Alfonso Pato: "O Festival de Cans ten moitas capas, movéndose sempre no interdisciplinar e no interxeracional"

—Cales foron as bases á hora de programar esta edición? A grella dun festival sempre é un proceso longo. É algo que se fai cun ano de antelación, e ás veces incluso máis. Agora mesmo xa temos fechada unha porcentaxe importante da programación de 2026. Como norma xeral, hai unhas bases polas que nos gusta camiñar, como é a liña social, o rescate da memoria, a perspectiva feminina e feminista... No que respecta á competición, nunca sabes que cousas vas ter, mais tamén as temos en conta cando chega o momento de seleccionar. É a nosa liña editorial. —Aínda que o cinema é o eixo central do festival, tamén hai outros elementos que forman parte del. Cal é a importancia destas actividades en Cans? Buscamos que as actuacións musicais teñan unha conexión co audiovisual, como é este ano o caso de Caamaño&Ameixeiras, pondo o foco no seu traballo de videoclips; o documental Son Seivane, de Xosé Bocixa; ou o que imos facer con Mondra, revisitando a primeira ficción galega, Miss Ledya. Cans ten moitas capas, movéndose sempre no interdisciplinar e no interxeracional. Evidentemente está a competición de ficción, mais tamén deixamos un espazo para os menores de 25 anos, dándolles así a oportunidade de que medren como cineastas. Tampouco nos esquecemos das obras de non ficción máis arriscadas, onde contamos con persoas que moven os marcos do cinema máis narrativo e estandarizado. Alén da parte audiovisual, tamén hai unha conexión imprescindíbel dos contidos coa veciñanza. Exemplos disto son as crianzas que fan de guías para a xente que chega ou que participa na exposición Debuxa Cans, os maiores do centro de día que decoran a aldea ou a veciñanza que fai parte do xurado. Buscamos que o festival estea moi apegado ás persoas que o habitan, non que sexa unha burbulla allea. En moitos lugares, faise un festival nunha zona rural, con moita conexión cos espazos, mais cunha absoluta desconexión das persoas que habitan eses espazos. E iso é xusto o que non queremos ser. Queremos que toda a aldea estea conectada e incluír a todo o mundo para que sexan copartícipes dos contidos. —Este ano, continúan manténdose por enriba das 200 inscricións. Hai 22 anos, cando comezamos, algunhas persoas dicíannos que un festival cunha única competición de cinema feito na Galiza non ía ir a ningunha parte. Agora vemos que non só non era certo, senón que o festival ten un percorrido que aínda ten moito por construír. Nós tamén nos sentimos parte dese proceso de construción dun cinema propio, que se fixo nas últimas dúas décadas e que está en permanente evolución e ebulición. —Nesta edición tamén se estrea o documental, promovido polo propio festival, sobre o tráxico accidente de autobús que marcou a aldea. Como xurdiu esta idea? En febreiro fixéronse 70 anos do accidente. Foi ocasionado por un autobús que explotou e no que faleceron 31 persoas queimadas diante do colexio. As crianzas que estaban aí quedaron marcadas para sempre. Son unha xeración que agora xa rolda os 80 anos. Por iso, considerabamos que era urxente rexistrar a memoria do que aconteceu e da pegada que deixou ese día. Este é un exemplo máis de como, desde o festival, buscamos integrar á veciñanza e estar en conexión con ela.