"O silencio da puta bandeira"

Son as 8 horas do ano 2014. Traballadoras do servizo de limpeza do Arsenal de Ferrol concéntranse no exterior do edificio militar, de acceso restrinxido, para reclamar o pagamento dos salarios adebedados. Catro mensualidades. A mobilización coincide co acto de izado da bandeira española e o persoal militar pide silencio. Non é a primeira vez. O Almirante Xefe do Arsenal xa amosara, en varias ocasións, o malestar do estamento militar por estas protestas, chegando a pedirlles que se medisen durante a tal cerimonia. Lonxe de calar, as traballadoras, acompañadas por representantes da CIG-Servizos, intensifican os seus berros e apupos. Neste contexto, e como resposta ás peticións de quen ten a capacidade de apremar a empresa concesionaria do servizo de limpeza, Cleanet, para que pague ás traballadoras, o sindicalista da central nacionalista Pablo Fragoso berra "aquí tedes o silencio da puta bandeira" e "hai que plantarlle lume á puta bandeira". Tras isto, o Almirante dirixe un informe á Fiscalía de Ferrol, que decide interpor denuncia contra Fragoso. O Xulgado do Penal nº 1 da cidade condena o sindicalista da CIG por un delito de inxurias, considerando que os militares que estaban participando no izado da bandeira española se sentiran "humillados" polos seus berros, e impón unha multa de 1.260 euros, que poderían traducirse en privación de liberdade en caso de impago. Preséntase recurso de apelación perante a Audiencia Provincial da Coruña, que o desestima confirmando a sentenza condenatoria en 2018. Posteriormente, o Tribunal Constitucional (TC) admite a trámite o recurso de amparo, considerando que o asunto ten "especial transcendencia constitucional". O propio Ministerio Fiscal solicita que se estime o recurso do sindicalista da CIG por entender que a sanción era desproporcionada, non se considerara o contexto, nin os obxectivos da mensaxe. Malia isto, en decembro de 2020, o TC, por seis votos contra cinco, desestima o recurso considerando que as expresións emitidas transmitían intolerancia, sentimento que non está protexido polo dereito á liberdade de expresión. Expresión de protesta En última instancia elévase o caso ao Tribunal Europeo de Dereitos Humanos (TEDH) e fronte aos tribunais españois este condena o Reino de España por unha violación do artigo 10, "Liberdade de expresión", do Convenio para a Protección dos Dereitos Humanos e as Liberdades, ordenando a devolución dos 1.260 euros e o aboamento dunha satisfacción equitativa de 6.000 euros a Fragoso. O TEDH interpreta que as declaracións do sindicalista non eran un simple insulto, senón unha crítica e unha expresión de protesta e descontento cara ao persoal militar e a empresa de limpeza. Recoñece o dereito dun representante sindical a "un certo grao de esaxeración ou mesmo provocación" nas expresións empregadas e mesmo ten en conta que as expresións emitidas no contexto da protesta demostran un interese xeral para as persoas traballadoras. Durante todo o periplo deste caso polos tribunais españois, desde a primeira sentenza até a última, prímase o respecto á bandeira, que se considera aldraxada, fronte á liberdade de expresión, e o "intenso sentimento de humillación" dos militares, fronte á situación das traballadoras, ás que só ten en conta o TEDH. Porque a quen pode importar a dramática situación que 54 mulleres viviron durante meses, a humillación que tiveron que sentir por ter que ir traballar sen cobrar, o sufrimento que tiveron que padecer por carecer de medios para sustentarse elas e as súas familias fronte o valor simbólico da bandeira. Na rolda de prensa de valoración desta última sentenza, o secretario xeral da CIG, Paulo Carril, cualificaba como "desproporcionada" a actuación da xustiza española. Unha desproporción que considerou que responde á "obsesiva imposición do Estado español da unidade de España e dos seus símbolos nacionais". E así é para o sistema xudicial, para o que é inadmisíbel que se apupe a bandeira española, sequera nun contexto de mobilización social, porque é incapaz de comprender que en Galiza é ínfimo o sentimento de adhesión a todo o que representa a unidade de España. Non fai falta que as persoas sexan nacionalistas para percibir esa bandeira como un símbolo de opresión herdado da ditadura franquista. Por iso a ninguén, naquela protesta, se lle ocorreu que había que calar para admirar o izado da bandeira mentres soaba un himno que non é o noso. E iso é o que realmente provocou tal profunda humillación aos estamentos militares educados nos valores patrios desa patria imposta. E por iso tamén, nas distintas instancias xudiciais non se considerou apupar a bandeira como un acto de "liberdade de expresión", porque o certo é que neste Estado, todo o que cuestione a súa unidade está censurado.