Coímbra, capital do teatro galego

"A miña percepción persoal é que a relación entre a escena galega e a portuguesa segue suscitando un grande interese por parte das xentes do teatro de ambas beiras do Miño. É unha ligazón que ten unha longa historia detrás e que pasou por etapas de proximidade máis intensa e por outros máis baixos. E creo que eses ciclos teñen a súa orixe no grao de compromiso con que as institucións abordan esa relación en cada momento". Quen así fala, en conversa con Nós Diario, é Pedro Rodrigues, produtor da compañía A Escola da Noite que, xunto con Cena Lusófona (Associação Portuguesa para o Intercâmbio Teatral), vén de organizar a Mostra de Teatro Galego en Coimbra, que presentou oito espectáculos galegos en diferentes espazos da cidade, ademais de diversas actividades como obradoiros, exposicións, lecturas dramatizadas, unha masterclass, unha instalación/performance, unha mesa redonda, unha presentación de libro, unha feira do libro galego e mesmo unha sesión de baile. "A mesma organización desta Mostra foi posíbel grazas a que contamos co apoio financeiro da Direção-Geral das Artes (DGArtes) do Ministério da Cultura portugués e de varias institucións galegas, moi especialmente das Deputacións da Coruña e de Lugo", engade Rodrigues. "Tamén houbo colaboración do Centro Dramático Galego que cooperou na produción da lectura dramatizada -dirixida por Carme Portaceli, directora do Teatre Nacional de Catalunya- de Castelao e a súa época, un proxecto de 1969, do catalán Ricard Salvat". A obra de teatro sobre Castelao que uniu Galiza, Portugal e Catalunya Un camiño longo A Mostra de Teatro Galego foi un éxito que moveu toda a cidade de Coimbra e que satisfixo todas as expectativas dos organizadores. "O éxito atinxiu toda a cidade e todos os tipos de audiencias. Ademais, estamos enormemente contentos polo feito de que o entusiasmo do público foi medrando a medida que a Mostra ía desenvolvéndose", explica Rodrigues. "E, polo que nos dixeron, tamén os artistas participantes están dispostos a profundar neste encontro". Ánxeles Cuña, de Sarabela Teatro, concorda en que "foi unha experiencia incríbel, porque lograron elaborar un relato moi coherente sobre o teatro galego. Ademais, é unha xente excepcionalmente xenerosa e entregada, polo que non só se converte nunha actividade moi axustada, senón tamén entrañábel, pola calidade humana dos organizadores e do público". Cándido Pazó, que xa ten unha vinculación que vén de moi antigo con A Escola da Noite, tamén destaca o valor da convivencia creada no encontro. "É básico o coñecemento persoal da xente que fai teatro. Ás veces teorizamos moito sobre as relacións entre Galiza e Portugal, pero en moitas ocasións todo queda en grandes pronunciamentos sen nada detrás. Pola contra, A Escola da Noite e Cena Lusófona veñen construíndo unha sólida rede de relacións levando a cabo proxectos tanxíbeis, que permitan que nos vaiamos coñecendo e intercambiando experiencias máis alá dos tópicos. Sei que é un lugar común, pero neste campo é certo iso de que se fai camiño ao andar". Un deses proxectos tanxíbeis dos que fala Pazó e, sen dúbida, a brillante Antologia de Teatro Galego Contemporâneo editada pola Cena Lusófona, unha obra en dous volumes que recollen doce pezas de teatro galego das últimas décadas -de Xohana Torres, Manuel Lourenzo, Luísa Villalta, Vidal Bolaño, Raul Dans, Vanesa Sotelo, Marcos Abalde...- e que, en palabras de Ánxeles Cuña "está elaborada cun rigor incuestionábel; é unha obra que ningunha entidade nin institución foi quen de facer aquí". Unha antoloxía achega a dramaturxia galega das últimas décadas a Portugal Vocación integral Para mostrar a diversidade e a calidade do teatro galego, A Escola da Noite elaborou un programa que combinaba obras de grandes vultos da cultura da Galiza -Libre coma os paxaros, de Teatro do Atlántico, baseado en textos de Rosalía de Castro; a adaptación de O porco de pé, de Vicente Risco, montada por PT Excéntricas e dirixida por Quico Cadaval; ou Arraianos, de Sarabela, que adapta a obra homónima de Méndez Ferrín- con espectáculos de novos creadores -Á mesa!, do Grupo Oportunista de Drama; ou Hugo, de Os Náufragos. Ademais, Avelina Pérez realizou unha residencia de tres semanas en Coimbra da que resultou un espectáculo novo, Desde ese silencio. "A proposta é moi ambiciosa, destaca Pazó. Non se limita a programar espectáculos, senón que -con todas esas actividades que van desde a mostra de libros até os obradoiros ou as performances- ten unha vocación integral que é moi interesante. Nestes tempos é algo extraordinario". "O público portugués, e concretamente en Coimbra, está familiarizado cos clásicos da literatura galega", declara Pedro Rodrigues. "A poesía de Rosalía, especialmente, é moi coñecida. Mais a respecto do que sucede na dramaturxia contemporánea, o nivel de coñecemento é moito máis cativo. As persoas non teñen moitas oportunidades de ver espectáculos actuais. Por iso estamos moi felices de ter contribuído á creación da nova obra de Avelina Pérez, que tivo varios encontros coas persoas espectadoras e que estreará o espectáculo proximamente na sala Ensalle de Vigo". Rodrigues destaca dous momento de especial intensidade entre os asistentes. "O final de Cigarreiras, o espectáculo de Contraproducións dirixido por Cándido Pazó, e o Complexo de Edipo, de Quico Cadaval; ambos espertaron unha emoción moi viva entre a audiencia". Ourense ergue o teatro contra a barbarie De Galiza e Portugal á Lusofonía A Escola da Noite pasou onte polo Festival Internacional de Teatro de Ourense (FITO), presentando un espectáculo, O homem do caminho, que mantén ese espírito de irmanamento e cooperación: trátase dunha coprodución coa compañía do Brasil Quinta Parede que pon en escena un texto do tamén brasileiro Plinio Marcos. "Creo que é interesante que, en Ourense, se poidan escoitar e comparar eses diferentes sotaques que ten a lingua portuguesa. É probábel que na seguinte Mostra de Teatro Galego invitemos tamén algunha compañía do Brasil, ou dalgún outro país lusófono, para ampliar esa rede de complicidades", remata Rodrigues. O galego e o portugués fían as pezas do Teatro do Porvir