente debería ter en conta que son froitos de tempada e non hai todo o ano”. Esa circunstancia, asegura, é a que promoven as grandes superficies “con produto de fóra e cunha calidade diferente á nosa". En Lalín, na parroquia de Prado, a Finca do Muíño de Cuíña conta con unha hectárea e unha produción aproximada de 5.000 quilos. Comezaron hai tres anos e agora mesmo tramitaron a certificación de produción ecolóxica a través do Consello Regulador de Agricultura Ecolóxica da Galiza (Craega). Tiveron que agardar doce meses para contar con arandos polo que, en realidade, levan dous anos no mercado. A Estrada, epicentro do cultivo de arandos ecolóxicos, comeza tempada Traballan con pedidos online e teñen como punto de venda físico a propia plantación e unha tenda goumet no centro da vila. Polo de agora teñen pedidos desde toda a Galiza e o Estado español. Recoñecen a Nós Diario que o feito de traballar con particulares, con envíos directos e sen intermediarios, e non entrar na gran distribución salvounos de ter que competir en prezos. Con todo, este ano unha parte da colleita vai para polpa de arando e, por vez, terán á venda zume de arando "puro, sen ningún engadido". A idea é apostar polo produto elaborado e "diversificar" aproveitado parte do excedente anual de cada colleita. Da mesma maneira, comezaron agora comezaron a plantar grosella. Dentro de Berries Galiza, outra das explotacións que se dedica ao arando é a Finca da Condesa, situada na parroquia estradense de Ribeira. A súa responsábel, Anne Lanevschi, foi unha das fundadoras de Berries Galiza e viviu a evolución do cultivo do arando nas pequenas explotacións. "Agora mesmo estamos de cheo na colleita que comezamos no mes de xuño", asegura a Nós Diario, "por estar no val do Ulla, unha zona de altitude relativamente baixa", agrega. Recoñece que o cultivo do arando "ten as súas dificultades" e pon como exemplo este mesmo ano "con danos por paxaros". 38% das persoas que traballan no sector agrario na Galiza son asalariadas A clientela recolle o seu froito A súa explotación chegou a producir 6.000 quilos e introduciu en 2022 un innovador sistema de venda directa de froitos vermellos que consiste en que a clientela recolla ela mesma o froito da propia planta. "É unha tradición en moitos países anglosaxóns con tradición agrícola que fai partícipe a poboación do noso traballo", afirma Lanevschi, "sempre co noso apoio", engade. A idea xurdiu tras decidir que non ampliarían o tamaño da explotación "e non queriamos un monocultivo". Á "aposta polo social", con implicacións ecolóxicas que se basean "na recuperación do solo" coa introdución de frondosas e a eliminación de eucaliptos, sumouse a dificultade para atopar persoal de tempada. Ademais, comprobou que a comercialización tradicional, en concreto os mercados en groso para facilitar a súa chegada ás tendas, "non funcionaba coas producións pequenas como as da maioría das que estamos na asociación e menos cando comezou a chegar arando de países como Portugal".