Belém Tajes, gañadora do Premio Narf: "A realidade está no directo, no escenario non hai filtros"

Navegando entre a tradición atlántica e a experimentación sonora, Belém Tajes mergúllanos no seu proceso creativo, na valentía de construír un camiño propio fóra das modas e na emoción de recibir un premio, o Narf, que honra memoria, identidade e risco artístico. —O Premio Narf é un recoñecemento cun peso simbólico moi forte na música galega. Como viviu o proceso desde a nominación até o momento de coñecer que o gañaba? Desde o primeiro momento foi unha experiencia moi especial. Estar de finalista xa foi un recoñecemento enorme, sobre todo porque compartiamos candidatura con proxectos moi distintos entre si, cada un cun universo propio moi definido e cun nivel artístico altísimo. Iso fixo que, honestamente, sentise que a decisión final ía ser moi difícil para o xurado. Cando nos comunicaron que estabamos seleccionadas, vivímolo con ilusión pero tamén con respecto, porque sabiamos que non era un premio calquera. O Premio Narf leva asociado un nome moi importante na música galega contemporánea, e o feito de que a organización confiase no noso traballo xa nos parecía un logro. E chegar á final, e ademais gañar, foi profundamente emocionante. Coñecín Fran Pérez 'Narf' en 2014 e gardei un recordo moi especial del: a súa forma de estar no mundo, o seu humor, a súa visión artística e vital. Así que, persoalmente, este premio tivo tamén unha dimensión emocional fondísima. Sentino case como unha conversa aberta no tempo que agora se retoma a través da música. Para a banda e para min supón un impulso enorme. Pero tamén unha responsabilidade bonita: honrar un legado artístico comprometido, honesto e inquedo. Seguimos en estado de sorpresa, pero sobre todo agradecidas e felices. —A actuación na final foi un exercicio de risco e identidade artística. Como concibiron esa posta en escena? Foi un proceso moi intenso e, ao mesmo tempo, moi gozoso. Decidimos levar unha proposta que nos puxese a proba e que reflectise quen somos agora: un proxecto en crecemento, con inquedanzas sonoras e ganas de arriscar. Por iso escollemos Amar o mar para a final, unha canción que nunca antes tocaramos ao vivo e que musicalmente tiña moitos retos: percusións intrincadas, capas sonoras, seccións vocais que requiren precisión e sensibilidade… E dentro da final incluímos tamén Samurai, onde introducimos un bombo tradicional —algo pouco habitual fóra do contexto folk— combinado con bases electrónicas, violín e baixo pedal. Esta fusión de tradición e electrónica é delicada de soster en directo, pero para nós é unha declaración de intencións: o noso son bebe da raíz pero non queda nela inmóbil, dialoga coa modernidade. Ensaiamos moito, mais sen perder o sentido lúdico. Había un espírito de laboratorio creativo, case de xogo, onde todo podía probase e reformularse. Sabiamos que podiamos fallar, que era arriscado estrear un tema nun momento tan importante, pero sentiamos que arriscar era coherente coa nosa maneira de facer música. O resultado foi marabilloso: esa adrenalina previa, esa incerteza… e logo sentir a conexión coa xente. Iso paga todo o traballo. —O seu proceso creativo semella ser íntimo pero tamén colectivo. Como crea evoluciona un tema? O proceso creativo é unha especie de viaxe en espiral. Adoito comezar soa, coa melodía e a letra. A palabra é fundamental para min: busco que teña forza, que conte algo, que emocione ou, polo menos, evoque unha paisaxe emocional. A melodía nace case sempre pegada á palabra. Despois entra Nico, guitarrista e coprodutor, e coa súa sensibilidade sonora a canción comeza a transformarse. El ten unha mirada moi cinematográfica, e iso axuda a abrir universos dentro de cada peza. Logo integramos ideas doutros músicos —como Peter e Cibrán— e o resultado final convértese nunha criatura colectiva. O disco fíxose así: voces pasadas por cinta analóxica, instrumentos procesados con pedais e colaboracións espontáneas. Fixemos cousas non convencionais, como pedir a seguidores de instagram clips de voz para crear un océano humano e representar o mar. Ao principio as cancións eran pequenas e íntimas, pero medraron e gañaron personalidade. Foi como estar nun laboratorio e unha aprendizaxe preciosa. —Manter unha voz propia lonxe do mainstream require valentía. Que significou para transitar ese camiño creativo e emocional? Crear desde a verdade propia e non desde o que “se supón que funciona” comercialmente é un acto de valentía e tolemia á vez. Hai momentos de dúbida, claro, mais tamén unha certeza interna moi forte: querer dicir algo honesto. Cando a túa música non encaixa en etiquetas, vas quedando nas marxes. E eu