A factura eléctrica, disparada: A suba do prezo da luz afoga a economía

As denominadas empresas electrointensivas ocupan máis de 5.000 persoas na Galiza. Celsa na Laracha, Ferroglobe en Arteixo, Xeal en Cee, Megasa en Narón, Finsa en Compostela, Intasa en San Sadurniño, Alu Ibérica na Coruña ou Alcoa en Cervo son exemplos de compañías consideradas como grandes consumidoras enerxéticas, cuxa actividade está moi condicionada polo custo da luz. Precisamente, algunhas delas atópanse nunha situación complicada desde hai meses, responsabilizando da mesma os seus equipos directivos o prezo da electricidade. Independentemente do grao de incidencia da enerxía na situación de crise de varias destas sociedades, o seu efecto está fóra de toda dúbida e o novo escenario apunta a un agravamento. Alcoa é un caso paradigmático de compañía electrointensiva. A factoría de aluminio erguida polo Instituto Nacional de Industria (INI) en Cervo para aproveitar as potencialidades enerxéticas do país e posteriormente vendida polo Goberno de Aznar a unha multinacional estadounidense, Alcoa, consome máis do 30% da electricidade galega. Segundo a propia compañía, a súa factura enerxética en 2020 ascende a 400 millóns de euros, representando a luz arredor de 40% dos seus custos de produción. Malia que os consumos doutras electrointensivas galegas son moi inferiores, o impacto da luz nos seus custos de produción resultan semellantes, representando para Alu Ibérica perto de 40%, para Celsa máis de 35% e unha porcentaxe próxima para Megasa. A patronal das electrointensivas prevé un aumento do prezo da luz de 200% en 2021 As grandes consumidoras eléctricas teñen unha tarifa reducida, pero moito máis elevada que os seus competidores europeos. Mentres as empresas electrointensivas do Estado español pagan no mes de xullo o prezo da luz a 88,3 euros megawatt hora, en Francia sitúase en 40,3 euros megawatt hora e en Alemaña en 59,2 euros megawatt hora. Ao tempo, as diferenzas nas regulacións e nas modalidades contractuais teñen provocado que nestes dous Estados as alzas da electricidade non se trasladen ao consumidor, o que está provocando un agrandamento da fenda existente con anterioridade. A escasa incidencia dos acordos bilaterais entre eléctricas e empresas, as coñecidas PPA, complica aínda máis a situación. A industria electrointensiva A Asociación de Empresas de Gran Consumo Eléctrico (AEGE), a entidade da que fan parte as electrointensivas galegas, prevé para 2021 o prezo máis elevado da luz de todo o ciclo histórico, superando a tarifa de 2008 e marcando a finais de ano un incremento de máis de 200% en relación co exercicio anterior. Neste sentido, agardan que o megawatt hora para as grandes consumidoras eléctricas chegue aos 96,82 euros no mes de decembro, o que supón o dobre do fixado no mercado francés para as empresas análogas. Así as cousas, advirten dun escenario moi complicado e lembran a crítica situación dalgunhas compañías integrantes da entidade. O caso das electrointensivas repítese noutros sectores da actividade económica. Así, por exemplo, o dirixente da Federación Rural Galega (Fruga), Elías Somoza, sinala a Nós Diario que “os consumos eléctricos condicionan cada vez máis a viabilidade das explotacións agrarias”. “As explotación lácteas precisan cada día de máis electricidade, xa que contan con equipos como as salas de muxido ou tanques de frío con consumos moi importantes”, engade Somoza, quen salienta que “unha granxa de 90 vacas tiña a comezos de ano uns gastos de luz de arredor de 400 euros e hoxe andan por máis de 700 euros”. Ao tempo, destaca que “a suba da electricidade colle as explotacións lácteas nun mal momento, porque nos últimos tempos tamén teñen subido os prezos dos alimentos”. Somoza, titular dunha explotación láctea en Sarria, denuncia que “esta alza da luz, tamén, afecta moito as graxas avícolas ou de porcos”. Na