As empresas eólicas obtiveron ingresos de 6.826 millóns de euros na última década na Galiza

As compañías enerxéticas con actividade na Galiza obtiveron entre 2013 e 2022 uns ingresos de 6.826,7 millóns de euros en concepto de produción de electricidade de orixe renovábel. A maior facturación correspondeuse coas anualidades de 2021 e 2022, como consecuencia do elevado incremento do prezo da luz no mercado grosista. Porén, os peores resultados económicos datan do exercicio de 2016 e 2020, onde ingresaron 349,3 millóns e 402,6 millóns, respectivamente. A pasada anualidade resultou histórica para as empresas eólicas. Nese exercicio, obtiveron uns ingresos de 1.989,6 millóns de euros, destacando a facturación correspondente ao meses de marzo con 252,4 millóns de euros. Precisamente, nesa mensualidade a electricidade alcanzou no mercado grosista o prezo máis levado de toda a serie histórica, ao chegar a 294,3 euros MWh, sumando unha alza media para todo exercicio en relación a 2021 de 72,4%. Os topes de produción A produción eléctrica de orixe eólica situouse na última década na Galiza en 86.742.717 MWh. Segundo os datos achegados por Rede Eléctrica Española (REE), os anos de maior xeración foron 2020 e 2022, con 9.992.238 MWh e 9.720.110 MWh. Pola contra, as peores cifras coincidiron con 2017 e 2016, onde a produción de tecnoloxía eólica ficou en 6.903.686 MWh e en 7.218.889 MWh. Neste sentido, o aumento da potencia instalada e a mellora tecnolóxica dos equipos avanzan un incremento constante da xeración en vindeiros exercicios. A Galiza volveu comportarse na última década como gran produtora de enerxía eléctrica. Sen ir máis lonxe, exportou en 2022 o 40,5% do total da electricidade xerada no país, chegando a 28,1% en 2021, a 31,8% en 2020, a 25% en 2019 e a 35% en 2018. A produción de orixe renovábel vén superando as necesidades de consumo eléctrico da Galiza desde o exercicio de 2020. Aínda así, neste momento atópanse en tramitación outros 17.550 MW eólicos, cuxa entrada en funcionamento implicaría cuadriplicar a capacidade de produción eléctrica do país. O prezo medio da electricidade no mercado grosista para o período de 2013 a 2022 situouse en 76,5 MWh. Neste sentido, destacan as cifras de 2021 e 2022, onde o prezo medio de electricidade rexistrou 204,7 euros MWh e 118 euros MWh. A este respecto, os datos ofrecidos polo Operador do Mercado Ibérico da Enerxía (OMIE) indican que a luz rexistrou o custo máis baixo da última década no ano 2020, con 40,3 MWh e no ano 2016 con 48.4 MWh. Os ingresos das compañías enerxéticas víronse favorecidos polo aumento do prezo da electricidade, que rexistraron valores históricos nas últimas anualidades. As causas desta alza nos custos da luz son diversas, porén, resulta decisivo o sistema de fixación de prezos da electricidade vixente na Unión Europea (UE), denominado sistema marxinalista, que non atende aos custos reais de produción das diversas tecnoloxías para fixar o valor final da factura. As marxes de beneficios Os beneficios das empresas eólicas son elevados. Os estudos elaborados por diversos organismos independentes apuntan á recuperación do investimento necesario para erguer un parque nun prazo inferior a dous anos, algo que non acontece en case ningún proxecto económico. A maiores, máis de dous terzos da potencia eólica da Galiza está suxeita a un sistema de primas por parte do Estado, que subvenciona a súa produción xerando uns ingresos extraordinarios. O Observatorio Eólico da Galiza (OEGA) estuda os beneficios xerados por diversos complexos eólicos. Así, en relación co parque eólico do Reboiro, emprazado entre os concellos de Baralla (Ancares), Castroverde e O Corgo (comarca de Lugo), sinala que “se o prezo do MWh fose o de 2019 ou 2020, a facturación anual da electricidade do parque mencionado estaría entre 7 e 9 millóns de euros, pero se o prezo fose o de 2021 a facturación anual sería 20,5 millóns, e se a electricidade fose vendida ao prezo medio de marzo 2022, a facturación anual sería de 35,5 millóns”, o que significaría que empresa recuperaría o investimento en 14 meses. Badulaque é un parque eólico de 102,4 MW que a empresa pública italiana Enel pretende instalar nos concellos de Cedeira, Moeche, Valdoviño (Ferrolterra) e Cerdido (Ortegal). A súa construción require un investimento de 142 millóns de euros, porén, OEGA asegura que que “se o prezo fose a media de 2020, a facturación alcanzaría os 25 millóns de euros. Até case 60 millóns se o prezo fose o de 2021. Ese volume de facturación alcanzaría os 82 millóns de euros anuais se o prezo medio fose o de 2022. E de ser o de setembro de 2023, esa facturación anual alcanzaría case os 54 millóns”. Así, a valores de 2023, a instalación estaría amortizada en menos de tres anos. As marxes de beneficio das instalacións eólicas non van acompañadas nun aumento dos ingresos para as propietarias e os propietarios dos terreos onde se instalan os parques nin para as Administracións. Sen ir máis lonxe, o parque Badulaque achegaría anualmente para as arcas públicas 392.000 euros, dos que 95.000 serían recadados pola Xunta da Galiza en concepto de canon eólico e 297.000 polos Concellos de Cedeira, Cerdido, Moeche e Valdoviño polo pago do Imposto de Bens Inmóbeis (IBI) e do Imposto de Actividades Económicas (IAE). Un novo modelo enerxético que aposte polo consumo de proximidade As comunidades excedentarias en produción eléctrica traballan para sacar vantaxes desta situación. Mentres a Galiza continúa sen pór ningunha alternativa enriba da mesa, outros territorios como Castela e León ou Aragón buscan compensacións á súa especialización produtiva en xeración eléctrica. Neste sentido, esta última comunidade aprobou no pasado mes de marzo unha normativa que impulsa o “consumo eléctrico de proximidade”, dirixido a rebaixar o prezo da factura a aquelas zonas que padecen o impacto social e ambiental dos proxectos de renovábeis. O membro do Colectivo Bidán, Quico da Silva, en declaracións a Nós Diario, considera chave a aposta polo quilómetro cero enerxético. Esta proposta consiste “en achegar os consumos a onde está a produción por razóns de eficiencia económica e de sustentabilidade ambiental”. Nesta liña, Da Silva explica que “achegar as industrias aos centros de xeración permite abaratar os consumos, eliminar as perdas de electricidade polo transporte, que en 2022 representaron dous millóns de megawatts hora e avanzar nun modelo con moita menor afección ambiental, social”. Quico da Silva defende “a necesidade dunha estratexia enerxética de país, dun ente ou organismo propio, público, que planifique, execute e participe no seu desenvolvemento, e dunha nova lei galega do sector eléctrico, que contemple, entre outros aspectos, facer uso dos excedentes dentro do denominado quilómetro cero ou consumo de proximidade, como xa se ten regulado en Aragón”.