Precisamos dunha escena operística galega?

Falamos hoxe do xénero músico-teatral por excelencia, a ópera. A ópera vén caracterizada pola súa complexidade e pola confluencia nela de diferentes expresións artísticas, todas elas imprescindibles para o resultado final. Así, o teatro está en sintonía coa música e a música é fundamental para nos traducir a esencia do drama. Na ópera conflúen con naturalidade, música, literatura, drama, danza, pintura e, froito desta complexidade, abrolla o fascínio que, fóra de calquera outra consideración, é capaz de xerar. Toca agora poñer o foco nun ámbito da produción musical practicamente inexistente en Galicia A ópera non é allea á conformación da nosa identidade cultural e, ao longo do tempo, ten acadado certo protagonismo e volume de actividade en teatros dalgunhas vilas e cidades. Porén, esa presenza chega moi debilitada en pleno século XXI. Temos comentado aquí, como a música de corte máis académico (á marxe da música sinfónica) presenta en Galicia certas eivas, que a relegan a un segundo plano, se o comparamos con outros ámbitos da cultura considerados elementos estruturais, como o teatro, o audiovisual, as músicas populares ou a industria editorial. Mais toca agora poñer o foco nun ámbito da produción musical practicamente inexistente en Galicia, malia que, décadas despois da inauguración dun novo marco autonómico e constitucional, estaría probablemente chamado a asumir un papel identitario clave na construción do modelo cultural. Teatro da ópera En Galicia non existen programacións estables de ópera nin equipamentos aptos para acollelas e resulta rechamante que tampouco tivese lugar un debate serio sobre a necesidade de impulsalas ou non, co ánimo de competir con outros centros de referencia. Un dos puntos esenciais do debate sería a necesidade de contar cun teatro da ópera con todos os centros de produción e cadros de persoal a el asociados, que permitisen acadar o nivel de excelencia necesario para estar á altura dos mellores. Son varios os argumentos que se poderían expor a favor dun teatro da ópera galego, pero tamén algunhas as obxeccións, sen deixar de lado os aspectos relativos á racionalidade na xestión dos recursos, que deberían presidir a discusión. En contra, podemos argüír o selo elitista que se lle pode atribuír á ópera así como os enormes custes que tal industria xeraría. Mais neste sentido é preciso ter en conta o grande salto que a ópera do século XXI deu con respecto a modelos ancorados no pasado, aínda vixentes tamén no noso país. A ópera contemporánea está chamada a ser un potente revulsivo, que permita revisitar os grandes temas e desafíos que atinxen á humanidade. Grazas ao grande atractivo que o aparato da ópera é quen de xerar, podemos dicir que estamos ante unha poderosa ferramenta educativa, que permite encararse a diferentes públicos, en moi diversos rexistros, e provocar así debate para desfacer estereotipos e abrir espazos para a diversidade e multiculturalidade, a través dunha escoita crítica. Fuga de talentos A respecto dos custos, pensemos tamén nos fluxos económicos que esta industria orixinaría, probablemente moito máis eficientes que os derivados doutros eventos efémeros, con contas de resultados máis que cuestionables. Por riba, a existencia dun teatro da ópera galego sería, sen dúbida, fonte de creación de emprego pero, ademais, permitiría centralizar e aumentar a eficiencia de diferentes centros de creación e produción actualmente dispersos. O cadro de persoal dun teatro da ópera engloba todo un sofisticado armazón profesional, que contribuiría a xerar emprego estable para moitos sectores da industria cultural. Alén disto, un teatro da ópera serviría de canteira para a reciclaxe e formación de novos profesionais, con todo o tráfico que isto provocaría, activando ou reactivando outros sectores. A proxección exterior da cultura galega sairía reforzada grazas á creación dun turismo cultural de calidade e poríase freo á fuga de talentos, favorecendo o retorno dos mellores profesionais que operan no exilio. A ópera foi tradicionalmente un elemento esencial no desenvolvemento dun sentir identitario, sen deixar de lado o poder normalizador que, para unha cultura como a nosa, incluída a lingua, exercería unha escena operística como a que tratamos de describir. A busca dunha sede para o teatro sería unha das grandes cuestións. Os localismos suporían, en calquera caso, un dos maiores perigos para o éxito dun proxecto así. O Teatro da ópera da Cidade da Cultura, aínda partindo da absoluta irracionalidade do proxecto no seu conxunto foi, quizais, e unha vez que este botou irremisiblemente a andar, unha oportunidade perdida.