O teatro de Manuel María viaxa en autobús da man de Quico Cadaval

Unha das moitas particularidades que tiñan os autobuses da empresa Castromil era que neles se repartían os Contos do Castromil, unha colección de trinta textos literarios de autores e autoras galegas, editados en pequeno formato, que chegou a ter case medio millón de exemplares distribuídos. Nalgún momento da década de 1990, caeu nas mans do autor e director Quico Cadaval o número 4 da colección: un texto teatral titulado Auto do Castromil ou a revolución dos baúles, que asinaba Manuel María. "Xa naquel momento gostei moito, pareceume moi divertido e moi teatral. E léndoo máis en profundidade, decateime de que Manuel María conectaba aquel texto co teatro das vangardas dos anos trinta e coa literatura de Ramón Otero Pedraio, a quen o auto homenaxea explicitamente. Era unha mestura de teatro popular e teatro de vangarda moi atractiva". Onte, trinta anos máis tarde, o Teatro Principal de Santiago de Compostela acolleu a estrea de O auto do Castromil, na posta en escena que o propio Cadaval dirixiu coa compañía Producións Teatrais Excéntricas e coa que gañou o Certame Manuel María de Proxectos Teatrais. Quico Cadaval pon en escena a Manuel María O renacemento cultural Esa mestura de teatro popular e teatro de vangarda remite á última obra dirixida por Quico Cadaval, a adaptación de O porco de pé de Vicente Risco, na que combina con intelixencia e humor a partes iguais eses dous elementos. "En realidade, en O porco de pé xa está case implícita a adaptación frankesntein, por usar un termo de moda, ao teatro. Mais en O auto do Castromil non pretendo entrar nese mundo de barracón dos anos 30 e busquei máis achegarme ao teatro da década de 1970, un teatro urxente, moi debedor do Odin Teatret de Eugenio Barba, que andaba á busca de formas populares de expresión que puidesen expresar ben as mensaxes emancipatorias e antiimperialistas que se pretendía comunicar. Así, Cadaval liga na obra a homenaxe a Otero Pedraio que aparece no texto de Manuel María cunha outra homenaxe aos pioneiros do teatro profesional galego que a finais da década de 1970 e principios da de 1980 deron forma ao teatro profesional na Galiza. "Entre o atentado a Carrero Blanco e o intento de golpe de Estado de Tejero, dáse na Galiza un momento case revolucionario, una época de toma de conciencia nacional que vai acompañada dun renacemento cultural como non se coñecía en décadas", expón o director. "Aquí non existía nada, mais o pobo sempre foi moi teatreiro, e iso explica esa pescuda das compañías da altura en explorar formas de teatro popular, inspiradas polo Odin Teatret. Aí están as obras de Vidal Bolaño, as de Manuel Lourenzo, as do grupo de Ourense... Posteriormente, todo aquel rexurdimento -que tamén se deu no resto das artes, non só no teatro- foi substituído pola movida". Canto a Otero Pedraio, o director confesa sentirse canso de que sempre se presente o patriarca ourensán en contextos conservadores. "Creo que é un bo momento para situar Otero nun contexto revolucionario. Fálase moito do seu conservadorismo, mais non tanto de que, por exemplo, apoiou a Frente Popular, xunto a Castelao e Bóveda, e que deu máis de cincuenta mitins pedindo o voto para ela", lembra. O irresistíbel ascenso do porco de pé Popular e subversivo A panoplia de temas que instiga o Auto do Castromil levaron a Cadaval a empregar fragmentos doutras obras de Manuel María para enfrontar o retrato dunha época de grandes acontecementos, no político e no cultural. "O auto é moi estimulante teatralmente, pero como texto é máis limitado, por iso o mesturo con outros textos teatrais que completan ese retrato. Mais creo que son respectuoso coa vontade de Manuel María de facer un teatro didáctico, popular e mesmo un pouco panfletario. El era un autor inxenuo que estaba moi perto desas expresións populares que retrataba e que o teatro da década de 1970 explorou a fondo como elemento politicamente subversivo". Pancho Pillado: teatro contra a amnesia Comeza a xira A obra estreada onte terá funcións no Teatro Principal de Santiago de Compostela hoxe e mañá. A continuación, o espectáculo continuará xirando durante os vindeiros meses con funcións na Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia (23 de xullo), na Mostra de Teatro de Cariño (15 de agosto), en Sarria (10 de setembro), en Narón (16 de setembro), en Monterroso (23 de setembro), na Pobra do Boullón (24 de setembro), en Ames (6 de outubro), en Foz (20 de outubro), en Vilalba (21 de outubro), en Ribeira (3 de novembro), en Noia (4 de novembro), en Arteixo (10 de novembro), en Outes (18 e novembro) e en Ortigueira (25 de novembro). O teatro que recupera a memoria e a identidade Unha orixinal fórmula para dar a coñecer o teatro de Manuel María A montaxe de Excéntricas está protagonizada por un elenco de catro intérpretes formado por Rocío González, Víctor Mosqueira, Marcos Orsi e Patricia Vázquez, e conta co espazo sonoro de Piti Sanz, iluminación de Octavio Mas, e escenografía e figurinos de Carlos Alonso, todas elas persoas que colaboran habitualmente con Cadaval. A orixinal fórmula da Casa-Museo Manuel María para convocar o Certame de Proxectos Teatrais consiste en buscar a complicidade de Concellos, Deputacións e outras entidades que se comprometen a que o espectáculo se represente dentro do seu ámbito, asegurando unha xira cun mínimo de corenta funcións. Se cadra, cúmprese así a vontade de Manuel María de que o seu Castromil viaxe, espallando a súa mensaxe, ao longo de todo o país.