As políticas neoliberais que nos afogan

Estes días nos que as dificultades do sector agrario e gandeiro ocupan as principais páxinas e unha parte da poboación manifesta o seu apoio ás persoas que cada día producen os alimentos que precisamos semellan unha grande ocasión para reflexionar sobre este tema. As políticas neoliberais impulsadas pola maioría de dereitas nas institucións europeas deixaron hai moito tempo de ter como obxectivo garantir unha alimentación axeitada para a poboación do vello continente e mesmo de tentar que a renda das persoas agricultoras se achegase á doutros sectores produtivos, como constaba nos inicios da Política Agraria Común. Algúns dos seus obxectivos actuais son garantir grandes cantidades de materia prima barata para que as corporacións poidan competir nos mercados internacionais, precarizando a man de obra ou intensificando a produción, ou mesmo empregar a agricultura como moeda de cambio para negociar acordos con terceiros países aos que as empresas europeas pretenden venderlles outros produtos, sexan coches, tecnoloxía ou calquera outro ben. Os acordos con Mercosur, con Nova Zelandia ou con Sudáfrica máis outros que se están negociando ou se negociaron anos atrás, posibilitarán que entren moitos alimentos producidos empregando agrotóxicos e prácticas prohibidas na UE pola súa perigosidade, facendo que sexa imposible para moita da xente agricultora e gandeira europea competir nesas condicións. A cebola que se paga en orixe a 0,39 céntimos chega ao consumidor a 1,93 euros, unha leituga que se paga a 0,21 céntimos alcanza 1,20 euros A desregulación dos mercados e da produción é outro dos mantras neoliberais empregados para garantir a posición de dominio e moitas veces abusiva dos grandes grupos de distribución de alimentos. No ano 2023, Mercadona afianzouse como líder no Estado español neste sistema de alimentos quilométricos, ultraprocesados en gran medida e multiplásticos, cunha cota de mercado de 26%. Carrefour obtivo unha cota de 9,9%; Eroski, un 4,4%; Dia, 4,3%... Custos e burocracia O índice IPOD (Índice de Prezos en Orixe e Destino dos alimentos) do mes de xaneiro marcaba, por exemplo, que a diferenza media porcentual entre o prezo que se pagou en orixe e o que logo se lles cobrou ás persoas consumidoras foi para os produtos agrícolas de 417% e para os produtos gandeiros de 300%. A cebola que se paga en orixe 0,39 céntimos chega ao consumidor a 1,93 euros, unha leituga que se paga a 0,21 céntimos chega a 1,20 euros, a laranxa que se paga a 0,39 chega a 2,05. Prezos ruinosos para as persoas produtoras e cada vez máis dificultades na cidadanía para acceder a unha alimentación variada, con alimentos frescos e nutritivos. A Lei da cadea prohibe as vendas a perdas pero a falta de mecanismos para facela cumprir déixaos totalmente indefensos. A Consellería nin está nin se lle espera. Estes prezos de miseria en orixe conséguense moitas veces cunhas condicións laborais terribles, como as que vemos en ocasións nos telexornais en El Ejido, Huelva, ou noutras zonas con grandes producións e con enormes impactos no medio. Murcia e Almería xa teñen dous terzos dos solos totalmente salinizados. As persoas labregas galegas teñen practicamente imposible competir con esas grandes producións industriais, por iso é un absoluto erro pensar que quitar os poucos límites que teñen esas grandes producións, como se pedía nalgunhas das mobilizacións que hai na rúa, vai beneficiar a agricultura galega. As analíticas da Axencia Española de Seguridade Alimentaria sinalaron que 40% dos alimentos vendidos no Estado español tiñan restos de pesticidas, sobre todo en froitas e verduras, a maioría de produción industrial: 121 mostras contaminadas e 46 praguicidas non autorizados na UE. As persoas agricultoras e gandeiras galegas temos a necesidade de que se modifiquen moitas políticas agrarias, pero o noso gran potencial é producir alimentos de calidade e saudables para o conxunto da poboación, polo que eximir as grandes producións industriais dos poucos límites que teñen en materia de saúde, medio ambiente ou benestar animal é algo que vai contra nós mesmas. Á seca que vive Catalunya hai que engadir o problema de conseguir auga. Ten 40% dos acuíferos contaminados polas altas concentracións de nitratos, derivadas da gran densidade de cabezas de porcino. As emisións de gases de efecto invernadoiro do porcino representou nos últimos anos 46% das emisións do agro. Entre 2000 e 2018 subiron 56%, pero atendendo á presión destas producións industriais permíteselles seguilas aumentando mentres se afogan moitas agricultoras e granxas galegas de bovino, ovino, caprino, sen importar se fan pastoreo ou mesmo se son ecolóxicas, con burocracia e enormes custos. Os señoritos da bandeiriña que defenden que na PAC se siga pagando un 80% das axudas a un 20% dos perceptores, moitos que nin cotizan á Seguridade Social Agraria, non teñen os mesmos intereses que a xente labrega galega.