En tres anos caeu na Galiza 20% do emprego feminino no agro e na gandaría

En 2022 o sector primario na Galiza ocupaba 66.600 persoas. Segue a ser unha cifra importante, tanto cuantitativamente —o número equivale a todos os habitantes de Ferrol—, como cualitativamente, polo que representa de asentamento no rural. Mais é unha cifra, ano tras ano, minguante. A caída de ocupación no sector primario na Galiza no exercicio 2022 foi de 0,9%, 800 persoas menos que no ano anterior, acollendo 6% da poboación ocupada no noso país, porcentaxe moi superior á media do Estado español, que é de 3,8%. Mais esa caída ou descenso na ocupación non se dá por igual entre homes e mulleres, pois tamén aquí, no sector primario, son elas as que sofren en maior medida a perda de emprego. No subsector agrogandeiro, a evolución da ocupación entre 2021 e 2022 mostra unha perda de emprego feminino de 3,3% en relación ao ano anterior (600 ocupadas menos) fronte ao incremento nese mesmo período do emprego masculino en 3,5% (1.000 ocupados máis). Se a comparativa se realiza comparando a situación en 2022 a respecto de 2019, a perda de emprego feminino no agro e gandaría é moito máis alarmante. Nestes tres anos perdeuse 19,6% da ocupación feminina (4.300 ocupadas menos). Ao mesmo tempo, o emprego masculino rexistrou un incremento do 6% (1.700 ocupados máis que en 2019). Sector pesqueiro, acuícola e marisqueiro No sector pesqueiro galego, a perda de ocupación afecta tanto a homes como a mulleres, aínda que con maior intensidade ao emprego feminino. En relación co ano 2021, en 2022 o sector pesqueiro perde 8,9% de mulleres ocupadas e 3,8% de homes ocupados, o que implica 600 homes e 400 mulleres ocupadas menos no subsector pesqueiro. Pola contra se a comparación se realiza co ano 2019, este sector aumenta na Galiza no ano 2022 en 2.400 persoas a súa ocupación: 1.300 homes e mais 1.100 mulleres. Cómpre facer unha parada no marisqueo, a actividade no mar que ten maior porcentaxe de emprego feminino: 75% do marisqueo a pé na Galiza corresponde a mulleres. En 2001 había 6.551 permex (permisos de explotación) de mariscadoras, dos cales pertencían á ría de Arousa 2.621, a máis importante. En 2022, na Galiza había 3.614 permex (32% menos), dos cales 1.613 corresponden ás mariscadoras arousás, mil menos que dúas décadas antes. A evolución da ocupación nos sectores primarios mencionados constata o que ao longo destes anos veñen indicando diferentes marcadores e indicadores. Un deles, o de que a Galiza perde 16.000 explotacións gandeiras en 10 anos. Só ao longo de 2022 un total de 3.895 explotacións de vacún de carne, 17% das existentes, botaron o feche na Galiza. Unha media de un fechamento cada dúas horas. Este fechamento nun número tan importante reflíctese tamén na mingua do peso que a Galiza ten no conxunto do Estado español como produtora de vacún de carne. Nun só ano, as granxas galegas de bovino de carne pasaron de representar 26,6% das explotacións no Estado a ser 23,3%. Unha caída de máis de tres puntos nun só exercicio. De feito, o ritmo de clausura das explotacións de vaca para carne duplican o feche das granxas de vacún para leite: o mencionado 16,6% nas primeiras fronte a 7,4% de explotacións leiteiras que tiveron que fechar. Sector do mar A outra pata importante do sector primario na Galiza está vinculada ao mar. Se anteriormente vimos a importante perda de permisos de explotación no marisqueo a pé, hai indicadores que apuntan á non menos alarmante mingua da frota pesqueira galega. A Galiza perdeu nestas dúas décadas un de cada catro barcos. Unha frota pesqueira sen parangón en Europa, como era a galega, certifica ano tras ano a súa perda de barcos e tripulacións, nun descenso constante e continuado que deixa pegada en todos os seus segmentos, desde a frota artesanal que faena no interior das rías até os grandes barcos que traballan na grande altura, en augas de pescarías cualificadas como internacionais. En 2004, segundo datos da propia Consellaría do Mar, a frota galega estaba integrada por 5.565 embarcacións. Case 20 anos despois, en abril de 2023, esa cifra caeu até os 4.222 barcos. Descendeu nestes anos en 1.343 embarcacións, o que supón que se perderon unha de cada catro das existentes daquela. Ou, por dicilo doutro modo, desde 2004 até hoxe cada cinco días dábase de baixa un barco pesqueiro galego. Porcentualmente, a perda maior deuse na frota de altura, aquela que faena en augas comunitarias. Estaba integrada no ano 2004 por un total de 144 barcos e hoxe en día son tan só 70. Trátase de 74 buques menos, unha caída da metade. A maioría dos que fican dedícanse ao palangre de fondo (42). Mentres isto acontece no sector primario, o sector servizos aumenta en peso no mapa do emprego galego. No ano 2022 na Galiza o sector servizos incrementa a súa ocupación en 21.800 persoas, distribuíndose este aumento de forma homoxénea entre homes e mulleres, con 10.700 homes e 10.900 mulleres máis que en 2021. En termos relativos o incremento de ocupación é máis acusado entre os homes cun 3,2%, fronte ao 2,5% de variación interanual da ocupación feminina no sector. A situación no rural galego é dura, complicada, e máis para as mulleres" Non colle por sorpresa a perda de empregos femininos no rural a Isabel Vilalba e Raquel Biscaia. A primeira, gandeira de Lourenzá, comarca da Mariña; é a secretaria xeral do Sindicato Labrego Galego (SLG). A segunda, vinicultora en Viana do Bolo, comarca homónima, fai parte da xunta directiva da Federación Rural Galega (Fruga). "Cada vez ímonos homologando máis a outros territorios do Estado onde levan tempo no que se deu en chamar masculinización do rural, un rural sen apenas mulleres, e aquí iso non era así", indica Vilalba en conversa con Nós Diario. Biscaia lembra un encontro polo rural que decorreu hai meses no Parlamento galego, onde unha enxeñeira advertía de que "desde hai anos as mulleres marchaban do rural. Fornecía toda unha serie de datos que indicaban que iso estaba a pasar, que as mulleres novas marchaban do rural". Un sitio, indica, que é "duro, complicado, e máis se es muller, que tes que cargar cos coidados, onde apenas hai oportunidades, onde tamén hai machismo...". Vilalba apunta a unha mudanza que ao longo destes anos se veu dando no modelo gandeiro galego, onde hoxe en día as granxas de leite apenas chegan ás 6.000, un número que non hai tanto era o triplo. "A transmisión desa granxa familiar, da explotación familiar era á muller, os homes traballaban fóra e a muller ocupábase da granxa, da casa, dos coidados... Mais iso desaparece e agora as granxas son de maiores dimensións, requiren dedicación a 100%, con man de obra asalariada que xa é masculina... e a muller aí desapareceu", indica.