Unha mostra reúne a historia dos festivais fotográficos galegos e portugueses

40 anos de festivais. Uma possível história da fotografia luso-galaica é unha exposición encadrada no festival dos Encontros da Imagem de Braga, en Portugal, que repasa, a través dunha serie de imaxes e de documentos representativos, a traxectoria e a relación que tiveron co paso do tempo os festivais galegos e portugueses, nomeadamente os propios Encontros da Imagem, o Outono Fotográfico e a Fotobienal. Non se trata dunha simple exposición de imaxes incluídas nos festivais, senón que é un repaso dos documentos, a elaboración e a arte destes eventos. Está dividida en tres partes, cada unha delas a cargo dos respectivos directores dos festivais. Como exemplo, na parte correspondente co Outono Fotográfico o público atopará unha instalación cunha ambientación festiva na que se representan, a través de bandeirolas, os distintos cartaces das edicións do festival, xunto cunha serie de libros. Unha mostra que é toda unha celebración e unha ambientación dos tres festivais, creando un universo ao seu redor. Esta exposición foi proposta polo director artístico dos Encontros da Imagem, Vítor Nieves. O obxectivo, como relata Xosé Lois Vázquez —quen foi director do Outono Fotográfico de Ourense— era “estabelecer o inicio dun posíbel relato común aos tres eventos, é dicir, como colaboraban e se interrelacionaban e que iso quedase dalgunha maneira plasmado na exposición común”. A mostra preparouse a través dunha serie de videoconferencias entre os directores de cada un dos tres festivais: Manuel Sendón foi encargado da presentación da Fotobienal viguesa; Rui Prata, dos Encontros da Imagem de Braga, e, no caso do Outono Fotográfico de Ourense, o curador foi Xosé Lois Vázquez. A idea que se atopa detrás desta exposición é honrar tanto a traxectoria particular como común destes festivais. Segundo Manuel Sendón, a relación baseábase, principalmente, na intención de cooperación froito da falta de medios. Un exemplo é como se trasladaba material como os marcos desde Vigo até Braga, lembra, e como este traslado corría a conta da propia organización do festival. Pola súa parte, Xosé Lois Vázquez comenta que a interacción entre os tres festivais tiña lugar, sobre todo, co “intercambio de exposicións e o préstamo de salas”. Materiais da extinta Fotobienal de Vigo. (Foto: Nós Diario) No momento da creación da Fotobienal, no ano 1984, a fotografía non era vista aínda, afirma Manuel Sendón, como unha disciplina artística, “senón como unha afección, na que a única importancia residía nas características técnicas das pezas”. Esta falta de apreciación supoña unha falta de medios económicos e mesmo institucionais. Xosé Luís Suárez Canal, cocreador da Fotiobienal de Vigo canda Sendón, coincide na falta de financiamento municipal como causa da desaparición deste evento no ano 2000. Isto está presente, aínda que en menor medida, no caso do Outono Fotográfico e os Encontros da Imagem, que aínda seguen a organizarse ano tras ano. Vínculos transfronteirizos Outro dos vencellos de cooperación entre festivais galegos e portugueses, segundo Suárez Canal, é o da inspiración nas ideas. Pola súa parte, Vázquez comenta que a relación entre os tres festivais levou á conformación dun "polo de acción e de difusión fotográfico que formou e impulsou a fotografía nesta área xeográfica". Exemplo disto é a exposición no Outono Fotográfico e os Encontros da Imagem da colección de libros 'Do trinque', creada por Suárez Canal e Sendón tras concluír a Fotobienal viguesa. O material creado era de interese nas outras exposicións mesmo cando se trataba duns libros. Estes tres festivais poñen de manifesto a similitude cultural que se dá entre Portugal e a Galiza, consecuencia, segundo Manuel Sendón, da proximidade xeográfica. Porén, Sendón repara en que tanto da Fotobienal como o Outono Fotográfico e os Encontros da Imagem tiñan unha ollada internacional. Isto é, se ben unha das pretensións, por exemplo, da Fotobienal era, en palabras de Manuel Sendón coincidindo con Suárez Canal “recuperar, divulgar e estudar a fotografía histórica galega”, tamén se pretendía “incluír Galiza na conversa da fotografía internacional”. Para isto incluíronse, durante as súas nove edicións, distintas personalidades da fotografía internacional. Creábase, segundo Sendón, unha relación entre dous territorios –Galiza e Portugal– que “non tiña por que pasar por Madrid”. Facendo, ademais, o territorio galego unha porta de entrada de importantes fotógrafos internacionais, á vez que se apostaba na fotografía emerxente local, valores que atopamos hoxe nos Encontros da Imagem. Segundo Suárez Canal, as referencias dos festivais galegos e portugueses extráense “da fotografía universal e das correntes que van xurdindo a medida que pasa o tempo”. Esta exposición sobre os vencellos da fotografía galega coa portuguesa poderá visitarse no Mosteiro de Tibães, en Braga, até o vindeiro 2 de novembro. Extinta mostra en Vigo: Fotobienal, precariedade e aproveitamento de recursos A exposición de Braga mostra a historia de tres festivais fotográficos nos que a precariedade xogou un papel importante, levándoos á cooperación para sortear a falla de recursos. Entre eles, un caso a destacar: o da Fotobienal de Vigo. O traballo de Xosé Lois Suárez Canal e Manuel Sendón sacou adiante nove edicións. A falta de medios levou á necesidade dun “voluntarismo absoluto” no que os curadores tiñan que ocuparse de todos os aspectos do festival, desde as relacións públicas até os aspectos máis técnicos ou loxísticos. O carácter autodidáctico, como conta Sendón, influía na aprendizaxe dos curadores, que era “en base á intuición, posteriormente convertida en formación”. Grazas a viaxes realizadas a encontros fotográficos como os de Arles (Francia) ou Nova York (Estados Unidos) foron quen de transportar a Vigo a obra de creadores da talla de Nan Golding, Cristina García Rodero ou Martin Parr. O obxectivo era a creación dun espazo que resultase interesante para os artistas internacionais, de forma que quixesen participar del sen recibir a compensación económica que percibirían noutros festivais con máis orzamento. Incluíase tamén a fotografía de arquivo, conseguindo ser referentes grazas “ao bo aproveitamento de escasos recursos”.