estou orgullosa diso. As marxes son fértiles, son lugares de risco e vida. Este disco foi unha proba-erro constante, unha aprendizaxe continua e un acto de fe artística. E agora este premio confirma que ese camiño, aínda que máis lento, paga a pena. Dá forza para seguir. —Como naceu a súa relación coa música e cando se decatou de que este era o seu camiño vital? Sempre tiven unha pulsión artística moi forte: escribía, pintaba, inventaba historias. Entrei nun grupo de pandeireteiras mentres aprendía gaita. A profesora díxome que tiña unha voz que debía coidar, as miñas amizades animáronme, e comecei a dar clases. Cando empecei, o tradicional non estaba de moda e dicíanme: “Moi ben, pero con isto a onde vas?”.E pouco a pouco fun atopando o meu lugar e entendendo que a miña voz artística era unha mestura de todo iso: a tradición, si, pero tamén a liberdade, o risco, a experimentación. Logo estudei maxisterio e compaxinei estudos e traballos con proxectos musicais. Ao principio era case unha exploración persoal, un espazo íntimo para probar, e foi moi emocionante ver que a xente conectaba. Hai cinco anos decidín pór o meu nome ao proxecto, asumir a vertixe de presentar quen son sen máscaras nin pseudónimos, e tamén a responsabilidade de sostelo. E aquí estou, con máis camiño andado do que ás veces creo, e con máis ilusión da que imaxinaba ao principio. —Ser muller na industria musical implica enfrontar dinámicas e retos específicos. Que obstáculos viviu e que cambios cre que necesita o sector? Moitos. A presión estética, o paternalismo, a condescendencia… E tamén o perigoso: abusos, silencios obrigados, medos. Vivín situacións duras só por ser muller na música. Tamén está o tema da maternidade e da falta de seguridade e apoio. Na Galiza somos moitas músicas e debemos falar disto con normalidade: saúde mental, acoso, precariedade. Nos últimos tempos apareceron denuncias en redes, e iso é necesario. Non debemos demonizar as que levantan a voz: temos que protexernos e acompañarnos. —Que lle diría a unha rapaza que quere comezar na música pero sente medo ou non sabe por onde empezar? Que non viva para agradar. Que non se compare —as redes son perigosas niso— e que non deixe que a presión estética lle coma o espazo. Que confíe na súa intuición, que a coide. As decisións importantes nacen dentro, non fóra. —Nunha época marcada pola exposición dixital, que lugar ocupan para vostede as redes sociais e que é, en esencia, o que distingue unha artista? As redes son ferramenta e trampa. Permiten chegar lonxe, pero exixen moitísimo. Antes bastaba cun mánager e un espazo en radio; agora tes que ser artista, community manager, editora… Todo á vez. E ademais hai unha falsa espontaneidade: nada é tan natural como parece. A realidade está no directo: no escenario non hai filtros. A voz e o corpo están sen rede. Aí vese quen é artista de verdade. Ese é o momento da verdade. Para min, artista é quen conmove en directo. —Despois deste premio e o impulso que supón, que horizontes se abren agora para o proxecto? Temos previsto tocar na Coruña en breve —agardo poder confirmar proximamente— e estou a gravar e maquinar novas cancións. Gustaríame presentar dous temas arredor de febreiro ou marzo, cando saian as primeiras flores. Ese momento do ano simboliza renacer, e sinto que nós tamén estamos nese punto. Este premio non é unha meta: é un impulso. Un recordatorio de que, cando se fai desde a verdade, algo chega e algo move. Unha maneira de estar na música desde a honestidade e o arraigo Belém Tajes, este 2 de novembro na Coruña. (Foto: Deputación da Coruña) Belém Tajes debulla unha maneira de estar na música que nace da honestidade, da curiosidade e do arraigo profundo coa terra e co mar que a acompañan. É unha artista que entende a tradición como territorio vivo, sempre en movemento, e que se atreve a expandila sen renunciar á súa esencia. “As marxes son fértiles”, afirma, reivindicando ese espazo creativo onde a transformación é posíbel e onde a música pode respirar sen etiquetas. O Premio Narf que acaba de recibir non só recoñece unha traxectoria en crecemento, senón tamén unha forma de crear que reivindica o xogo, o risco e o compromiso emocional coa arte.”Este premio é un impulso, pero tamén unha responsabilidade bonita: honrar un legado comprometido, honesto e inquedo”. Nun tempo onde o ruído e a velocidade parecen marcar o paso, sinala que a música pode ser espazo de pausa, verdade e pensamento. No seu discurso creativo hai un cuestionamento das regras do mercado e das lóxicas da velocidade. “Crear desde a verdade propia é un acto de valentía”, recoñece. “Non fago música para encaixar, senón para dicir algo honesto”, sostén.