mesma liña, lembra “as dificultades do produtor para repercutir os custos de explotación ao consumidor final” e aposta pola creación dunha “tarifa eléctrica profesional para as explotacións gandeiras galegas”. “Trátase dunha reivindicación histórica do sindicalismo agrario que agora, cando os prezos da electricidade están disparados, percíbese no sector como máis necesaria. Queremos simplemente contar cunha tarifa que teña en conta a realidade das nosas explotacións”, conclúe Somoza. A hostalaría A hostalaría reséntese agora coa suba da luz após tempos moi duros marcados polas limitacións impostas pola pandemia. Serxio Perille rexenta unha cafetaría no ferrolán barrio de Canido e lembra a Nós Diario que “os consumos na hostalaría son moi elevados. Nós estamos rodeados de máquinas que gastan moito, como as neveiras, os lavalouzas, as cafeteiras ou as campás extractoras das cociñas”. “Os resultados dos nosos negocios dependen moito da suba da luz polo que me estou preparando para o susto que me vai chegar coas facturas de xullo e agosto”, afirma. “Aínda non nos recuperamos do vivido neste ano e medio e agora toca enfrontar isto”, comenta Perille, ao tempo voceiro do colectivo de hostaleiros e autónomos de Ferrolterra. Agrega que “na asociación aínda non tocamos este tema porque a uns chegáronlles as facturas e a outros non”. Porén, afirma que “é un tema que está enriba da mesa e nas próximas reunións imos ter que tocalo porque a suba da luz pode acabar de arruinarnos”. O impacto no comercio da alza da factura eléctrica é menor que na hostalaría. Rosa Segade, propietaria dun comercio no casco vello de Santiago de Compostela, recoñece a Nós Diario que “non sei con precisión como vai afectar a suba ao negocio, pois aínda non chegaron os recibos dos dous últimos meses e ademais teño contratada unha tarifa anual”, pero amósase convencida do impacto da “alza desproporcionada, que nos vai afectar a todos e en todas partes. Isto aféctanos nos negocios e nas vivendas”. Ao tempo, dise sorprendida de que os incrementos máis importantes se correspondan con aquelas horas onde teoricamente o prezo é máis baixo. O prezo da luz cuadriplícase nun ano O prezo da electricidade rexistrou onte outro máximo histórico. Após tres días de caída, marcada pola fin de semana, o prezo da factura eléctrica situouse en 132,65 euros por megawatt hora. O recibo incrementouse en case catro euros en relación coa xornada do domingo e en oito euros a respecto de hai unha semana, cando asinou un tope de 125,45 euros megawatt hora. Ao tempo, multiplicou por catro o custo de hai un ano, cando fechou un prezo de 31,67 euros megawatt hora. A suba da electricidade superou todos os récords na primeira semana de setembro, cunha alza de máis de 20%. Neste sentido, o Operador do Mercado Eléctrico Ibérico (OMIE) considerou que os datos destes días avanzaron unha tendencia alcista nos mercados e advertiron do seu incremento ligado a unha normalización da actividade empresarial após o período estival. O comportamento da tarifa eléctrica levou o presidente do Goberno español, Pedro Sánchez, a anunciar a adopción de medidas urxentes. Así, o xefe do Executivo estatal aseverou nunha entrevista concedida ao xornal El País que o recibo da luz rematará a finais de ano nuns valores semellantes aos do ano 2018. As súas palabras recibiron os parabéns da ministra de Traballo, Yolanda Díaz, quen recoñeceu a “satisfacción” polas declaración do líder socialista. Tamén onte se pronunciou ao respecto a vicepresidenta primeira do Goberno español e ministra de Asuntos Económicos e para a Transformación Dixital, Nadia Calviño, quen descartou a creación dunha empresa enerxética pública como demanda Unidas Podemos e advertiu de que o Executivo ten intención de tomar medidas legais "inmediatas" contra as empresas hidroeléctricas que están a incorrer en "malas prácticas" polo baleirado de encoros.